రైలు టికెట్ ధరలు ఎందుకు పెరుగుతాయి? ఇదే అసలు లెక్క!

DNews: మీరు IRCTC ద్వారా రైలు టికెట్ బుక్ చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు మొదట కనిపించిన ధర కంటే తర్వాత ఎక్కువ మొత్తం చూపిస్తున్నారా? ప్రయాణ తేదీ దగ్గరపడే కొద్దీ టికెట్ ధరలు పెరుగుతున్నాయా? దీనికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి డైనమిక్ ప్రైసింగ్ (Dynamic Pricing). రైళ్లలో ప్రయాణికుల డిమాండ్, అందుబాటులో ఉన్న సీట్లు, రైలు రకం ఆధారంగా టికెట్ ఛార్జీలు మారే విధానాన్నే డైనమిక్ ప్రైసింగ్ అంటారు. ముఖ్యంగా కొన్ని ప్రీమియం రైళ్లలో ఈ విధానం అమలవుతుంది. అయితే కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటిస్తే టికెట్ బుకింగ్ ఖర్చును తగ్గించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

డైనమిక్ ప్రైసింగ్ అంటే ఏమిటి?

సాధారణంగా రైలు టికెట్ ధర ముందుగానే నిర్ణయించిన బేస్ ఫేర్ ఆధారంగా ఉంటుంది. అయితే డైనమిక్ ప్రైసింగ్ అమలయ్యే రైళ్లలో సీట్లకు డిమాండ్ పెరిగే కొద్దీ టికెట్ ధర కూడా పెరుగుతుంది.

ఉదాహరణకు ఒక రైలులో ప్రారంభ బుకింగ్ సమయంలో టికెట్ ధర రూ.1,000 ఉందనుకుందాం. ప్రయాణికులు ఎక్కువగా టికెట్లు బుక్ చేసుకుంటున్న కొద్దీ తదుపరి అందుబాటులో ఉన్న టికెట్ల ధర పెరగవచ్చు. అందుకే ఒకే రైలులో, ఒకే క్లాస్‌లో ప్రయాణించే ఇద్దరు వ్యక్తులు వేర్వేరు ధరలకు టికెట్లు కొనుగోలు చేసే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.

ఏ రైళ్లలో ఈ విధానం ఉంటుంది?

భారతీయ రైల్వేలో డైనమిక్ ఫేర్ విధానం ప్రధానంగా ఎంపిక చేసిన ప్రీమియం రైళ్లకు వర్తిస్తుంది. వీటిలో రాజధాని, దురంతో, శతాబ్ది వంటి రైళ్లు ఉన్నాయి.

ఈ విధానంలో బుకింగ్ పెరుగుతున్న కొద్దీ బేస్ ఫేర్‌పై అదనపు ఛార్జీలు వర్తించవచ్చు. అయితే అన్ని రైళ్లకు ఒకే విధమైన ధరల విధానం ఉండదు. రైలు రకం, క్లాస్, ప్రయాణ తేదీ ఆధారంగా ఛార్జీలు మారుతాయి.

ధరలు ఎలా పెరుగుతాయి?

డైనమిక్ ప్రైసింగ్ విధానంలో టికెట్ ధరలు దశలవారీగా పెరుగుతాయి. 2016లో ప్రవేశపెట్టిన ఫ్లెక్సీ ఫేర్ విధానం ప్రకారం, ప్రతి 10 శాతం బెర్తులు బుక్ అయినప్పుడు బేస్ ఫేర్ 10 శాతం పెరుగుతుంది.

అయితే అన్ని తరగతులకు ఒకే గరిష్ఠ పరిమితి ఉండదు. 2019లో రైల్వే శాఖ ఈ విధానంలో మార్పులు చేసింది. కొన్ని తరగతుల్లో గరిష్ఠ ధరను బేస్ ఫేర్‌కు 1.4 రెట్లుగా పరిమితం చేసింది. ఫస్ట్ ఏసీ, ఎగ్జిక్యూటివ్ క్లాస్‌కు ఈ ఫ్లెక్సీ ఫేర్ వర్తించదు.

టికెట్ ధరలో ఏయే ఛార్జీలు ఉంటాయి?

రైలు టికెట్ బుక్ చేసేటప్పుడు కేవలం బేస్ ఫేర్ మాత్రమే కాకుండా ఇతర ఛార్జీలు కూడా చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.

• బేస్ ఫేర్: ప్రయాణానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక ఛార్జీ.
• రిజర్వేషన్ ఛార్జీ: సీటు లేదా బెర్త్ రిజర్వేషన్ కోసం వసూలు చేసే మొత్తం.
• సూపర్‌ఫాస్ట్ ఛార్జీ: వర్తించే రైళ్లలో అదనంగా విధించే ఛార్జీ.
• కేటరింగ్ ఛార్జీలు: ఆహార సదుపాయం ఉన్న కొన్ని రైళ్లలో వర్తిస్తాయి.
• GST: వర్తించే తరగతులు, సేవలపై పన్ను.

ఫ్లెక్సీ ఫేర్ విధానంలో ప్రధానంగా బేస్ ఫేర్ మారుతుంది. మిగిలిన ఛార్జీలు సంబంధిత నిబంధనల ప్రకారం ఉంటాయి.

ఏ సమయంలో టికెట్ బుక్ చేసుకుంటే తక్కువ ధర?

రైలు ప్రయాణానికి ముందుగానే ప్రణాళిక వేసుకోవడం ద్వారా టికెట్ ఖర్చును తగ్గించుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా పండుగలు, సెలవులు, వారాంతాల్లో ప్రయాణించేవారు చివరి నిమిషం వరకు వేచి ఉండకపోవడం మంచిది.

రిజర్వేషన్ ప్రారంభమైన రోజుల్లోనే టికెట్ బుక్ చేసుకోవడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. అయితే ముందుగా బుక్ చేస్తే ప్రతిసారీ తక్కువ ధరే వస్తుందని హామీ లేదు. రైలు, క్లాస్, కోటా ఆధారంగా ధరలు మారుతాయి.

టికెట్ ధర తగ్గించుకోవడానికి 5 చిట్కాలు

1. ముందుగానే బుకింగ్ చేసుకోండి

ప్రయాణ తేదీ ఖరారైన వెంటనే అడ్వాన్స్ రిజర్వేషన్ ప్రారంభమయ్యే తేదీని తెలుసుకుని టికెట్ బుక్ చేసుకోండి.

2. ప్రత్యామ్నాయ రైళ్లను పరిశీలించండి

ఒక రైలులో టికెట్ ధర ఎక్కువగా ఉంటే అదే మార్గంలో నడిచే ఇతర ఎక్స్‌ప్రెస్, సూపర్‌ఫాస్ట్ రైళ్ల ఛార్జీలను పోల్చండి.

3. ప్రయాణ తేదీల్లో మార్పులు పరిశీలించండి

అత్యవసరం కాకపోతే రద్దీ తక్కువగా ఉండే రోజుల్లో ప్రయాణించేలా ప్రణాళిక చేసుకోండి. దీంతో తక్కువ ధరకు టికెట్ లభించే అవకాశం ఉంటుంది.

4. వివిధ క్లాసుల ధరలను పోల్చండి

స్లీపర్, థర్డ్ ఏసీ, సెకండ్ ఏసీ వంటి తరగతుల ఛార్జీలను పరిశీలించి మీ బడ్జెట్‌కు అనుగుణంగా ఎంపిక చేసుకోండి.

5. IRCTCలో ధరలను ముందుగానే పరిశీలించండి

టికెట్ బుక్ చేసే ముందు అధికారిక IRCTC ప్లాట్‌ఫామ్‌లో అందుబాటులో ఉన్న రైళ్లు, సీట్లు, మొత్తం ఛార్జీలను పరిశీలించండి.

తత్కాల్ టికెట్లకు కూడా ఇదే విధానమా?

చాలామంది ప్రయాణికులకు తత్కాల్ టికెట్ల ధరల విషయంలో సందేహాలు ఉంటాయి. అయితే తత్కాల్ ఛార్జీలు, ఫ్లెక్సీ ఫేర్ రెండూ ఒకే విధానం కావు.

తత్కాల్ టికెట్లకు రైల్వే శాఖ ప్రత్యేక ఛార్జీలను నిర్ణయిస్తుంది. రైలు, ప్రయాణ తరగతిని బట్టి ఈ ఛార్జీలు మారుతాయి. కొన్ని ప్రీమియం రైళ్లలో తత్కాల్ కోటాకు సంబంధించిన ప్రత్యేక ధరల నిబంధనలు కూడా ఉంటాయి.

అందువల్ల తత్కాల్ టికెట్ ధర పెరిగిందంటే అది తప్పనిసరిగా డైనమిక్ ప్రైసింగ్ వల్లనే అని భావించకూడదు. టికెట్ బుక్ చేసే సమయంలో కనిపించే పూర్తి ఛార్జీల వివరాలను పరిశీలించడం మంచిది.

ప్రయాణికులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం

రైల్వే టికెట్ ధరలు పెరగడానికి డైనమిక్ ప్రైసింగ్ ఒక్కటే కారణం కాదు. రైలు రకం, ప్రయాణ తరగతి, తత్కాల్ కోటా, సీజన్, ఇతర వర్తించే ఛార్జీలు కూడా టికెట్ మొత్తం ధరపై ప్రభావం చూపుతాయి.

కాబట్టి IRCTCలో టికెట్ బుక్ చేసుకునే సమయంలో ధరల వివరాలను పూర్తిగా పరిశీలించాలి. ముందస్తు ప్రణాళిక, ప్రత్యామ్నాయ రైళ్ల ఎంపిక, ప్రయాణ తేదీల సర్దుబాటు ద్వారా ప్రయాణ ఖర్చును కొంతవరకు తగ్గించుకోవచ్చు.