DNews: మ్యూచువల్ ఫండ్ పెట్టుబడులకు సంబంధించి మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈక్విటీ క్యాష్ మార్కెట్లో మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలు నిర్వహించే అర్హత కలిగిన కొనుగోలు, అమ్మకాల లావాదేవీల నగదు సెటిల్‌మెంట్ విధానంలో మార్పులు ప్రకటించింది. ఈ కొత్త నిబంధనలు 2027 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి. ఈ విధానాన్ని నెట్ సెటిల్‌మెంట్ (Net Settlement) అంటారు. దీని ద్వారా మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలకు తాత్కాలికంగా అవసరమయ్యే నగదు మొత్తం తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే సాధారణ పెట్టుబడిదారులు తమ మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్ల కొనుగోలు, విక్రయాల్లో ఏమైనా మార్పులు ఉంటాయా? నెట్ సెటిల్‌మెంట్ వల్ల లాభం ఎవరికి కలుగుతుంది? అనే సందేహాలు చాలామందిలో వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఇప్పటివరకు సెటిల్‌మెంట్ ఎలా జరిగేది?
మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థలు తమ పథకాల తరఫున స్టాక్ మార్కెట్లో వివిధ కంపెనీల షేర్లను కొనుగోలు చేస్తుంటాయి. అదే సమయంలో అవసరాన్ని బట్టి ఇప్పటికే ఉన్న కొన్ని షేర్లను విక్రయిస్తుంటాయి. ఇలా పోర్ట్‌ఫోలియోలో మార్పులు చేయడం, పెట్టుబడులను తిరిగి సర్దుబాటు చేయడం సాధారణ ప్రక్రియ.
ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న విధానంలో కొనుగోలు లావాదేవీలకు సంబంధించిన నగదు చెల్లింపులు, అమ్మకాల ద్వారా రావాల్సిన నగదు వసూళ్లు విడివిడిగా నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ఒకే సెటిల్‌మెంట్ సైకిల్‌లో ఒక పథకం కొన్ని షేర్లను కొనుగోలు చేసి, మరికొన్ని షేర్లను విక్రయించినా నగదు బాధ్యతలను పూర్తిస్థాయిలో పరస్పరం సర్దుబాటు చేసుకునే అవకాశం పరిమితంగా ఉండేది.
దీంతో అమ్మకాల ద్వారా నగదు రావాల్సి ఉన్నప్పటికీ, కొనుగోలు లావాదేవీల చెల్లింపుల కోసం పథకాలు తాత్కాలికంగా అదనపు నిధులను సమకూర్చుకోవాల్సి వచ్చేది. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు సెబీ కొత్త విధానాన్ని తీసుకొచ్చింది.
కొత్త నెట్ సెటిల్‌మెంట్ విధానంలో ఏం మారుతుంది?
సెబీ ప్రకటించిన కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రకారం, ఒకే మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకానికి చెందిన అర్హత కలిగిన కొనుగోలు, అమ్మకాల లావాదేవీల నగదు బాధ్యతలను నెట్ ప్రాతిపదికన సర్దుబాటు చేసుకోవచ్చు. అంటే కొనుగోళ్లకు చెల్లించాల్సిన మొత్తంలో అమ్మకాల ద్వారా రావాల్సిన నగదును మినహాయించి మిగిలిన మొత్తాన్ని మాత్రమే చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
అయితే ఈ సదుపాయం ప్రతి మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకానికి విడివిడిగా వర్తిస్తుంది. ఒకే సంస్థ నిర్వహించే వేర్వేరు పథకాల మధ్య నగదు బాధ్యతలను కలిపి సర్దుబాటు చేసుకునేందుకు అనుమతి ఉండదు. అంతేకాకుండా కొనుగోలు, అమ్మకాల లావాదేవీలు ఒకే సెటిల్‌మెంట్ సైకిల్‌లో జరగాలి. సెబీ నిర్దేశించిన అర్హతలను కూడా అవి కలిగి ఉండాలి.
రూ.100 కోట్ల కొనుగోలు.. రూ.80 కోట్ల అమ్మకం జరిగితే?
కొత్త విధానం ఎలా పనిచేస్తుందో ఒక ఉదాహరణ ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఒక మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకం ఒకే సెటిల్‌మెంట్ సైకిల్‌లో అర్హత కలిగిన కొన్ని షేర్లను రూ.100 కోట్లకు కొనుగోలు చేసిందని అనుకుందాం. అదే సమయంలో ఇతర అర్హత కలిగిన షేర్లను రూ.80 కోట్లకు విక్రయించింది.
ప్రస్తుత విధానంలో కొనుగోలు లావాదేవీలకు సంబంధించిన రూ.100 కోట్ల చెల్లింపు బాధ్యతను విడిగా నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. అమ్మకాల ద్వారా రావాల్సిన రూ.80 కోట్లను వేరుగా పరిగణిస్తారు. కానీ కొత్త నెట్ సెటిల్‌మెంట్ విధానంలో ఈ రెండు మొత్తాలను అర్హతల ప్రకారం సర్దుబాటు చేసుకోవచ్చు.
అప్పుడు రూ.100 కోట్ల కొనుగోలు మొత్తంలో రూ.80 కోట్ల అమ్మకాల మొత్తాన్ని మినహాయిస్తే మిగిలేది రూ.20 కోట్లు మాత్రమే. అంటే పథకం నికరంగా రూ.20 కోట్ల నగదు బాధ్యతను నెరవేర్చాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల సెటిల్‌మెంట్ కోసం తాత్కాలికంగా సమకూర్చుకోవాల్సిన నగదు అవసరం తగ్గుతుంది.
ఇక్కడ ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఈ ఉదాహరణలో కొనుగోలు, అమ్మకాలు అర్హత కలిగిన వేర్వేరు సెక్యూరిటీలకు సంబంధించినవిగా ఉండాలి. ప్రతి లావాదేవీకి ఈ సదుపాయం ఆటోమేటిక్‌గా వర్తించదు.
ఒకే షేరును కొంటే, అమ్మితే నెట్టింగ్ వర్తించదు
కొత్త విధానంలో సెబీ కొన్ని ముఖ్యమైన పరిమితులను కూడా స్పష్టం చేసింది. ఒకే సెటిల్‌మెంట్ సైకిల్‌లో ఒక మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకం ఒకే కంపెనీ షేర్లను కొనుగోలు చేయడంతో పాటు విక్రయిస్తే, ఆ లావాదేవీలు నెట్ సెటిల్‌మెంట్‌కు అర్హత పొందవు. అలాంటి లావాదేవీలను ప్రస్తుత విధానంలోనే గ్రాస్ ప్రాతిపదికన సెటిల్ చేయాల్సి ఉంటుంది.
అలాగే అర్హత కలిగిన అమ్మకాల ద్వారా వచ్చిన అదనపు నగదును అర్హత లేని ఇతర కొనుగోలు లావాదేవీల చెల్లింపులకు ఉపయోగించడానికి అనుమతి ఉండదు. డెరివేటివ్స్, సెక్యూరిటీస్ లెండింగ్ అండ్ బారోయింగ్, షార్ట్ సెల్లింగ్‌కు సంబంధించిన లావాదేవీలు కూడా ఈ కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్ పరిధిలోకి రావు.
అంటే అన్ని రకాల స్టాక్ మార్కెట్ లావాదేవీలకు ఒకే విధమైన నెట్టింగ్ సదుపాయం ఉండదని పెట్టుబడిదారులు అర్థం చేసుకోవాలి.
సెక్యూరిటీల డెలివరీ విధానంలో మార్పు లేదు
సెబీ తీసుకున్న నిర్ణయంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం ఉంది. కొత్త విధానం నగదు సెటిల్‌మెంట్‌కు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. షేర్లు లేదా ఇతర సెక్యూరిటీల అసలు డెలివరీ మాత్రం యథాతథంగా గ్రాస్ ప్రాతిపదికన కొనసాగుతుంది.
అంటే మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకం షేర్లను కొనుగోలు చేసినప్పుడు వాటి డెలివరీ, విక్రయించినప్పుడు వాటి బదిలీ విడివిడిగానే జరుగుతాయి. నగదు చెల్లింపులు, వసూళ్ల విషయంలో మాత్రమే అర్హత కలిగిన లావాదేవీలను నెట్ ప్రాతిపదికన సర్దుబాటు చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
అదేవిధంగా సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ ట్యాక్స్ (STT), స్టాంప్ డ్యూటీ విషయంలోనూ ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న నిబంధనల్లో ఈ నిర్ణయం ద్వారా ప్రత్యక్ష మార్పు ఉండదు. సెక్యూరిటీల డెలివరీ ఆధారంగా వర్తించే పన్నులు, చార్జీలు యథావిధిగా కొనసాగుతాయి.
మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థలకు కలిగే ప్రయోజనాలు
ఈ నిర్ణయం ప్రధానంగా అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్ కంపెనీలు (AMCs), కస్టోడియన్ల కార్యకలాపాలను మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించేందుకు ఉపయోగపడనుంది. ముఖ్యంగా పెద్ద మొత్తంలో రోజువారీ లావాదేవీలు నిర్వహించే మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలకు తాత్కాలిక నగదు అవసరాలు తగ్గే అవకాశం ఉంది.
పోర్ట్‌ఫోలియో రీబ్యాలెన్సింగ్ సమయంలో కొన్ని షేర్లను విక్రయించి, మరికొన్ని షేర్లను కొనుగోలు చేయడం సాధారణం. ఈ ప్రక్రియలో నిధుల నిర్వహణ సులభతరం కావడం వల్ల నగదు ప్రవాహాన్ని మెరుగ్గా ప్రణాళిక చేసుకోవచ్చు. సెటిల్‌మెంట్ ప్రక్రియలో అనవసరమైన ఆపరేషనల్ ఒత్తిడి కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది.
అయితే ఈ ప్రయోజనాలు పథకం స్థాయిలోనే ఉంటాయి. ఒక మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థకు చెందిన అన్ని పథకాల నిధులను కలిపి ఉపయోగించుకునే అవకాశం మాత్రం ఉండదు.
సాధారణ పెట్టుబడిదారులకు ఏమైనా మార్పులుంటాయా?
ఈ కొత్త నిబంధనలపై సాధారణ మ్యూచువల్ ఫండ్ పెట్టుబడిదారులు పెద్దగా ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే సెబీ తీసుకున్న నిర్ణయం ప్రధానంగా మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థలు స్టాక్ మార్కెట్లో నిర్వహించే లావాదేవీల నగదు సెటిల్‌మెంట్‌కు సంబంధించినది.
పెట్టుబడిదారులు మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లను కొనుగోలు చేసే విధానం, రిడెంప్షన్ ప్రక్రియ, నెట్ అసెట్ వాల్యూ (NAV) లెక్కింపు వంటి అంశాల్లో ఈ నిర్ణయం ద్వారా ప్రత్యక్ష మార్పులు ఉండవు. అలాగే ఈ విధానం వల్ల మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాల రాబడులు తప్పనిసరిగా పెరుగుతాయని చెప్పలేం. మార్కెట్ రిస్క్ కూడా దీనివల్ల తొలగిపోదు.
అయితే సంస్థల నగదు నిర్వహణ మరింత సమర్థవంతంగా మారడం, సెటిల్‌మెంట్ ప్రక్రియలో తాత్కాలిక నిధుల అవసరం తగ్గడం వంటి పరోక్ష ప్రయోజనాలు కలగవచ్చు. ఈ మార్పుల వల్ల పెట్టుబడిదారులకు దీర్ఘకాలంలో ఏమైనా ప్రయోజనాలు అందుతాయా అన్నది సంస్థల అమలు విధానం, మార్కెట్ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఏప్రిల్ 1, 2027 నుంచి కొత్త విధానం అమలు
సెబీ నవంబర్ 5, 2026న ఈ కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్‌కు సంబంధించిన సర్క్యులర్‌ను జారీ చేసింది. ఈ విధానాన్ని అమలు చేసేందుకు అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్ కంపెనీలు, కస్టోడియన్లు అవసరమైన సాంకేతిక వ్యవస్థలు, అంతర్గత నియంత్రణలను సిద్ధం చేసుకోవాలి. ప్రతి మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకానికి సంబంధించిన లావాదేవీలు, నగదు బాధ్యతలను విడివిడిగా గుర్తించే విధంగా వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది.
అలాగే గ్రాస్ బాధ్యతలు, నెట్ నగదు బాధ్యతలు, నెట్టింగ్‌కు అర్హత లేని లావాదేవీలకు సంబంధించిన వివరాలను స్పష్టంగా నమోదు చేయాలి. కస్టోడియన్లు అవసరమైన ఆడిట్ రికార్డులను నిర్వహించాలి. ట్రస్టీలు ఈ విధానం అమలు తీరును సమీక్షించి యూనిట్ హోల్డర్ల ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా ఉందో లేదో పర్యవేక్షించాలి.
అమలు ప్రక్రియకు సంబంధించిన ప్రమాణాలను అసోసియేషన్ ఆఫ్ మ్యూచువల్ ఫండ్స్ ఇన్ ఇండియా (AMFI) ఇతర మార్కెట్ భాగస్వాములతో సంప్రదించి రూపొందించనుంది. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు, క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు, కస్టోడియన్లు కూడా తమ వ్యవస్థల్లో అవసరమైన మార్పులు చేయాల్సి ఉంటుంది.
మొత్తంగా చూస్తే సెబీ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థల నగదు నిర్వహణ, మార్కెట్ సెటిల్‌మెంట్ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరిచే దిశగా కీలక అడుగు. 2027 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమల్లోకి వచ్చే ఈ విధానం వల్ల సాధారణ పెట్టుబడిదారుల రోజువారీ లావాదేవీల్లో ప్రత్యక్ష మార్పులు లేకపోయినా, మ్యూచువల్ ఫండ్ పరిశ్రమ కార్యకలాపాల్లో మాత్రం కొత్త విధానం ప్రారంభం కానుంది.