పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకం (PRLI) ద్వారా కరువు ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందుతుందని ఆశించిన రైతులకు నిరాశే మిగులుతున్నది. కోట్లాది రూపాయలు ఖర్చు చేసి నిర్మించిన రిజర్వాయర్లు, పంపుహౌస్‌లు సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రధాన కాలువ పనులు పూర్తికాకపోవడంతో ఎత్తిపోసిన కృష్ణా జలాలు ముందుకు సాగడం లేదు. ముఖ్యంగా నార్లాపూర్‌, ఏదుల రిజర్వాయర్ల మధ్య మిగిలిపోయిన పనులు ప్రాజెక్టుకు అడ్డంకిగా మారాయి. ఈ పనులను పూర్తి చేయడంలో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం నిర్లక్ష్యం ప్రదర్శిస్తున్నదని స్థానిక రైతులు, రైతు సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.
2023 సెప్టెంబర్‌ 16న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ చేతుల మీదుగా పాలమూరు లిఫ్ట్‌-1లోని మొదటి పంపును ప్రారంభించి నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌లోకి కృష్ణా జలాలను ఎత్తిపోశారు. అయితే ఆ నీటిని తదుపరి రిజర్వాయర్లకు తరలించేందుకు అవసరమైన ప్రధాన కాలువ పనులు ఇంకా పూర్తికాకపోవడం విమర్శలకు తావిస్తున్నది. ముఖ్యమంత్రి, మంత్రులు ప్రాజెక్టును సందర్శించి పనులు పూర్తి చేయాలని ఆదేశించినప్పటికీ పురోగతి ఎందుకు కనిపించడం లేదన్న ప్రశ్నలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
నిర్వాసితుల పరిహారం సమస్యను పరిష్కరించాల్సిన ప్రభుత్వం, అదే అంశాన్ని పనుల నిలిపివేతకు కారణంగా చూపుతున్నదా? లేక పెండింగ్‌ పనులు పూర్తి చేయాలంటే గుత్తేదారులు రూ.50 లక్షల వరకు కమీషన్‌ ఇవ్వాలని అధికార పార్టీకి చెందిన కొందరు నేతలు డిమాండ్‌ చేశారన్న ఆరోపణల్లో వాస్తవమెంత? అనే చర్చ పాలమూరు, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లో సాగుతున్నది.
నిలిచిపోయిన మూడో ప్యాకేజీ పనులు
పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకంలోని మూడో ప్యాకేజీ ప్రధాన కాలువ పనులు నిలిచిపోవడంతో ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయి వినియోగంపై అనిశ్చితి నెలకొంది. బీఆర్‌ఎస్‌ మాజీ మంత్రులు, మాజీ ఎమ్మెల్యేలు రైతులతో కలిసి పంపులను ప్రారంభిస్తామని హెచ్చరించడంతో ప్రభుత్వం అక్టోబర్‌ 14న మొదటి, రెండో పంపులను ప్రారంభించింది. అయితే మోటర్లను కొంతసేపు ఆన్‌, ఆఫ్‌ చేస్తూ నడిపిన అనంతరం, రిజర్వాయర్‌ పూర్తి సామర్థ్యానికి చేరకముందే అక్టోబర్‌ 19న వాటిని నిలిపివేశారు.
పంపుల ద్వారా ఎత్తిపోసిన కృష్ణా జలాలు నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌ నుంచి ప్రధాన కాలువలోకి ప్రవేశించి సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల వరకు ప్రయాణించాయి. ఆ తర్వాత కాలువకు అడ్డంగా ఉన్న కట్ట వద్ద నిలిచిపోయాయి. ఆ కట్టలను తొలగించి, అవసరమైన వంతెనల నిర్మాణం పూర్తి చేసి ఉంటే నీరు నేరుగా ఏదుల రిజర్వాయర్‌కు చేరే అవకాశం ఉండేదని స్థానికులు చెబుతున్నారు.
ఇదే సమయంలో రెండో ప్యాకేజీ పరిధిలోని నిర్వాసితులకు పరిహారం అందలేదనే వివాదం తెరపైకి వచ్చింది. ఈ అంశంలో అధికార పార్టీ నేతల జోక్యం కారణంగా పనులు నిలిచిపోయాయని ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ఫలితంగా రైతులకు చేరాల్సిన కృష్ణా జలాలు ప్రధాన కాలువలోనే నిలిచిపోయాయి.
పరిహారం వివాదంతో పనులకు ఆటంకం?
ప్యాకేజీ-3లో భాగంగా కుడికిళ్ల, నార్లాపూర్‌, తీర్నంపల్లి గ్రామాల మధ్య ప్రధాన కాలువకు అడ్డంగా ఉన్న కట్టలను తొలగించి వంతెనలు నిర్మించేందుకు పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. పనులు వేగంగా సాగుతున్నాయని భావిస్తున్న సమయంలోనే గత నెల 17న కొందరు నేతలు వాటిని అడ్డుకున్నట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు.
మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్‌రెడ్డికి సంబంధించిన కంపెనీ చేపట్టిన రెండో ప్యాకేజీ పరిధిలో తమకు పరిహారం అందలేదని పేర్కొంటూ అధికార పార్టీకే చెందిన ఓ సర్పంచ్‌ ఆధ్వర్యంలో కొందరు నేతలు పనులను నిలిపివేసినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. మరోవైపు నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌లో నిలిచిన కృష్ణా జలాలను ఏదుల, వట్టెం, కరివెన రిజర్వాయర్లకు తరలించాలని బీఆర్‌ఎస్‌ నాయకులు డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు.
ప్రజాప్రతినిధులుగా ఉన్న నేతలు పరిహారం సమస్యను ప్రభుత్వంతో చర్చించి పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నించకుండా పనులను అడ్డుకోవడం ఎంతవరకు సమంజసమనే ప్రశ్నలు స్థానికంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.
రెండున్నర కిలోమీటర్ల పనులే ప్రాజెక్టుకు అడ్డంకి
పాలమూరు ఉమ్మడి జిల్లాను సస్యశ్యామలం చేయాలనే లక్ష్యంతో తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ శ్రీశైలం జలాశయంలోని డెడ్‌ స్టోరేజీ పాయింట్‌ నుంచి కృష్ణా జలాలను ఎత్తిపోసేలా పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకానికి శ్రీకారం చుట్టారు. 2023 సెప్టెంబర్‌ 16న స్టేజ్‌-1లోని మొదటి పంపును ప్రారంభించి నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌లోకి రెండున్నర టీఎంసీలకు పైగా నీటిని ఎత్తిపోశారు.
అప్పటికే ప్రాజెక్టులోని వివిధ దశల్లో పంపుహౌస్‌లు, రిజర్వాయర్ల నిర్మాణాలు పూర్తయ్యాయని కథనం పేర్కొంటున్నది. అయితే రిజర్వాయర్లను అనుసంధానించే ప్రధాన కాలువ పనుల్లో సుమారు రెండున్నర కిలోమీటర్ల మేర పనులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని చెబుతున్నారు. కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ పనులపై తగిన దృష్టి పెట్టలేదని విమర్శలు వస్తున్నాయి. రెండున్నరేళ్లు గడిచినా ఆ కొద్దిపాటి పనులు పూర్తి కాకపోవడంతో పంపులు సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌లోకి నీటిని ఎత్తిపోసి, తదుపరి రిజర్వాయర్లకు తరలించడంలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయని రైతులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
రూ.50 లక్షల కమీషన్‌ డిమాండ్‌ చేశారనే ఆరోపణలు
నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌ హెడ్‌ రెగ్యులేటర్‌ దాటిన తర్వాత ప్రధాన కాలువకు అడ్డంగా ఉన్న కట్టను తొలగిస్తే కృష్ణా జలాలు ఏదుల రిజర్వాయర్‌కు చేరతాయి. అక్కడి నుంచి వట్టెం, కరివెన రిజర్వాయర్లకు కూడా నీటిని తరలించే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో ఉమ్మడి పాలమూరు జిల్లా రైతుల సాగునీటి కల నెరవేరుతుందని స్థానికులు ఆశిస్తున్నారు.
అయితే ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి గతంలో బీఆర్‌ఎస్‌ ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టినందున, దానికి రాజకీయంగా పేరు వస్తుందనే ఉద్దేశంతోనే ప్రస్తుత ప్రభుత్వం పనులను ముందుకు సాగనివ్వడం లేదని కొందరు రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు. పరిహారం సమస్యను కారణంగా చూపుతూ అధికార పార్టీకి చెందిన నేతలే పనులను అడ్డుకుంటున్నారని రైతులు ఆరోపిస్తున్నారు.
ఇదే సమయంలో పనులు చేపడుతున్న గుత్తేదారుల నుంచి కొందరు పార్టీ నాయకులు రూ.50 లక్షల వరకు డిమాండ్‌ చేశారనే ఆరోపణలు కూడా తెరపైకి వచ్చాయి. ఆ మొత్తాన్ని చెల్లించకపోవడంతోనే నిర్వాసితుల పరిహారం అంశాన్ని ముందుకు తెచ్చి పనులను నిలిపివేశారనే ప్రచారం జిల్లావ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. అయితే ఈ ఆరోపణలపై సంబంధిత వ్యక్తుల అధికారిక స్పందన కథనంలో ప్రస్తావించబడలేదు.
రైతుల ఆశలపై నీళ్లు చల్లుతున్నారా?
పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకం పూర్తయితే ఉమ్మడి పాలమూరు, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లోని కరువు ప్రాంతాలకు సాగునీటి భరోసా లభిస్తుందని ప్రజలు ఆశిస్తున్నారు. భూగర్భ జలాలు పెరగడంతో పాటు వ్యవసాయ రంగం బలోపేతమవుతుందని, తాగునీటి సమస్యకు కూడా శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని భావిస్తున్నారు.
అయితే ప్రధాన కాలువ నిర్మాణ పనులు పూర్తికాకపోవడంపై రైతు సంఘాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రాజెక్టులో కీలకమైన పనులపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టడం లేదని విమర్శిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా ఎవరికీ పేరు వస్తుందనే అంశం కంటే రైతుల ప్రయోజనాలే ముఖ్యమని, పెండింగ్‌ పనులను వెంటనే పూర్తి చేయాలని రైతులు కోరుతున్నారు. సాగునీటి రంగ నిపుణులు కూడా ప్రాజెక్టు పనుల విషయంలో ప్రభుత్వ వైఖరిపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నట్లు కథనం పేర్కొంటున్నది.
బీఆర్‌ఎస్‌ అల్టిమేటంతో పంపుల ప్రారంభం
పాలమూరు ప్రాజెక్టు విషయంలో ప్రభుత్వం నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తున్నదని ఆరోపిస్తూ బీఆర్‌ఎస్‌ అధినాయకత్వం ‘చలో పాలమూరు’ కార్యక్రమానికి పిలుపునిచ్చింది. దీంతో ముఖ్యమంత్రి ప్రాజెక్టును క్షేత్రస్థాయిలో సందర్శించి సమీక్ష నిర్వహించారు. అయితే సీఎం పర్యటన తర్వాత కూడా పంపులు ప్రారంభం కాకపోవడం, పనుల్లో వేగం కనిపించకపోవడంతో బీఆర్‌ఎస్‌ మాజీ మంత్రి నిరంజన్‌రెడ్డి, మాజీ ఎమ్మెల్యే బీరం హర్షవర్ధన్‌రెడ్డి ప్రాజెక్టును సందర్శించారు.
పంపులను ప్రారంభించకపోతే రైతులతో కలిసి తామే మోటర్లను ఆన్‌ చేస్తామని వారు హెచ్చరించారు. ఈ నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం పంపులను ప్రారంభించి నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌లోకి కృష్ణా జలాలను ఎత్తిపోసింది. అయితే ఆ నీరు రిజర్వాయర్‌ హెడ్‌ రెగ్యులేటర్‌ దాటి సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల మేర ప్రధాన కాలువలో ప్రయాణించి, అడ్డంగా ఉన్న కట్ట వద్ద నిలిచిపోయింది. దీంతో కాలువ పనులు పూర్తి చేయకపోతే ఎత్తిపోసిన నీటిని రైతులకు అందించడం సాధ్యం కాదనే విషయం మరోసారి స్పష్టమైంది.
రైతుల ప్రయోజనాలే ప్రభుత్వానికి ప్రాధాన్యం కావాలి
ప్రభుత్వం రాజకీయ ప్రయోజనాలు, గత ప్రభుత్వానికి పేరు వస్తుందా లేదా అనే అంశాలను పక్కనపెట్టి ప్యాకేజీ-3 పనులను యుద్ధప్రాతిపదికన పూర్తి చేయాలని రైతులు కోరుతున్నారు. పనులు నిలిచిపోవడానికి గల అసలు కారణాలను గుర్తించి, నిర్వాసితుల పరిహారం సమస్యను పరిష్కరించేందుకు చొరవ చూపాలని సూచిస్తున్నారు.
నార్లాపూర్‌ రిజర్వాయర్‌లో నిలిచిన నీటిని ఏదుల, వట్టెం, కరివెన రిజర్వాయర్లకు తరలించేందుకు అడ్డంకిగా ఉన్న కట్టలను తొలగించి, అవసరమైన వంతెనల నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయాలని డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు. ప్రాజెక్టు ద్వారా సాగునీరు అందితేనే పాలమూరు ప్రాంత రైతుల చిరకాల ఆకాంక్ష నెరవేరుతుందని చెబుతున్నారు. ఏ ప్రభుత్వానికి పేరు వస్తుందనే అంశం కంటే రైతుల సంక్షేమం, ప్రజల సాగునీటి అవసరాలకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని రేవంత్‌ ప్రభుత్వానికి విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు.