DNews: ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) రంగంలో భారత్ మరో కీలక ముందడుగు వేసింది. విదేశీ టెక్నాలజీపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, దేశీయ అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందించిన మూడు స్వదేశీ AI మోడళ్లను కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది. EKA-1, Dhīr 2B, Dhīr 5B పేర్లతో రూపొందించిన ఈ మోడళ్లను నవంబర్ 3న కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని IndiaAI మిషన్‌ ద్వారా ఆవిష్కరించారు. భారతీయ భాషలు, బ్యాంకింగ్, సైబర్ సెక్యూరిటీ, ప్రభుత్వ సేవలు, విద్య, రక్షణ రంగాలకు ఉపయోగపడేలా వీటిని అభివృద్ధి చేశారు.
మూడు స్వదేశీ AI మోడళ్ల ప్రత్యేకతలు ఏమిటి?
ఈ మూడు మోడళ్లలో EKA-1ను Soket Labs Technology and Research సంస్థ అభివృద్ధి చేసింది. Dhīr 2B, Dhīr 5B మోడళ్లను ZenteiQ AiTech Innovations రూపొందించింది. IndiaAI మిషన్‌లోని ఫౌండేషన్ మోడల్స్ కార్యక్రమం కింద ఈ సంస్థలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సహకారం అందించింది.
ఈ మోడళ్ల అభివృద్ధికి జాతీయ AI కంప్యూటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను సబ్సిడీ ధరలకు అందించడంతో పాటు పరిశోధన ఖర్చులకు కూడా మద్దతు ఇచ్చారు. భారతదేశానికి అవసరమైన AI సామర్థ్యాలను దేశంలోనే అభివృద్ధి చేయాలనే లక్ష్యంలో భాగంగా వీటిని రూపొందించారు.
EKA-1: 22 భారతీయ భాషల్లో పనిచేసే శక్తివంతమైన మోడల్
EKA-1 ఈ మూడు మోడళ్లలో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది. ఇందులో 26.3 బిలియన్ పారామీటర్లు ఉండగా, సుమారు 7.5 ట్రిలియన్ టోకెన్లతో దీనికి శిక్షణ ఇచ్చారు. భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లో ఉన్న మొత్తం 22 అధికారిక భాషలతో పాటు ఇంగ్లిష్‌లోనూ పనిచేసే సామర్థ్యం దీనికి ఉంది.
గణిత సమస్యలను పరిష్కరించడం, కోడింగ్ చేయడం, క్లిష్టమైన ప్రశ్నలపై తర్కబద్ధంగా ఆలోచించడం, పలు దశలతో కూడిన పనులను నిర్వహించడం వంటి అవసరాల కోసం EKA-1ను రూపొందించారు. ఇది ఓపెన్, స్పార్స్ హైబ్రిడ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్‌గా అభివృద్ధి చేయబడింది.
ముఖ్యంగా భారత బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవలు, సైబర్ సెక్యూరిటీ రంగాల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఈ మోడల్‌ను రూపొందించినట్లు అభివృద్ధి చేసిన సంస్థ వెల్లడించింది. దేశీయ డిజిటల్ వ్యవస్థకు సంబంధించిన ప్రత్యేక అవసరాలను అర్థం చేసుకుని పరిష్కారాలు అందించడం దీని లక్ష్యం.
Dhīr 2B, Dhīr 5B: ఇంటర్నెట్ లేకున్నా AI సేవలు
ZenteiQ అభివృద్ధి చేసిన Dhīr 2B, Dhīr 5B మోడళ్లు కూడా ప్రత్యేకతను కలిగి ఉన్నాయి. ఇవి ఓపెన్ సోర్స్ మోడళ్లు. ఇంగ్లిష్‌తో పాటు 10 భారతీయ భాషలకు మద్దతు ఇస్తాయి. వీటిని సంస్థల సొంత కంప్యూటర్ వ్యవస్థల్లోనే ఇన్‌స్టాల్ చేసుకుని ఉపయోగించుకునేలా రూపొందించారు.
ఈ మోడళ్లలో ముఖ్యమైన ప్రయోజనం ఆఫ్‌లైన్‌లో పనిచేయగల సామర్థ్యం. అంటే ప్రతి పనికీ ఇంటర్నెట్ లేదా క్లౌడ్ సర్వర్లపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. అనుకూలమైన పరికరాల్లో నేరుగా అమర్చుకుని AI సేవలను వినియోగించుకోవచ్చు.
మొబైల్ ఫోన్లలోనూ వీటిని ఉపయోగించేలా తేలికపాటి నిర్మాణంతో అభివృద్ధి చేసినట్లు సంస్థ తెలిపింది. కొన్ని పరిస్థితుల్లో వినియోగదారుల డేటా వారి పరికరాల్లోనే ఉండే అవకాశం ఉండటంతో గోప్యత, భద్రతకు ప్రాధాన్యత లభిస్తుంది.
రక్షణ, ప్రభుత్వ, విద్యా రంగాలకు ఉపయోగం
Dhīr మోడళ్లను రక్షణ, ప్రభుత్వ, పారిశ్రామిక, విద్యా రంగాల్లో ఉపయోగించుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ తక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లోనూ, అత్యంత భద్రత అవసరమైన వ్యవస్థల్లోనూ వీటి వినియోగానికి అవకాశం ఉంది.
పత్రాల్లోని సమాచారాన్ని విశ్లేషించడం, డాక్యుమెంట్ల ఆధారంగా సమాధానాలు అందించడం, సమాచారాన్ని వెతకడం, కార్యాలయ పనులను ఆటోమేట్ చేయడం వంటి సేవలకు ఇవి ఉపయోగపడతాయి. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పౌర సేవలను వేగవంతం చేయడానికి, సంస్థల్లో సమాచార నిర్వహణను సులభతరం చేయడానికి కూడా వీటిని వినియోగించవచ్చు.
AI రంగంలో భారత్ స్వావలంబన దిశగా అడుగు
ఈ మోడళ్ల విడుదల సందర్భంగా కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి ఎస్. కృష్ణన్ మాట్లాడుతూ.. స్వదేశీ AI మోడళ్ల అభివృద్ధి భారత సాంకేతిక, వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని బలోపేతం చేస్తుందని పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు, పరిశోధన, విద్యా రంగాల్లో ఉత్పాదకతను పెంచేందుకు ఇవి ఉపయోగపడతాయని తెలిపారు.
ఈ మోడళ్లను AIKosh వేదిక ద్వారా పరిశోధకులు, విద్యార్థులు, స్టార్టప్‌లు, ఆవిష్కర్తలు, ఇతర ఆసక్తిగల వారికి అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. తద్వారా దేశీయ AI పరిశోధనకు మరింత ప్రోత్సాహం లభించనుంది.
మొత్తంగా EKA-1, Dhīr 2B, Dhīr 5B మోడళ్ల విడుదల భారత AI రంగంలో కీలక పరిణామంగా చెప్పవచ్చు. భారతీయ భాషలకు ప్రాధాన్యత, డేటా భద్రత, ఆఫ్‌లైన్ వినియోగం, దేశీయ అవసరాలకు అనుగుణమైన సేవలు ఈ మోడళ్ల ప్రధాన ప్రత్యేకతలు. భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వ, విద్యా, రక్షణ, పారిశ్రామిక రంగాల్లో వీటి వినియోగం పెరిగితే భారత్ స్వదేశీ AI సాంకేతికతలో మరింత ముందుకు వెళ్లే అవకాశం ఉంది.