దేశంలో కీలక ఖనిజాల ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. లిథియం, నికెల్ ఖనిజాల శుద్ధి కేంద్రాల ఏర్పాటుకు రూ.2,814 కోట్ల మూలధన వ్యయ ప్రోత్సాహక పథకానికి కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకం ద్వారా దేశంలో సుమారు రూ.9,560 కోట్ల పెట్టుబడులు వచ్చే అవకాశం ఉందని కేంద్ర బొగ్గు, గనుల శాఖ మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డి వెల్లడించారు.
దేశాన్ని కీలక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్ రంగంలో స్వయం సమృద్ధిగా తీర్చిదిద్దేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం చర్యలు వేగవంతం చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర కేబినెట్ సమావేశంలో లిథియం, నికెల్ ప్రాసెసింగ్ కోసం రూ.2,814 కోట్ల ప్రోత్సాహక పథకానికి ఆమోదం లభించింది. భవిష్యత్తులో వేగంగా అభివృద్ధి చెందనున్న పరిశ్రమలకు అవసరమైన ఖనిజాలను దేశంలోనే శుద్ధి చేసి, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలకు కీలక ఖనిజాలు
వికసిత్ భారత్ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే ఆధునిక పరిశ్రమలకు అవసరమైన ముడి పదార్థాల విషయంలో దేశీయ సామర్థ్యాలను పెంచుకోవాలని కిషన్ రెడ్డి పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, మొబైల్ ఫోన్లు, సెమీకండక్టర్లు, పునరుత్పాదక ఇంధనం, బ్యాటరీ నిల్వ వ్యవస్థల తయారీలో లిథియం, నికెల్ కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని వివరించారు.
ఈ అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రధాని మోదీ నాయకత్వంలో నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్ మిషన్‌ను ప్రారంభించినట్లు తెలిపారు. దేశంలో కీలక ఖనిజాల అన్వేషణ, వెలికితీత, రీసైక్లింగ్, ప్రాసెసింగ్ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడమే ఈ మిషన్ లక్ష్యమని చెప్పారు.
ఇప్పటికే 901 అన్వేషణ ప్రాజెక్టులు
కీలక ఖనిజాల రంగంలో గత రెండేళ్లుగా గణనీయమైన పురోగతి సాధించినట్లు మంత్రి వెల్లడించారు. ఇప్పటివరకు 901 ఖనిజ అన్వేషణ ప్రాజెక్టులను చేపట్టడంతో పాటు 56 కీలక ఖనిజ బ్లాకులను వేలం వేసినట్లు తెలిపారు.
అలాగే ఖనిజాల రీసైక్లింగ్‌ను ప్రోత్సహించేందుకు రూ.1,500 కోట్ల ప్రోత్సాహక పథకాన్ని అమలు చేస్తున్నామని చెప్పారు. ఈ పథకం కింద 58 కంపెనీలకు ఆమోదం లభించిందని, వీటి ద్వారా ఏడాదికి 8.5 లక్షల టన్నుల ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు వివరించారు. గనుల వ్యర్థాలు, టైలింగ్స్ నుంచి విలువైన ఖనిజాలను వెలికితీసే ప్రక్రియపైనా దృష్టి సారించామని, పరిశోధనలను ప్రోత్సహించేందుకు తొమ్మిది సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు.
లిథియం, నికెల్ శుద్ధికి భారీ ప్రణాళిక
తాజాగా ఆమోదం పొందిన రూ.2,814 కోట్ల పథకం ద్వారా దేశంలోనే తొలిసారిగా భారీ వాణిజ్య స్థాయిలో లిథియం, నికెల్ శుద్ధి కేంద్రాలు ఏర్పాటు కానున్నాయి. ఇందుకోసం సుమారు రూ.9,560 కోట్ల పెట్టుబడులు వస్తాయని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది.
ఈ కేంద్రాల ద్వారా ఏడాదికి 60 వేల టన్నుల లిథియం, లక్ష టన్నుల నికెల్ శుద్ధి చేసే సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయనున్నారు. 2030 నాటికి దేశంలో ఈ ఖనిజాలకు ఉండే అంచనా డిమాండ్‌ను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ సామర్థ్యాన్ని రూపొందిస్తున్నట్లు మంత్రి తెలిపారు.
ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా దాదాపు రూ.10 వేల కోట్ల పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంతో పాటు రూ.25 వేల కోట్ల విలువైన ఉత్పత్తి సాధించే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, కొత్త పరిశ్రమలు, నైపుణ్యం కలిగిన ఉద్యోగ అవకాశాలు కూడా పెరుగుతాయని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
నాలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రత్యేక ప్రాసెసింగ్ పార్కులు
కీలక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్‌కు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించేందుకు మరో కీలక అడుగు వేస్తున్నట్లు కిషన్ రెడ్డి వెల్లడించారు. మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, ఒడిశా రాష్ట్రాల్లో నాలుగు ప్రత్యేక క్రిటికల్ మినరల్ ప్రాసెసింగ్ పార్కులను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు తెలిపారు.
ఈ పార్కుల అభివృద్ధికి రూ.500 కోట్ల పెట్టుబడులు కేటాయించనున్నట్లు వివరించారు. వీటి ద్వారా ఖనిజాల శుద్ధి కేంద్రాలతో పాటు వాటికి అనుబంధంగా పనిచేసే పరిశ్రమలు కూడా ఏర్పాటయ్యే అవకాశం ఉందన్నారు.
బ్యాటరీలు, సెమీకండక్టర్ రంగాలకు ప్రయోజనం
కేంద్రం తీసుకున్న తాజా నిర్ణయం అడ్వాన్స్‌డ్ కెమిస్ట్రీ సెల్ (ACC) బ్యాటరీలు, క్యాథోడ్ యాక్టివ్ మెటీరియల్స్ తయారీకి సంబంధించిన ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకాలకు మరింత ఊతమిస్తుందని మంత్రి తెలిపారు.
అంతేకాకుండా ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్, రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ పథకం వంటి జాతీయ కార్యక్రమాలకు కూడా ఈ నిర్ణయం ఉపయోగపడుతుందని పేర్కొన్నారు. స్వచ్ఛ ఇంధనం, ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ, బ్యాటరీ నిల్వ రంగాల్లో దేశం నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి ఇది దోహదపడుతుందని చెప్పారు.
దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గే అవకాశం
ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ సరఫరా వ్యవస్థల్లో ఎదురయ్యే అనిశ్చితులు కీలక ఖనిజాల లభ్యతపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో దేశీయంగానే లిథియం, నికెల్ ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడం వల్ల దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుందని కిషన్ రెడ్డి వివరించారు.
కొత్త పెట్టుబడులు, ఆధునిక సాంకేతికత, ఉపాధి అవకాశాలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి ద్వారా భారత పారిశ్రామిక రంగం మరింత బలోపేతం అవుతుందని తెలిపారు. భవిష్యత్తులో స్వచ్ఛ ఇంధనం, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, ఆధునిక తయారీ రంగాల విస్తరణకు ఈ పథకం కీలకంగా మారుతుందని కేంద్ర మంత్రి ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.