విదేశీ స్టాక్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టిన భారతీయ రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లకు భారీ షాక్ తగిలింది. అమెరికా కంపెనీల షేర్లను తమ అనుమతి లేకుండానే విక్రయించి, ఆ మొత్తంతో తక్కువ ట్రేడింగ్ జరిగే మరో కంపెనీ షేర్లను కొనుగోలు చేశారని స్టాక్‌ఆల్ (Stockal) ప్లాట్‌ఫామ్‌కు చెందిన దాదాపు 30 మంది ఇన్వెస్టర్లు ఆరోపిస్తున్నారు. ఈ వ్యవహారంలో ప్రాథమికంగా రూ.100 కోట్లకు పైగా నష్టం జరిగినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. అయితే, ఇది ఇంకా దర్యాప్తులో ఉన్న ఆరోపణల వ్యవహారమే.
అసలు ఏం జరిగింది?
బెంగళూరుకు చెందిన ఫిన్‌టెక్ సంస్థ స్టాక్‌ఆల్ ద్వారా భారతీయులు అమెరికా స్టాక్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా యాపిల్, టెస్లా, అమెజాన్, ఆల్ఫాబెట్, ఎన్విడియా వంటి ప్రముఖ కంపెనీల షేర్లలో పెట్టుబడులు పెట్టిన కొందరు ఇన్వెస్టర్లు అక్టోబర్ 15న తమ ఖాతాల్లో అనుమానాస్పద లావాదేవీలు జరిగినట్లు గుర్తించారు.
తమ అనుమతి లేకుండానే పోర్ట్‌ఫోలియోలోని అమెరికా షేర్లను విక్రయించారని, వచ్చిన మొత్తాన్ని చైనాకు చెందిన జిబావో టెక్నాలజీ (Zhibao Technology) షేర్ల కొనుగోలుకు మళ్లించారని వారు ఆరోపించారు. ఆ షేరు ధర భారీగా పడిపోవడంతో పెట్టుబడిదారులు గణనీయమైన నష్టాలను ఎదుర్కొన్నట్లు సమాచారం.
ఒక్క ఇన్వెస్టర్‌కు రూ.4.26 కోట్ల నష్టం?
ఈ ఘటనలో ఒక ఇన్వెస్టర్ తన వద్ద ఉన్న యాపిల్, టెస్లా, అమెజాన్, ఆల్ఫాబెట్, ఎన్విడియా, ఏఎండీ వంటి పది ప్రముఖ అమెరికా కంపెనీల షేర్లను తన అనుమతి లేకుండా విక్రయించారని వెల్లడించారు. వాటి విలువ సుమారు 3,35,768 డాలర్లు.
ఆ మొత్తంతో జిబావో టెక్నాలజీకి చెందిన 3 లక్షల షేర్లను ఒక్కో షేరుకు సగటున 1.05 డాలర్ల ధరతో కొనుగోలు చేసినట్లు ఆయన ఆరోపించారు. అనంతరం ఆ షేరు ధర దాదాపు 60 శాతం పడిపోవడంతో తనకు సుమారు 4.26 కోట్ల రూపాయల నష్టం వాటిల్లిందని తెలిపారు. ఈ వ్యవహారంపై సెబీతో పాటు అమెరికా సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ కమిషన్ (SEC)ను కూడా ఆశ్రయించినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
మరో ఇన్వెస్టర్‌కు రూ.29 కోట్ల పెట్టుబడిపై ప్రభావం?
మరో బాధిత ఇన్వెస్టర్ తన స్టాక్‌ఆల్ ఖాతాలోని సుమారు 3.1 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన షేర్లను కూడా అనుమతి లేకుండా విక్రయించారని ఆరోపించారు. భారత కరెన్సీలో ఈ మొత్తం దాదాపు రూ.29 కోట్లకు సమానం.
తన పోర్ట్‌ఫోలియోను కేవలం రెండు నిమిషాల్లో విక్రయించి, ఆ మొత్తంతో తక్కువ ట్రేడింగ్ జరిగే షేర్లను కొనుగోలు చేసినట్లు ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ ఘటనపై బెంగళూరులో ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదైనట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి. అయితే, ఈ రెండు పెట్టుబడిదారుల వివరాల ఆధారంగానే రూ.100 కోట్లకు పైగా నష్టం జరిగిందనే ప్రాథమిక అంచనా వెలువడింది. మొత్తం నష్టం ఎంతన్నది ఇంకా స్పష్టంగా తెలియాల్సి ఉంది.
ఫిషింగ్ వల్లే జరిగిందా? స్టాక్‌ఆల్ వివరణ
ఈ వ్యవహారంపై స్పందించిన స్టాక్‌ఆల్, అనుమానాస్పద లావాదేవీల వెనుక కారణాలను పరిశీలిస్తున్నట్లు తెలిపింది. ప్రాథమిక పరిశీలన ప్రకారం, సంబంధిత కస్టమర్ ఈమెయిల్ ఖాతా లేదా లాగిన్ వివరాలు ఫిషింగ్ లేదా సోషల్ ఇంజినీరింగ్ ద్వారా ఇతరుల చేతికి వెళ్లి ఉండవచ్చని పేర్కొంది.
అదే సమయంలో తమ ప్లాట్‌ఫామ్‌లో భద్రతా ఉల్లంఘన జరిగినట్లు ఇప్పటివరకు ఆధారాలు గుర్తించలేదని సంస్థ తెలిపింది. ఖాతాల్లో అనధికార లావాదేవీలు జరిగినట్లు ఇన్వెస్టర్లు ఆరోపిస్తున్నప్పటికీ, అవి ఎలా జరిగాయనే అంశంపై తుది నిర్ధారణ ఇంకా వెలువడలేదు.
బాధ్యతపై స్టాక్‌ఆల్, డ్రైవ్‌వెల్త్ మధ్య వివాదం
స్టాక్‌ఆల్‌కు అమెరికాకు చెందిన డ్రైవ్‌వెల్త్ (DriveWealth) క్లియరింగ్ బ్రోకర్‌గా సేవలు అందిస్తోంది. ఈ ఘటనపై డ్రైవ్‌వెల్త్ ఒక బాధిత ఇన్వెస్టర్‌కు పంపిన లేఖలో, అనధికార యాక్సెస్ స్టాక్‌ఆల్ ఇంటర్‌ఫేస్ ద్వారా జరిగిందని, తమ వ్యవస్థ నుంచి ఈ కార్యకలాపాలు ప్రారంభం కాలేదని పేర్కొన్నట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి.
ఖాతాలను తాత్కాలికంగా ఫ్రీజ్ చేయాలని స్టాక్‌ఆల్ సూచించడంతో తాము ఆ చర్య తీసుకున్నామని డ్రైవ్‌వెల్త్ తెలిపింది. అయితే, నష్టాలను తగ్గించేందుకు చేపట్టిన కొన్ని చర్యలు స్టాక్‌ఆల్ సూచనల మేరకు నిలిచిపోయాయని కూడా ఆరోపించింది. ఈ రెండు సంస్థల వాదనల్లో ఏది సరైనదో దర్యాప్తు పూర్తయ్యాకే స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.
ఇన్వెస్టర్లు ఎక్కడ ఫిర్యాదు చేయాలి?
ఈ తరహా అనధికార లావాదేవీలను ఎదుర్కొన్న పెట్టుబడిదారులు ముందుగా సంబంధిత ప్లాట్‌ఫామ్‌కు లిఖితపూర్వకంగా ఫిర్యాదు చేయాలని ఆర్థిక వార్తా కథనాలు సూచిస్తున్నాయి. స్పందన సంతృప్తికరంగా లేకపోతే, సంబంధిత నియంత్రణ సంస్థలను ఆశ్రయించవచ్చు.
- SEBI SCORES: సెబీ పరిధిలోని సంస్థలపై ఫిర్యాదు చేయడానికి.
- US SEC: అమెరికా సెక్యూరిటీస్‌కు సంబంధించిన అనుమానాస్పద లావాదేవీలపై ఫిర్యాదు చేయడానికి.
- FINRA: సంబంధిత అమెరికా బ్రోకర్-డీలర్ తన పరిధిలోకి వస్తే ఫిర్యాదు చేయడానికి.
అలాగే, లావాదేవీలకు ముందు, తర్వాత ఖాతా స్టేట్‌మెంట్లు, ట్రేడ్ కన్ఫర్మేషన్‌లు, ఈమెయిల్స్, SMS అలర్ట్‌లు, స్క్రీన్‌షాట్‌లు, సంస్థలతో జరిపిన ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలను భద్రపరచుకోవాలి. ఫిర్యాదు చేయడం వల్ల నష్టపరిహారం తప్పనిసరిగా వస్తుందని హామీ ఉండదని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి.
విదేశీ పెట్టుబడుల్లో భద్రతపై కొత్త ప్రశ్నలు
స్టాక్‌ఆల్ వ్యవహారం విదేశీ స్టాక్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టే భారతీయులకు ఖాతా భద్రత ఎంత ముఖ్యమో మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది. బలమైన పాస్‌వర్డ్‌లు, రెండు దశల ధృవీకరణ (Two-Factor Authentication), అనుమానాస్పద లింకులకు దూరంగా ఉండటం, లావాదేవీల అలర్ట్‌లను క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించడం వంటి జాగ్రత్తలు అవసరం.
ఈ ఘటనలో అసలు బాధ్యత ఎవరిది? పెట్టుబడిదారులకు నష్టపరిహారం అందుతుందా? అనధికార లావాదేవీలు ఎలా జరిగాయి? అనే ప్రశ్నలకు దర్యాప్తు తర్వాతే సమాధానాలు లభించనున్నాయి.