ఏడు కొండల మధ్య అద్భుత కోనేరు.. ఎండాకాలంలోనూ నీరు ఇంకని దేవరకొండ ఖిల్లా జల రహస్యం ఇదే!

Devarakonda Fort: వేసవి ఎండలకు బావులు, చెరువులు ఎండిపోతున్నా.. నల్లగొండ జిల్లాలోని దేవరకొండ ఖిల్లాలో ఉన్న పురాతన కోనేరు మాత్రం నీటితో కళకళలాడుతోంది. వందల ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన ఈ కోనేరు ప్రత్యేకత, దాని వెనుక ఉన్న సహజ జల రహస్యం ఇప్పుడు అందరినీ ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది.

ఓవైపు మండుతున్న ఎండలు.. మరోవైపు రోజురోజుకూ పడిపోతున్న భూగర్భ జలాలు.. నీటి కోసం ప్రజలు పడుతున్న ఇబ్బందులు అన్నీ ఇన్నీ కావు. వేసవి తీవ్రతకు బావులు, బోర్లు, చెరువులు ఎండిపోతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లోనూ ఓ పురాతన కోనేరు మాత్రం నీటితో నిండుగా దర్శనమిస్తోంది. వర్షాలు లేకపోయినా, ఎండలు తీవ్రంగా ఉన్నా నీరు తగ్గకపోవడం అందరిలో ఆసక్తిని పెంచుతోంది. ఇంతకీ ఈ అద్భుతమైన కోనేరు ఎక్కడుంది? దాని ప్రత్యేకత ఏమిటో తెలుసుకుందాం.

నల్లగొండ జిల్లాలోని దేవరకొండ పట్టణానికి సమీపంలో ఏడు కొండల మధ్య దేవరకొండ ఖిల్లా కొలువుదీరింది. చారిత్రక కట్టడాలు, ఎత్తైన రాతి గోడలు, బురుజులు, కోట ద్వారాలతో ఈ ప్రాంతం గత రాజుల వైభవాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. ముఖ్యంగా కోటలోని పురాతన కోనేరు ప్రస్తుతం పర్యాటకులను, చరిత్రపై ఆసక్తి ఉన్నవారిని విశేషంగా ఆకర్షిస్తోంది.

ఏడు కొండల మధ్య అద్భుతమైన కోట నిర్మాణం

దేవరకొండ ఖిల్లాకు తెలంగాణ చరిత్రలో ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. 14వ శతాబ్దంలో రేచర్ల వంశానికి చెందిన ఎర్ర దాచానాయుడు ఈ కోట నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టగా, ఆయన వంశస్థుడైన మొదటి సింగమ నాయకుడు నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేసినట్లు చారిత్రక కథనాలు చెబుతున్నాయి.

కాకతీయుల అనంతర కాలంలో రేచర్ల పాలకుల నిర్మాణ నైపుణ్యానికి ఈ కోట నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. శత్రువుల దాడులను ఎదుర్కోవడంతోపాటు, కోటలో నివసించే ప్రజలు, సైనికుల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని అప్పటి పాలకులు అనేక నిర్మాణాలు చేపట్టారు.

360 బురుజులు, తొమ్మిది ప్రధాన ద్వారాలు, 53 దిగుడు బావులు, ఆరు కొలనులు వంటి నిర్మాణాలు కోట ప్రత్యేకతను తెలియజేస్తాయి. అప్పట్లో నీటి నిల్వకు ఎంతటి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారో ఈ నిర్మాణాలను చూస్తే అర్థమవుతుంది.

మండుతున్న ఎండల్లోనూ తగ్గని కోనేరు నీరు

సాధారణంగా వేసవిలో నీటి వనరులన్నీ క్రమంగా అడుగంటుతాయి. ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడటంతో నీటి సమస్య మరింత తీవ్రమవుతోంది. అనేక ప్రాంతాల్లో బోర్లు ఎండిపోవడం, వ్యవసాయ బావుల్లో నీరు తగ్గిపోవడం వంటి పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి.

అయితే దేవరకొండ ఖిల్లాలోని పురాతన కోనేరు మాత్రం ఇందుకు భిన్నంగా కనిపిస్తోంది. చుట్టూ ఎండిపోయిన వాతావరణం ఉన్నప్పటికీ కోనేరులో నీరు నిల్వ ఉండటం విశేషం. వర్షాలు పడినా, పడకపోయినా ఈ కోనేరులో నీరు ఉంటుందని స్థానికులు చెబుతున్నారు.

వందల సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన ఈ జలవనరు ఇప్పటికీ తన ప్రత్యేకతను చాటుకోవడం విశేషం. అప్పటి పాలకులు రూపొందించిన నీటి నిర్వహణ వ్యవస్థ ఎంతటి పటిష్టంగా ఉండేదో ఈ కోనేరు తెలియజేస్తోంది.

సహజ నీటి ఊటలే అసలు రహస్యమా?

ఈ కోనేరు ఎప్పుడూ నీటితో నిండి ఉండటానికి కారణమేంటన్న ప్రశ్న చాలామందిలో ఉంది. కొండ ప్రాంతంలోని భౌగోళిక పరిస్థితులు, రాతి పొరల మధ్య నుంచి వచ్చే సహజ నీటి ఊటలు, భూగర్భ జలాల ప్రవాహం దీనికి కారణమై ఉండవచ్చని స్థానికులు భావిస్తున్నారు.

కోనేరులోని నీరు ఎంతో స్వచ్ఛంగా, కొబ్బరి నీళ్లను తలపించేలా ఉంటుందని స్థానికులు చెబుతున్నారు. మహాశివరాత్రి, ఏకాదశి వంటి పర్వదినాల్లో కొందరు భక్తులు ఈ నీటిని పవిత్రంగా భావిస్తారు. ఈ నీటిని తాగితే కొన్ని అనారోగ్య సమస్యలు తగ్గుతాయనే నమ్మకాలు కూడా స్థానికంగా ఉన్నాయి. అయితే ఈ నీటి ఔషధ గుణాలపై శాస్త్రీయ ఆధారాలు ఉన్నట్లు నిర్ధారణ కాలేదు.

నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్న చారిత్రక జలవనరు

ఒకప్పుడు రాజులు, సైనికులు, కోటలో నివసించే ప్రజల అవసరాలను తీర్చిన ఈ కోనేరు ఇప్పటికీ నీటితో నిండుగా ఉండటం విశేషం. అయితే ఇంతటి చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉన్న జలవనరుకు సరైన నిర్వహణ లేకపోవడంపై స్థానికులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

కోనేరులో గుర్రపుడెక్క పేరుకుపోవడంతో నీటి నాణ్యత దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉందని చెబుతున్నారు. సంబంధిత అధికారులు స్పందించి పురాతన కోట నిర్మాణాలకు ఎలాంటి నష్టం కలగకుండా గుర్రపుడెక్కను తొలగించాలని కోరుతున్నారు. అలాగే కోనేరును శుభ్రపరిచి, పూర్వ వైభవాన్ని కాపాడేందుకు ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాలని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు.

శతాబ్దాల క్రితమే నీటి సంరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన రేచర్ల పాలకుల దూరదృష్టి ఒకవైపు ఆశ్చర్యపరుస్తుంటే.. నేటికీ ఎండలను తట్టుకుంటూ నీటితో కళకళలాడుతున్న దేవరకొండ ఖిల్లా కోనేరు మరోవైపు అందరినీ ఆకట్టుకుంటోంది. చారిత్రక సంపదగా మాత్రమే కాకుండా, నీటి సంరక్షణకు నిదర్శనంగా నిలుస్తున్న ఈ కోనేరును భావితరాల కోసం కాపాడుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.