D Educt: Oct 22: రాష్ట్రంలోని నిరుపేద వర్గాల పిల్లలకు ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో 25 శాతం సీట్లు కేటాయించే విద్యాహక్కు చట్టం అమలుపై కదలిక మొదలైంది. ఈ నిబంధనను అమలు చేయడంలో పలు రాష్ట్రాలు నిర్లక్ష్యం వహించడంపై ఇటీవల సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ సంఘం (ఎన్‌సీపీసీఆర్‌)పై ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది. ఈ నెల 27న జరిగే విచారణకు స్వయంగా హాజరై అమలు తీరుపై నివేదిక సమర్పించాలని ఆదేశించింది. దీంతో ఎన్‌సీపీసీఆర్‌ తెలంగాణ ప్రభుత్వాన్ని వివరణ కోరింది. ఈ నేపథ్యంలో పాఠశాల విద్యాశాఖ సంచాలకుడు నవీన్‌ నికోలస్‌ దిల్లీకి వెళ్లి, సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాల ప్రకారం చట్టాన్ని అమలు చేస్తామని సంఘానికి హామీ ఇచ్చారు.
ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో పేద విద్యార్థులకు 25 శాతం సీట్లు
విద్యాహక్కు చట్టంలోని సెక్షన్‌ 12(1)(సి) ప్రకారం ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో ఒకటో తరగతిలో నిరుపేద విద్యార్థులకు 25 శాతం సీట్లు ఉచితంగా కేటాయించాలి. ఈ నిబంధన అమలుకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు ఈ ఏడాది జనవరిలో పలు మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది. ప్రవేశాల కోసం ప్రత్యేక పోర్టల్‌ ఏర్పాటు చేయాలని, ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తులు స్వీకరించాలని, లాటరీ విధానంలో సీట్లు కేటాయించాలని ఆదేశించింది. అలాగే సమస్యల పరిష్కారానికి ప్రత్యేక గ్రీవెన్స్‌ సెల్‌ ఏర్పాటు చేయాలని సూచించింది. ఈ నిబంధనల అమలు, పర్యవేక్షణ బాధ్యతలను ఎన్‌సీపీసీఆర్‌కు అప్పగించింది.
పలు రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికే అమలు
ఉత్తరప్రదేశ్‌, మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్‌, హరియాణా, తమిళనాడు తదితర రాష్ట్రాలు విద్యాహక్కు చట్టంలోని ఈ నిబంధనలను అమలు చేస్తున్నాయి. ఇందుకోసం ప్రత్యేక విధివిధానాలను రూపొందించి, అర్హులైన పేద విద్యార్థులకు ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో ప్రవేశాలు కల్పిస్తున్నాయి. అయితే తెలంగాణలో మాత్రం ఈ ప్రక్రియ ఆశించిన స్థాయిలో ముందుకు సాగలేదు.
తెలంగాణలో గతంలో నామమాత్రంగానే అమలు
తెలంగాణలో విద్యాహక్కు చట్టం అమలుపై గత ఏడాదే హైకోర్టులో పిటిషన్‌ దాఖలైంది. ఈ నిబంధనలను అమలు చేస్తామని విద్యాశాఖ న్యాయస్థానానికి హామీ ఇచ్చింది. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు అందుబాటులో లేని 96 ఆవాసాల్లోని పిల్లలకు ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో ప్రవేశాలు కల్పించేలా విద్యాశాఖ కార్యదర్శి యోగితా రాణా 2025 జులైలో ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. అయితే, ఆ ఉత్తర్వులను జిల్లా విద్యాశాఖ అధికారులకు పంపడంతోనే అధికారులు సరిపెట్టారు. ఫలితంగా 2025-26, 2026-27 విద్యాసంవత్సరాల్లో కలిపి కేవలం 180 మంది విద్యార్థులే ప్రవేశాలు పొందినట్లు విద్యాశాఖ వర్గాల సమాచారం.
సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలతో మళ్లీ కసరత్తు
విద్యాహక్కు చట్టం అమలుపై సుప్రీంకోర్టు దృష్టి సారించడంతో తెలంగాణ విద్యాశాఖ అధికారులు మరోసారి కసరత్తు ప్రారంభించారు. నిరుపేద విద్యార్థులకు ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో 25 శాతం సీట్లు కేటాయించే ప్రక్రియను సమర్థంగా అమలు చేసేందుకు చర్యలు చేపడుతున్నారు. సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాల ప్రకారం ప్రవేశాల ప్రక్రియను చేపట్టి, అర్హులైన విద్యార్థులకు న్యాయం జరిగేలా ప్రభుత్వం ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటుందనేది ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది.