D-News: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో LPG వినియోగం ఉన్నప్పటికీ, సిలిండర్ డెలివరీలో సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి. కేవలం 47% గ్రామీణ LPG వినియోగదారులకు మాత్రమే డోర్‌స్టెప్ డెలివరీ అందుతోంది. రీఫిల్ ఖర్చు, చివరి దశ రవాణా సమస్యలు ప్రధాన అడ్డంకులుగా ఉన్నాయని CEEW అధ్యయనాలు వెల్లడించాయి.
73% కుటుంబాలు LPG వాడుతున్నా..
CEEW విడుదల చేసిన మూడు అధ్యయనాల ప్రకారం.. గ్రామీణ కుటుంబాల్లో 73% మంది గత 90 రోజుల్లో LPG వినియోగించారు. అయితే కేవలం 23% కుటుంబాలు మాత్రమే LPGను పూర్తిగా ఆధారపడే ఇంధనంగా ఉపయోగిస్తున్నాయి. దాదాపు సగం కుటుంబాలు ఇప్పటికీ వంట కోసం కట్టెలను ప్రధాన ఇంధనంగా వాడుతున్నాయి.
అనధికార కనెక్షన్లపై ఆధారం
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సరైన డెలివరీ వ్యవస్థ లేకపోవడంతో కొందరు వినియోగదారులు స్థానిక దుకాణాలు, రోడ్డు పక్కన ఉన్న డీలర్లు, అనధికార విక్రేతల నుంచి LPG కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ఇలాంటి కనెక్షన్లకు సాధారణ ధర కంటే అధిక మొత్తాన్ని చెల్లించాల్సి వస్తోంది. అవగాహన లోపం, బలహీనమైన డెలివరీ నెట్‌వర్క్ ఈ పరిస్థితికి కారణమని నివేదిక పేర్కొంది.
వలస కార్మికులకు మరింత ఇబ్బంది
మైగ్రెంట్ LPG వినియోగదారుల్లో 79% మందికి అధికారిక కనెక్షన్ లేదు. అలాగే 4% కంటే తక్కువ మంది మాత్రమే PMUYలో నమోదు అయ్యారు. 2021లో సరళమైన స్వీయ ప్రకటన ద్వారా కనెక్షన్ పొందే అవకాశం కల్పించినప్పటికీ, ఈ వర్గంలో అవగాహన ఇంకా తక్కువగానే ఉందని అధ్యయనం తెలిపింది.
₹400 అయితే LPGకే మారతారు
LPG రీఫిల్ ధర కూడా కీలక సమస్యగా ఉంది. 14.2 కిలోల సిలిండర్ ధర ₹400 ఉంటే కనీసం 80% మంది వినియోగదారులు LPGను మాత్రమే ఉపయోగిస్తామని తెలిపారు. అయితే వారి మధ్యస్థ చెల్లింపు సామర్థ్యం ₹500గా ఉంది. ఇది ప్రస్తుతం PMUY కింద ఉన్న ₹642 సబ్సిడీ ధర కంటే తక్కువ.
పట్టణ పేదలకూ డాక్యుమెంట్ల సమస్య
పట్టణ అనధికార నివాస ప్రాంతాల్లో 70% మంది LPGను పూర్తిగా ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే అధికారిక కనెక్షన్ లేని వారిలో 31% మందికి అడ్రస్ ప్రూఫ్ లేకపోవడంతో కనెక్షన్ నిరాకరణ ఎదురవుతోంది. దీంతో కొందరు అనధికారంగా సిలిండర్ పొందేందుకు అధిక ధర చెల్లిస్తున్నారు. ఇటువంటి వినియోగదారుల్లో 11% మంది ₹1,040 వరకు చెల్లిస్తున్నట్లు అధ్యయనం వెల్లడించింది.
LPG కనెక్షన్ మాత్రమే సరిపోదు
CEEW ఫెలో ప్రార్థనా బోరా ప్రకారం.. LPG కనెక్షన్ ఇవ్వడం మొదటి అడుగు మాత్రమే. కుటుంబాలు క్రమం తప్పకుండా రీఫిల్స్ కొనలేకపోతే, వలస కార్మికులకు అధికారిక కనెక్షన్లపై అవగాహన లేకపోతే, సిలిండర్లు గ్రామీణ ఇళ్లకు సకాలంలో చేరకపోతే శుభ్రమైన వంట ఇంధన వినియోగం పెరగదు. అందుకే LPG అందుబాటు మాత్రమే కాకుండా, అందుబాటు ధర, నమ్మకమైన సరఫరా, నిరంతర వినియోగంపై దృష్టి పెట్టాలని CEEW సూచించింది.
PMUY సబ్సిడీ పెంచాలని సూచన
CEEW అధ్యయనాలు కొన్ని కీలక సూచనలు చేశాయి. PMUY సబ్సిడీని ఒక్కో సిలిండర్‌కు సుమారు ₹200 పెంచాలని సూచించింది. అలాగే వలస కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక నమోదు కార్యక్రమాలు చేపట్టాలని పేర్కొంది. స్మార్ట్ మీటర్ కియోస్క్‌ల పైలట్ ప్రాజెక్టులు, గ్రామీణ డోర్‌స్టెప్ డెలివరీని పెంచేందుకు విభిన్న డిస్ట్రిబ్యూటర్ కమిషన్లు అమలు చేయాలని సూచించింది. గ్రామీణ, పట్టణ పేదలు, వలస కార్మికుల అవసరాలకు అనుగుణంగా విధానాలను మార్చితేనే శుభ్రమైన వంట ఇంధన వినియోగం మరింత స్థిరంగా పెరుగుతుందని CEEW తెలిపింది.