D Spiritual: Mar 12: పాపమోచని ఏకాదశి 2026
హిందూ పంచాంగం ప్రకారం చైత్ర మాసంలోని కృష్ణ పక్ష ఏకాదశి తిథి 2026 మార్చి 14 ఉదయం 8:10 గంటలకు ప్రారంభమై, మార్చి 15 ఉదయం 9:16 గంటలకు ముగుస్తుంది. ఉదయ తిథి నియమం ప్రకారం పాపమోచని ఏకాదశి ఉపవాసం మార్చి 15, 2026 ఆదివారం నాడు ఆచరిస్తారు. ఈ ఉపవాసాన్ని ద్వాదశి రోజైన మార్చి 16న విరమించాలి.
హిందూ ధర్మంలో ప్రతి ఏకాదశికి ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యత ఉంది. వాటిలో మార్చి నెలలో వచ్చే పాపమోచని ఏకాదశి ఎంతో ఆధ్యాత్మికమైనదిగా భావిస్తారు. “పాపమోచని” అనే పదం పాపం మరియు మోచని అనే రెండు పదాల కలయిక. అంటే పాపాల నుండి విముక్తి కలిగించేదని అర్థం. ఈ ఏకాదశి ఉపవాసం కేవలం ఆచారం మాత్రమే కాదు; మనస్సు మరియు ఆత్మను శుద్ధి చేసుకునే పవిత్ర సాధనంగా భావిస్తారు.
ఈ రోజున భక్తులు శ్రీమహావిష్ణువును భక్తి శ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. తులసి ఆకులు సమర్పించి దీపం వెలిగించి మంత్రజపం చేస్తారు. శాస్త్రాల ప్రకారం ఈ విధంగా భక్తితో ఆరాధించిన వారికి జీవితంలోని కష్టాలు తగ్గి పాపబాధలు తొలగుతాయని నమ్మకం. శ్రీమహావిష్ణువు మరియు లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహంతో ఇంటిలో ఆనందం, శ్రేయస్సు, శాంతి, ధర్మం పెరుగుతాయని విశ్వాసం.
పురాణాలలో పాపమోచని ఏకాదశి గురించి ఒక ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది. చ్యవన మహర్షి కుమారుడు మేధవి ఋషి తీవ్రమైన తపస్సులో నిమగ్నమయ్యాడు. అతని తపస్సు ప్రభావంతో దేవలోకం కలవరపడడంతో దేవేంద్రుడు అతని ధ్యానాన్ని భంగపరచడానికి అప్సరస మంజుఘోషను పంపించాడు. ఆమె సౌందర్యానికి ఆకర్షితుడైన మేధవి ఋషి తన తపస్సును కోల్పోయి చాలా కాలం ప్రాపంచిక జీవనంలో గడిపాడు.
తర్వాత తన తప్పును గ్రహించిన మేధవి ఋషి తీవ్ర పశ్చాత్తాపంతో పాప విమోచనం కోసం మార్గాన్ని వెతికాడు. అప్పుడు దేవర్షి నారదుడు అతనికి పాపమోచని ఏకాదశి ఉపవాసాన్ని ఆచరించాలని సూచించాడు. ఆ ఉపవాసాన్ని భక్తితో పాటించి శ్రీనారాయణుడిని పూజించడంతో మేధవి ఋషి తన ఆధ్యాత్మిక శక్తులను తిరిగి పొందడమే కాకుండా తన పాపాల నుండి విముక్తి పొందాడు.
పాపమోచని ఏకాదశి ఉపవాసాన్ని ఆచరించే విధానం కూడా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. దశమి రోజు రాత్రే ఉపవాస సంకల్పం తీసుకోవాలి. ఏకాదశి రోజు బ్రహ్మముహూర్తంలో లేచి స్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. ఇంటి పూజా స్థలాన్ని శుభ్రపరచి శ్రీమహావిష్ణువు విగ్రహం లేదా చిత్రాన్ని ప్రతిష్టించి దీపం, ధూపం, పువ్వులు, తులసి ఆకులు, పంచామృతంతో పూజ చేయాలి. ‘ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ’ మంత్రాన్ని భక్తితో జపించాలి.
ఈ రోజంతా భక్తులు ఫలాహారం లేదా నిరాహార ఉపవాసం చేస్తారు. రాత్రి సమయంలో భజనలు, కీర్తనలు చేస్తూ విష్ణు సహస్రనామాన్ని పారాయణం చేస్తారు. ద్వాదశి రోజున బ్రాహ్మణులకు లేదా పేదవారికి భోజనం పెట్టి ఉపవాసాన్ని విరమిస్తారు. ఉపవాస సమయంలో మనస్సు, మాట, ప్రవర్తన పవిత్రంగా ఉంచుకోవడం చాలా ముఖ్యమని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
పాప విముక్తి కోసం ఈ రోజున కొన్ని ఆధ్యాత్మిక సాధనలు చేయాలని పురాణాలు సూచిస్తాయి. దేవుని ముందు మన తప్పులను ఒప్పుకుని క్షమాపణ కోరడం, తులసి మొక్కకు నీరు సమర్పించి ప్రదక్షిణ చేయడం, విష్ణు సహస్రనామం లేదా హరినామ సంకీర్తనం పారాయణం చేయడం మంచిదిగా భావిస్తారు. సత్యం, కరుణ, నియమం, నిగ్రహం వంటి సద్గుణాలను ఆచరించడం కూడా ముఖ్యమని చెబుతారు.
సనాతన సంప్రదాయంలో దానం గొప్ప పుణ్యకార్యంగా భావిస్తారు. ముఖ్యంగా ఏకాదశి రోజున చేసే దానధర్మం అత్యంత శుభఫలితాలను ఇస్తుందని పురాణాలు పేర్కొంటాయి. ఆహారం, వస్త్రాలు, దక్షిణ దానం వంటి వాటికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉంది.
పాపమోచని ఏకాదశి అనేది స్వీయశుద్ధి, ఆత్మపరిశీలన, ఆధ్యాత్మిక మేల్కొలుపుకు దారి చూపే పవిత్రమైన రోజు. ఈ పవిత్ర సందర్భంగా ఉపవాసం, జపం, ధ్యానం, దానధర్మం చేయాలని సంకల్పించి శ్రీహరిని భక్తితో ఆరాధిస్తే జీవితం ధర్మమార్గంలో ముందుకు సాగుతుంది మరియు మోక్షమార్గం సులభమవుతుందని విశ్వసిస్తారు.