ఇరాన్ అమెరికా యుద్ధనౌకల దగ్గర ప్రత్యక్ష కాల్పుల విన్యాసాలు ప్లాన్ చేస్తోంది. హార్ముజ్ జలసంధిపై దృష్టి ఎందుకు?

DInternational 31 Jan: ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లలో కలకలం రేపే పరిణామంగా, ఇరాన్‌కు చెందిన ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) 2026 ఫిబ్రవరి 1 మరియు 2 తేదీల్లో వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత గల హార్ముజ్ జలసంధిలో రెండు రోజుల పాటు లైవ్-ఫైర్ నావికా విన్యాసాలు నిర్వహించనున్నట్లు ప్రకటించింది.

ఈ ప్రకటన ఈ ప్రాంతంలో అమెరికా భారీ సైనిక మోహరింపులకు ప్రత్యక్ష ప్రతిస్పందనగా వెలువడింది. ఇరాన్‌లో నిరసనకారులపై అణచివేత, అలాగే దాని అణు కార్యక్రమంపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన హెచ్చరికల అనంతరం, USS అబ్రహం లింకన్ క్యారియర్ స్ట్రైక్ గ్రూప్ మూడు గైడెడ్-మిసైల్ డిస్ట్రాయర్లతో కలిసి ఇటీవల అరేబియా సముద్రంలోకి ప్రవేశించింది.

హార్ముజ్ జలసంధిని ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన “చోక్‌పాయింట్”గా పరిగణిస్తారు. ఇది కేవలం 21 మైళ్ల వెడల్పు మాత్రమే ఉన్న ఇరుకైన జలమార్గం. ఇది ఇరాన్‌ను ఒమాన్ నుంచి వేరు చేస్తూ, పెర్షియన్ గల్ఫ్‌ను బహిరంగ సముద్రంతో అనుసంధానిస్తుంది.

1. ఆర్థిక ప్రాబల్యం – “చమురు ఆయుధం”

హార్ముజ్ జలసంధికి తన భౌగోళిక సమీపాన్ని ఇరాన్ ఒక శక్తివంతమైన వ్యూహాత్మక ఆయుధంగా ఉపయోగిస్తోంది.

ప్రపంచ సరఫరా: ప్రపంచంలోని మొత్తం చమురు వినియోగంలో సుమారు 20–25 శాతం ప్రతిరోజూ ఈ జలసంధి గుండా రవాణా అవుతుంది.

ఇంధన భద్రత: చైనా, భారతదేశం, జపాన్, దక్షిణ కొరియా వంటి ఆసియా దేశాలు తమ ఇంధన దిగుమతుల కోసం ఈ మార్గంపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతున్నాయి.

మార్కెట్ ప్రభావం: జలసంధి మూసివేతకు సంబంధించిన ఏ చిన్న సంకేతం కూడా ప్రపంచ చమురు ధరలు వెంటనే పెరగడానికి కారణమవుతుంది. పాశ్చాత్య ఆంక్షలు లేదా సైనిక చర్యలను అడ్డుకునేందుకు ఇరాన్ దీనిని ఒత్తిడి సాధనంగా ఉపయోగిస్తోంది.

2. సైనిక వ్యూహం – అసమాన యుద్ధం

ఇరాన్ నావికాదళం, ముఖ్యంగా IRGC, ఈ ఇరుకైన జలాల్లో అసమాన యుద్ధ వ్యూహాల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపకల్పన చేయబడింది.

“స్వార్మ్” వ్యూహం: అమెరికా క్యారియర్ గ్రూప్ సమీపంలో వందల సంఖ్యలో వేగవంతమైన దాడి పడవలు, క్షిపణి ప్రయోగ నౌకలను ఇరాన్ మోహరించినట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఇరుకైన జలసంధిలో ఈ చిన్న, వేగవంతమైన పడవలు పెద్ద అమెరికన్ యుద్ధనౌకల రక్షణ వ్యవస్థలను సంఖ్యాబలంతో అధిగమించే అవకాశం ఉంటుంది.

భౌగోళిక పరిమితులు: ప్రతి దిశలో కేవలం రెండు మైళ్ల వెడల్పు మాత్రమే ఉన్న నౌకా రవాణా మార్గాలు, భారీ అమెరికన్ నౌకల చలనం పరిమితం చేస్తాయి. దీంతో అవి సముద్ర గనులు మరియు తీరప్రాంత ఆధారిత యాంటీ-షిప్ క్షిపణులకు మరింత అసురక్షితంగా మారతాయి.

3. నిరోధం మరియు వ్యూహాత్మక సందేశం

ఇప్పుడు లైవ్-ఫైర్ విన్యాసాలు నిర్వహించడం ద్వారా, అమెరికా దాడికి పాల్పడితే చమురు సరఫరా అంతరాయం కలిగించే సామర్థ్యం తమకు ఉందని టెహ్రాన్ స్పష్టమైన సంకేతాన్ని ఇస్తోంది.

“ఈ వ్యూహాత్మక మార్గం భద్రత చివరికి టెహ్రాన్ తీసుకునే నిర్ణయాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది” అని IRGC నావికాదళ రాజకీయ ఉపాధ్యక్షుడు మొహమ్మద్ అక్బర్జాదే తెలిపారు.

యుఎస్ సెంట్రల్ కమాండ్ (CENTCOM) శనివారం ఒక కఠిన హెచ్చరిక జారీ చేస్తూ, తమ దళాల సమీపంలో “అసురక్షితమైన మరియు అవృత్తిపరమైన ప్రవర్తనను సహించబోమని” స్పష్టం చేసింది. అంతర్జాతీయ జలాల్లో పనిచేసే ఇరాన్ హక్కును అంగీకరిస్తూనే, ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న “భారీ ఆర్మడా” ఏ రెచ్చగొట్టే చర్యకైనా “వేగవంతమైన మరియు సమగ్రమైన” ప్రతిస్పందన ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉందని అమెరికా అధికారులు తెలిపారు.