తెలంగాణ రాజకీయాల్లో సాగునీటి ప్రాజెక్టుల చుట్టూ మరోసారి చర్చ మొదలైంది. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం, గోదావరి జలాల వినియోగం, ప్రాణహిత ప్రాజెక్టు, రానున్న ఎల్‌నినో ప్రభావం.. ఇలా రాష్ట్ర భవిష్యత్తుకు కీలకమైన అంశాలను అసెంబ్లీ వేదికగా చర్చించాలని ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ప్రతిపాదించడం రాజకీయంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. డిసెంబర్‌లో రెండు లేదా మూడు రోజుల పాటు ప్రత్యేక అసెంబ్లీ సమావేశాలు నిర్వహించాలని స్పీకర్ గడ్డం ప్రసాద్ కుమార్‌ను కోరినట్లు సీఎం వెల్లడించారు.
ఈ చర్చకు బీఆర్ఎస్ అధినేత, మాజీ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ తన ఎమ్మెల్యేలతో కలిసి హాజరుకావాలని రేవంత్ రెడ్డి బహిరంగంగా సవాల్ విసిరారు. గత ప్రభుత్వ హయాంలో చేపట్టిన సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై ప్రజలకు పూర్తి వివరాలు తెలియాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. దీంతో కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు మరోసారి తెలంగాణ రాజకీయాల్లో ప్రధాన చర్చాంశంగా మారింది.
అసెంబ్లీ వేదికగా కేసీఆర్‌తో చర్చకు సిద్ధమన్న రేవంత్
నవంబర్ 7న కొడంగల్‌లో నిర్వహించిన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్న ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి, రాష్ట్రానికి సంబంధించిన కీలక సాగునీటి అంశాలపై అసెంబ్లీలో సమగ్ర చర్చ జరగాలని అన్నారు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు, గోదావరి-ప్రాణహిత జలాల వినియోగం, తుమ్మిడిహట్టి ప్రాజెక్టు, ఎల్‌నినో ప్రభావం వంటి అంశాలను చర్చలోకి తీసుకురావాలని ప్రతిపాదించారు.
ఈ చర్చ ద్వారా గతంలో తీసుకున్న నిర్ణయాలు, ప్రస్తుతం ఎదురవుతున్న సమస్యలు, భవిష్యత్తులో తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై స్పష్టత వస్తుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ముఖ్యంగా కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన నిర్మాణం, బ్యారేజీల పరిస్థితి, నీటి నిల్వ సామర్థ్యం, మరమ్మతులు వంటి అంశాలపై సభలో చర్చ జరగవచ్చని రాజకీయ వర్గాల్లో అంచనాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
అయితే ప్రత్యేక సమావేశాల నిర్వహణకు సంబంధించి స్పీకర్ నిర్ణయం, అధికారిక షెడ్యూల్ వెలువడాల్సి ఉంది. కాబట్టి డిసెంబర్‌లో సమావేశాలు ఖరారయ్యాయని కాకుండా, సమావేశాలు నిర్వహించాలని ముఖ్యమంత్రి ప్రతిపాదించారని చెప్పడం సరైనది.
కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుపై మళ్లీ ఎందుకు చర్చ?
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో సాగునీటి అవసరాలను తీర్చేందుకు గత బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టును ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టింది. గోదావరి జలాలను ఎత్తిపోసి రాష్ట్రంలోని పలు ప్రాంతాలకు అందించాలనే లక్ష్యంతో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించారు. వ్యవసాయానికి నీరు, తాగునీటి అవసరాలు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు నీటి సరఫరా వంటి లక్ష్యాలు ఈ ప్రాజెక్టుతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
అయితే మేడిగడ్డ బ్యారేజీలో నిర్మాణపరమైన సమస్యలు బయటపడిన తర్వాత ప్రాజెక్టుపై వివాదాలు తీవ్రతరమయ్యాయి. బ్యారేజీ పిల్లర్లు కుంగడం, నిర్మాణ నాణ్యత, ప్రాజెక్టు వ్యయం, నిర్వహణ వంటి అంశాలపై కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. గత ప్రభుత్వ హయాంలో జరిగిన నిర్ణయాలపై విచారణ, బాధ్యత నిర్ధారణ అవసరమని అధికార పక్షం చెబుతోంది.
మరోవైపు బీఆర్ఎస్ నాయకులు కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు ద్వారా తెలంగాణకు సాగునీటి ప్రయోజనాలు కలిగాయని, ప్రాజెక్టుపై రాజకీయ ఆరోపణలు చేయడం సరికాదని గతంలో వాదించారు. ప్రాజెక్టు సమస్యలకు సంబంధించిన సాంకేతిక అంశాలను రాజకీయ విమర్శలతో కలపకూడదని వారి వాదనగా ఉంది.
ఇప్పుడు అసెంబ్లీ వేదికగా చర్చ జరిగితే ఈ రెండు వాదనలు సభలో వినిపించే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సంబంధించిన అధికారిక నివేదికలు, నిపుణుల సూచనలు, మరమ్మతుల స్థితి, నీటి వినియోగ వివరాలు ప్రజలకు అందుబాటులోకి వస్తాయా అన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.
గోదావరి జలాలపై రాజకీయ పోరు
తెలంగాణకు గోదావరి నది జలాలు అత్యంత కీలకం. రాష్ట్రంలోని ఉత్తర, మధ్య ప్రాంతాల వ్యవసాయం, తాగునీటి అవసరాలు, భవిష్యత్తు సాగునీటి ప్రణాళికల్లో గోదావరి ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో గోదావరి-ప్రాణహిత జలాల వినియోగంపై ముఖ్యమంత్రి చర్చకు సిద్ధమవడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ప్రాణహిత ప్రాజెక్టు రూపకల్పన, తుమ్మిడిహట్టి వద్ద నిర్మాణ ప్రతిపాదనలు, కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణ మార్గం వంటి అంశాలు గత కొన్నేళ్లుగా రాజకీయ చర్చల్లో ఉన్నాయి. గత ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయాలు సరైనవా? ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను ఎందుకు ఎంచుకోలేదు? నీటి వినియోగంలో రాష్ట్రానికి గరిష్ఠ ప్రయోజనం కలిగేలా ప్రణాళికలు రూపొందించారా? అనే ప్రశ్నలు అధికార పక్షం లేవనెత్తుతోంది.
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పాల్సిన బాధ్యత గత ప్రభుత్వంపై ఉందని కాంగ్రెస్ నాయకులు అంటున్నారు. అయితే ప్రాజెక్టులపై తుది నిర్ణయాలు సాంకేతిక అధ్యయనాలు, నిపుణుల నివేదికలు, నీటి లభ్యత, అంతర్రాష్ట్ర ఒప్పందాల ఆధారంగా ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. రాజకీయ విమర్శలతో పాటు వాస్తవ గణాంకాలు కూడా ప్రజల ముందుకు రావాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఎల్‌నినో ప్రభావం.. రైతులకు ముందస్తు హెచ్చరిక
ఈ రాజకీయ చర్చలో మరో కీలక అంశం ఎల్‌నినో. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా వర్షపాతం తీరులో మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉందన్న అంచనాల నేపథ్యంలో రైతులు పంటల ఎంపికలో జాగ్రత్తగా ఉండాలని ముఖ్యమంత్రి సూచించారు. రాబోయే రబీ సీజన్‌లో నీటి వినియోగం తక్కువగా ఉండే మెట్ట పంటలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని కోరారు.
ఎల్‌నినో ప్రభావం వల్ల వర్షపాతం తగ్గుతుందా? ఉష్ణోగ్రతలు ఎలా మారతాయి? భూగర్భ జలాలపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది? వంటి అంశాలపై వాతావరణ శాఖ అంచనాలు, వ్యవసాయ నిపుణుల సూచనలు కీలకం. రైతులు పంటల సాగు నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు స్థానిక వ్యవసాయ అధికారుల సలహాలు తీసుకోవడం అవసరం.
రాష్ట్రంలో వర్షాధార వ్యవసాయం చేసే రైతులకు నీటి లభ్యత అనేది కీలక సమస్య. వర్షాలు ఆలస్యమైతే విత్తనాల ఎంపిక నుంచి పంట దిగుబడి వరకు ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఎల్‌నినోపై చర్చను కేవలం రాజకీయ అంశంగా కాకుండా రైతుల జీవనోపాధికి సంబంధించిన అంశంగా చూడాలి.
కొడంగల్ అభివృద్ధి ప్రకటనలు.. రాజకీయంగా మరో సందేశమా?
కొడంగల్‌లో నిర్వహించిన కార్యక్రమాల్లో ముఖ్యమంత్రి అభివృద్ధి పనులపైనా మాట్లాడారు. ఈ ప్రాంతంలో పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థలు, రహదారులు, వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాల అభివృద్ధికి ప్రణాళికలు ఉన్నాయని ప్రకటించారు. కొడంగల్ ప్రాంతాన్ని విద్యా, పారిశ్రామిక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాలన్న లక్ష్యాన్ని కూడా ప్రస్తావించారు.
కొడంగల్‌లో జరిగిన రైతు మేళా, ఇండస్ట్రియల్ ఎక్స్‌పో కార్యక్రమాలు వ్యవసాయం, పరిశ్రమల మధ్య అనుసంధానాన్ని పెంచే ప్రయత్నంగా ప్రభుత్వం వివరించింది. రైతులకు కొత్త సాంకేతికత, మార్కెట్ అవకాశాలు, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలపై అవగాహన కల్పించడం ఇలాంటి కార్యక్రమాల ప్రధాన ఉద్దేశంగా చెప్పవచ్చు.
అయితే ప్రకటించిన ప్రాజెక్టులు ఎంత వేగంగా ప్రారంభమవుతాయి? వాటి వల్ల స్థానిక యువతకు ఎన్ని ఉద్యోగాలు వస్తాయి? రైతులకు మార్కెట్, నీటి సదుపాయాలు ఎంతవరకు అందుతాయి? అనే అంశాలపై ప్రజలు స్పష్టమైన పురోగతిని ఆశిస్తున్నారు.
బీఆర్ఎస్‌కు రాజకీయంగా కీలక పరీక్ష?
కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వ హయాంలో చేపట్టిన ప్రధాన ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటి. అందువల్ల ఈ అంశంపై అసెంబ్లీలో చర్చ జరిగితే గత ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను సమర్థించాల్సిన బాధ్యత బీఆర్ఎస్ నాయకులపై ఉంటుంది. మరోవైపు ప్రస్తుత ప్రభుత్వం కూడా తన విమర్శలకు ఆధారాలు, అధికారిక పత్రాలు, సాంకేతిక వివరాలు చూపించాల్సి ఉంటుంది.
కేసీఆర్ అసెంబ్లీకి హాజరవుతారా? బీఆర్ఎస్ ఎమ్మెల్యేలు చర్చలో పాల్గొంటారా? ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన నివేదికలను సభ ముందు ఉంచుతారా? అన్న ప్రశ్నలు ఇప్పుడు రాజకీయంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తున్నాయి. అయితే కేసీఆర్ లేదా బీఆర్ఎస్ పార్టీ నుంచి ఈ ప్రతిపాదనపై అధికారిక స్పందన వెలువడిన తర్వాతే వారి వైఖరిపై స్పష్టత వస్తుంది.
రాజకీయంగా చూస్తే ఈ చర్చ కాంగ్రెస్‌కు గత ప్రభుత్వంపై తన ఆరోపణలను వివరించే అవకాశం కల్పిస్తుంది. బీఆర్ఎస్‌కు మాత్రం తమ హయాంలో చేపట్టిన ప్రాజెక్టుల ప్రయోజనాలు, నిర్ణయాల వెనుక ఉన్న కారణాలను వివరించే వేదికగా మారవచ్చు. చివరికి ప్రజలకు ఉపయోగపడేది ఆరోపణలు మాత్రమే కాదు; నీటి లభ్యత, ప్రాజెక్టుల భద్రత, రైతులకు అందే ప్రయోజనాలపై స్పష్టమైన సమాధానాలు.
డిసెంబర్ సమావేశాలపై అందరి చూపు
ముఖ్యమంత్రి చేసిన ప్రతిపాదనతో డిసెంబర్‌లో అసెంబ్లీ సమావేశాలపై ఆసక్తి పెరిగింది. ప్రత్యేక సమావేశాలు నిర్వహిస్తే కాళేశ్వరం, గోదావరి జలాలు, ప్రాణహిత, తుమ్మిడిహట్టి, ఎల్‌నినో వంటి అంశాలు సభలో ప్రధాన చర్చగా మారే అవకాశం ఉంది.
ఈ చర్చలో రాజకీయ నాయకులు పరస్పరం విమర్శలు చేసుకోవడం సహజమే. కానీ రాష్ట్రానికి అవసరమైన నీటి ప్రణాళిక, రైతుల భవిష్యత్తు, ప్రాజెక్టుల మరమ్మతులు, నిధుల వినియోగం వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన కార్యాచరణ బయటకు రావడం అత్యంత ముఖ్యం.
తెలంగాణ ప్రజలు ఎదురుచూస్తున్నది మరో రాజకీయ మాటల యుద్ధం కాదు. సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై నిజాలు, బాధ్యత ఎవరిది, భవిష్యత్తులో సమస్యలు రాకుండా ఏం చేయాలి అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు. డిసెంబర్‌లో అసెంబ్లీ వేదికగా చర్చ జరిగితే ఆ ప్రశ్నలకు ఎంతవరకు సమాధానం దొరుకుతుందో చూడాలి.