DNEWS: మీరు ప్రతిరోజూ మొబైల్‌లో లేదా కంప్యూటర్‌లో Google, YouTube, Facebook వంటి వెబ్‌సైట్లను ఓపెన్‌ చేస్తుంటారు. బ్రౌజర్‌లో వెబ్‌సైట్‌ పేరు టైప్‌ చేయగానే కొన్ని క్షణాల్లోనే ఆ పేజీ మన ముందు ప్రత్యక్షమవుతుంది. అయితే మనం వెబ్‌సైట్‌ పేరు టైప్‌ చేసిన వెంటనే అది ఎలా గుర్తించబడుతుంది? ఇంటర్నెట్‌లో ఉన్న కోట్లాది సర్వర్లలో మనకు కావాల్సిన వెబ్‌సైట్‌ ఎక్కడ ఉందో కంప్యూటర్‌కు ఎలా తెలుస్తుంది? ఈ మొత్తం ప్రక్రియ వెనుక కీలకంగా పనిచేసే వ్యవస్థే DNS (Domain Name System).
సాధారణంగా DNSను ఇంటర్నెట్‌ ఫోన్‌బుక్‌ అని పిలుస్తారు. మన ఫోన్‌లో ఒకరి పేరు సేవ్‌ చేసుకుంటే, అవసరమైనప్పుడు వారి ఫోన్‌ నంబర్‌ గుర్తు పెట్టుకోకుండానే కాల్‌ చేయగలుగుతాం. అదే విధంగా వెబ్‌సైట్‌ పేరును IP అడ్రస్‌తో అనుసంధానించి, మనం కోరుకున్న వెబ్‌సైట్‌ సర్వర్‌ను గుర్తించడంలో DNS సహాయపడుతుంది. అసలు DNS ఎలా పనిచేస్తుంది? వెబ్‌సైట్‌ ఓపెన్‌ చేసినప్పుడు ఏయే దశలు జరుగుతాయి? DNS పనిచేయకపోతే ఏమవుతుంది? తెలుసుకుందాం.
DNS అంటే ఏమిటి?
DNS పూర్తి పేరు డొమైన్‌ నేమ్‌ సిస్టమ్‌ (Domain Name System). ఇంటర్నెట్‌లోని వెబ్‌సైట్లు, సర్వర్లు వంటి నెట్‌వర్క్‌ వనరులను వాటి డొమైన్‌ పేర్ల ఆధారంగా గుర్తించడానికి, సంబంధిత IP అడ్రస్‌లను తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగించే వ్యవస్థ ఇది.
ఉదాహరణకు, మీరు ఒక వెబ్‌సైట్‌ను సందర్శించాలంటే బ్రౌజర్‌లో దాని పేరు టైప్‌ చేస్తారు. కానీ ఇంటర్నెట్‌లోని కంప్యూటర్లు, సర్వర్లు ఒకదానితో మరొకటి కమ్యూనికేట్‌ చేయడానికి IP అడ్రస్‌లను ఉపయోగిస్తాయి. ఈ IP అడ్రస్‌ అంకెల రూపంలో ఉంటుంది. IPv4 అడ్రస్‌ ఉదాహరణకు 192.0.2.1 లాగా ఉండొచ్చు. IPv6 అడ్రస్‌లు మాత్రం అక్షరాలు, అంకెలతో కూడిన పొడవైన రూపంలో ఉంటాయి.
ఇలాంటి అడ్రస్‌లను మనుషులు గుర్తుపెట్టుకోవడం కష్టం. అందుకే వెబ్‌సైట్‌ పేరును సంబంధిత IP అడ్రస్‌తో అనుసంధానించే పనిని DNS చేస్తుంది. అయితే ఒక డొమైన్‌కు ఎప్పుడూ ఒకే IP అడ్రస్‌ ఉంటుందని అనుకోవద్దు. వెబ్‌సైట్‌ నిర్వహణ, సర్వర్‌ వ్యవస్థను బట్టి ఒకటి కంటే ఎక్కువ IP అడ్రస్‌లు ఉండవచ్చు.
వెబ్‌సైట్‌ ఓపెన్‌ చేసినప్పుడు తెర వెనుక ఏం జరుగుతుంది?
మీరు బ్రౌజర్‌లో ఒక వెబ్‌సైట్‌ అడ్రస్‌ టైప్‌ చేసి Enter నొక్కినప్పుడు కొన్ని ముఖ్యమైన దశలు జరుగుతాయి. అవి ఒక్కొక్కటిగా పరిశీలిద్దాం.
1. ముందుగా బ్రౌజర్‌ DNS సమాచారాన్ని వెతుకుతుంది
మీరు ఒక వెబ్‌సైట్‌ను ఓపెన్‌ చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు బ్రౌజర్‌కు ముందుగా ఆ డొమైన్‌కు సంబంధించిన IP అడ్రస్‌ అవసరం అవుతుంది. అందుకోసం బ్రౌజర్‌ తన వద్ద ఇప్పటికే ఆ వెబ్‌సైట్‌ DNS సమాచారం ఉందా అని పరిశీలిస్తుంది. గతంలో అదే వెబ్‌సైట్‌ను సందర్శించి ఉంటే, కొంతకాలం పాటు ఆ వివరాలు బ్రౌజర్‌ క్యాష్‌లో ఉండే అవకాశం ఉంది.
అక్కడ సమాచారం లేకపోతే ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌ DNS క్యాష్‌ను కూడా పరిశీలిస్తుంది. అంటే ప్రతిసారీ ఇంటర్నెట్‌లో కొత్తగా DNS వివరాలను వెతకాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న సరైన సమాచారం ఉపయోగపడితే వెబ్‌సైట్‌ త్వరగా కనెక్ట్‌ కావడానికి సహాయపడుతుంది.
2. DNS Resolver దగ్గరకు అభ్యర్థన వెళ్తుంది
బ్రౌజర్‌, ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌లో అవసరమైన సమాచారం దొరకకపోతే DNS Resolverను సంప్రదిస్తారు. సాధారణంగా మీ ఇంటర్నెట్‌ సర్వీస్‌ ప్రొవైడర్‌ (ISP) అందించే DNS సర్వర్‌ లేదా మీరు ప్రత్యేకంగా ఎంచుకున్న పబ్లిక్‌ DNS సేవ ఈ పని చేయవచ్చు.
DNS Resolver అంటే మీరు అడిగిన డొమైన్‌ పేరుకు సంబంధించిన IP అడ్రస్‌ను కనుగొనడానికి ప్రయత్నించే వ్యవస్థ. అది తన క్యాష్‌లో వివరాలు ఉన్నాయా అని పరిశీలిస్తుంది. లేకపోతే ఇతర DNS సర్వర్లను సంప్రదించి సమాధానం తెలుసుకుంటుంది.
3. Root DNS Serverను సంప్రదిస్తుంది
Resolver దగ్గర కూడా అవసరమైన సమాచారం లేకపోతే DNS వ్యవస్థలోని Root Serverను సంప్రదించవచ్చు. ఇంటర్నెట్‌ DNS వ్యవస్థలో Root Serverలు అత్యున్నత స్థాయిలో పనిచేస్తాయి.
ఉదాహరణకు, మీరు .comతో ముగిసే వెబ్‌సైట్‌ను ఓపెన్‌ చేయాలనుకుంటే, Root Server ఆ డొమైన్‌కు సంబంధించిన పూర్తి IP అడ్రస్‌ను నేరుగా ఇవ్వదు. బదులుగా .com వంటి టాప్‌ లెవల్‌ డొమైన్‌ (TLD) వివరాలను నిర్వహించే సర్వర్ల వైపు Resolverను పంపిస్తుంది.
4. TLD Server వివరాలు అందిస్తుంది
TLD అంటే Top-Level Domain. వెబ్‌సైట్‌ అడ్రస్‌లో చివర ఉండే .com, .org, .net, .in వంటి భాగాలను TLDలుగా పిలుస్తారు.
ఉదాహరణకు, ఒక వెబ్‌సైట్‌ పేరు example.com అనుకుంటే అందులో .com అనేది TLD. Root Server సూచించిన తర్వాత Resolver సంబంధిత TLD DNS సర్వర్‌ను సంప్రదిస్తుంది. ఆ సర్వర్‌ నుంచి ఆ డొమైన్‌కు అధికారిక DNS వివరాలు ఎక్కడ లభిస్తాయో తెలుసుకుంటుంది.
5. Authoritative DNS Server అసలు సమాధానం ఇస్తుంది
తర్వాత Resolver ఆ డొమైన్‌కు సంబంధించిన Authoritative DNS Serverను సంప్రదిస్తుంది. ఈ సర్వర్‌ ఆ డొమైన్‌ కోసం అధికారికంగా నిర్వహించే DNS రికార్డులను కలిగి ఉంటుంది.
ఇక్కడి నుంచే వెబ్‌సైట్‌కు సంబంధించిన IP అడ్రస్‌ లేదా ఇతర అవసరమైన DNS సమాచారం లభిస్తుంది. Resolver ఆ వివరాలను తిరిగి మీ పరికరానికి అందిస్తుంది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియ సాధారణంగా చాలా తక్కువ సమయంలోనే పూర్తవుతుంది.
6. బ్రౌజర్‌ వెబ్‌సైట్‌ సర్వర్‌తో కనెక్ట్‌ అవుతుంది
IP అడ్రస్‌ తెలిసిన తర్వాత బ్రౌజర్‌ సంబంధిత సర్వర్‌తో కనెక్షన్‌ ఏర్పాటు చేస్తుంది. వెబ్‌సైట్‌ HTTPS ద్వారా పనిచేస్తుంటే భద్రమైన కనెక్షన్‌ కోసం TLS Handshake వంటి ప్రక్రియ జరుగుతుంది. ఇందులో సర్వర్‌ తన డిజిటల్ సర్టిఫికెట్‌ను చూపించడం, కనెక్షన్‌ భద్రతకు సంబంధించిన వివరాలను నిర్ధారించడం వంటి దశలు ఉంటాయి.
ఆ తర్వాత బ్రౌజర్‌ వెబ్‌సైట్‌ పేజీని కోరుతూ HTTP అభ్యర్థన పంపుతుంది. సర్వర్‌ అవసరమైన HTML, CSS, JavaScript, చిత్రాలు వంటి ఫైళ్లను అందిస్తుంది. బ్రౌజర్‌ వాటిని ప్రాసెస్‌ చేసి వెబ్‌పేజీని మనకు కనిపించేలా చూపిస్తుంది.
ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే DNS పని ప్రధానంగా డొమైన్‌ పేరుకు సంబంధించిన నెట్‌వర్క్‌ అడ్రస్‌ను కనుగొనడం వరకు మాత్రమే. వెబ్‌పేజీని డౌన్‌లోడ్‌ చేయడం, ప్రదర్శించడం వంటి పనులను బ్రౌజర్‌, సర్వర్‌, ఇతర నెట్‌వర్క్‌ ప్రోటోకాల్స్‌ నిర్వహిస్తాయి.
DNS లేకపోతే ఇంటర్నెట్‌ ఎలా ఉంటుంది?
DNS లేకపోతే వెబ్‌సైట్లను గుర్తించడం చాలా కష్టమవుతుంది. ప్రతి వెబ్‌సైట్‌ IP అడ్రస్‌ను గుర్తుపెట్టుకొని బ్రౌజర్‌లో నమోదు చేయాల్సి రావచ్చు. అంతేకాకుండా ఒకే వెబ్‌సైట్‌కు అనేక IP అడ్రస్‌లు ఉండవచ్చు. సర్వర్‌ మార్పులు జరిగినప్పుడు వాటిని గుర్తుంచుకోవడం మరింత కష్టమవుతుంది.
DNS వల్ల మనం సులభంగా గుర్తుపెట్టుకునే పేర్లతో వెబ్‌సైట్లను సందర్శించగలుగుతున్నాం. వెబ్‌సైట్‌ నిర్వహణ సంస్థలు తమ సర్వర్‌ వివరాలను మార్చినా, DNS రికార్డులను సరిగ్గా అప్‌డేట్‌ చేయడం ద్వారా వినియోగదారులను కొత్త సర్వర్‌ వైపు మళ్లించవచ్చు.
DNS క్యాష్‌ అంటే ఏమిటి? ఇది ఎందుకు ఉపయోగపడుతుంది?
ఒక వెబ్‌సైట్‌ను తరచూ సందర్శించే సమయంలో ప్రతిసారీ మొదటి నుంచి DNS వివరాలను వెతకాల్సి వస్తే సమయం ఎక్కువగా పట్టవచ్చు. ఈ సమస్యను తగ్గించడానికి DNS క్యాషింగ్‌ ఉపయోగపడుతుంది.
బ్రౌజర్‌, ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌, DNS Resolver వంటి స్థాయిల్లో గతంలో తెలుసుకున్న DNS వివరాలను కొంతకాలం నిల్వ చేయవచ్చు. ఈ నిల్వకు ఒక నిర్దిష్ట గడువు ఉంటుంది. దీనిని TTL (Time To Live) అంటారు.
TTL గడువు ముగిసే వరకు సంబంధిత DNS సమాచారాన్ని క్యాష్‌ నుంచి ఉపయోగించవచ్చు. అయితే వెబ్‌సైట్‌ యజమాని DNS రికార్డులను మార్చిన వెంటనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రతి పరికరంలో మార్పు కనిపించకపోవచ్చు. పాత క్యాష్‌ వివరాలు గడువు ముగిసే వరకు కొన్ని చోట్ల కొనసాగవచ్చు. అందుకే DNS మార్పులు అన్ని చోట్ల కనిపించడానికి కొంత సమయం పట్టే అవకాశం ఉంటుంది.
DNS పనిచేయకపోతే వచ్చే సమస్యలు ఏమిటి?
కొన్నిసార్లు ఇంటర్నెట్‌ కనెక్షన్‌ ఉన్నప్పటికీ వెబ్‌సైట్లు ఓపెన్‌ కావు. అలాంటి సందర్భాల్లో DNS సమస్య కూడా ఒక కారణం కావచ్చు.
- వెబ్‌సైట్‌ పేరు టైప్‌ చేసినప్పుడు పేజీ లోడ్‌ కాకపోవచ్చు.
- “DNS Server Not Responding” వంటి సందేశాలు కనిపించవచ్చు.
- కొన్ని వెబ్‌సైట్లు మాత్రమే ఓపెన్‌ కాకపోవచ్చు.
- వెబ్‌సైట్‌ సర్వర్‌ IP అడ్రస్‌ మారిన తర్వాత పాత DNS వివరాలు కనిపించవచ్చు.
- ఇంటర్నెట్‌ సేవల్లో తాత్కాలిక అంతరాయం ఏర్పడవచ్చు.
అయితే ప్రతి వెబ్‌సైట్‌ సమస్యకు DNS మాత్రమే కారణం కాదు. ఇంటర్నెట్‌ కనెక్షన్‌, రౌటర్‌, వెబ్‌సైట్‌ సర్వర్‌, బ్రౌజర్‌ లేదా ఫైర్‌వాల్‌ సమస్యలు కూడా కారణం కావచ్చు.
Google DNS, Cloudflare DNS అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా ఇంటర్నెట్‌ కనెక్షన్‌ తీసుకున్నప్పుడు మీ ISP ఒక DNS సేవను అందిస్తుంది. అయితే వినియోగదారులు అవసరాన్ని బట్టి ఇతర పబ్లిక్‌ DNS సేవలను కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
ఉదాహరణకు Google Public DNSలో IPv4 అడ్రస్‌లు 8.8.8.8, 8.8.4.4. Cloudflare DNSలో 1.1.1.1, 1.0.0.1 ఉపయోగిస్తారు. వీటిని పరికరం లేదా రౌటర్‌లో సరైన విధంగా కాన్ఫిగర్‌ చేయవచ్చు.
కొన్ని సందర్భాల్లో వేరే DNS సేవను ఉపయోగించడం వల్ల DNS రిజల్యూషన్‌ వేగం లేదా విశ్వసనీయత మెరుగుపడవచ్చు. కానీ DNS మార్చినంత మాత్రాన ఇంటర్నెట్‌ స్పీడ్‌ తప్పనిసరిగా పెరుగుతుందని చెప్పలేం. మీ నెట్‌వర్క్‌ పరిస్థితులు, సర్వర్‌ దూరం, ISP పనితీరు వంటి అంశాలు కూడా ప్రభావం చూపుతాయి.
DNS వల్ల సైబర్‌ భద్రతకు ముప్పు ఉందా?
DNS కూడా సైబర్‌ దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా DNS Spoofing లేదా DNS Cache Poisoning వంటి దాడుల్లో వినియోగదారుడిని అసలైన వెబ్‌సైట్‌కు బదులుగా నకిలీ వెబ్‌సైట్‌ వైపు మళ్లించే ప్రయత్నం జరగవచ్చు.
ఉదాహరణకు, మీరు బ్యాంక్‌ వెబ్‌సైట్‌ అడ్రస్‌ టైప్‌ చేసినప్పుడు నకిలీ వెబ్‌సైట్‌ తెరుచుకుంటే మీ లాగిన్‌ వివరాలు దొంగిలించే ప్రమాదం ఉంటుంది. అయితే HTTPS ఉన్నప్పటికీ ప్రతి నకిలీ సైట్‌ సురక్షితమేనని భావించకూడదు. అడ్రస్‌ బార్‌లో డొమైన్‌ పేరును జాగ్రత్తగా పరిశీలించడం ముఖ్యం.
DNS over HTTPS (DoH), DNS over TLS (DoT) వంటి సాంకేతికతలు పరికరం నుంచి DNS Resolverకు పంపే అభ్యర్థనలను ఎన్‌క్రిప్ట్‌ చేయడంలో సహాయపడతాయి. దీంతో నెట్‌వర్క్‌లో మధ్యలో ఉన్నవారు ఆ DNS అభ్యర్థనలను సులభంగా చదవకుండా నిరోధించవచ్చు. అయితే ఇవి అన్ని రకాల సైబర్‌ దాడుల నుంచి పూర్తి రక్షణ ఇవ్వవు.
వినియోగదారులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు:
- బ్యాంకింగ్‌ వెబ్‌సైట్ల అడ్రస్‌ను సరిచూసుకున్న తర్వాతే లాగిన్‌ అవ్వాలి.
- అనుమానాస్పద లింకులపై క్లిక్‌ చేయకూడదు.
- బ్రౌజర్‌, ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌ను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్‌ చేయాలి.
- నమ్మకమైన DNS సేవలను మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
- పబ్లిక్‌ Wi-Fiలో ముఖ్యమైన లావాదేవీలు చేసేటప్పుడు అదనపు జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
చిన్న పేరుతో వెబ్‌సైట్‌.. వెనుక భారీ టెక్నాలజీ!
మనకు ఒక వెబ్‌సైట్‌ ఓపెన్‌ చేయడం చాలా సాధారణమైన పని. కానీ ఆ చిన్న చర్య వెనుక DNS Resolver, Root Server, TLD Server, Authoritative Server, IP అడ్రస్‌లు, నెట్‌వర్క్‌ కనెక్షన్లు వంటి అనేక సాంకేతిక వ్యవస్థలు కలిసి పనిచేస్తాయి.
ఇంటర్నెట్‌ను సులభంగా ఉపయోగించుకునేలా చేసే కీలక వ్యవస్థల్లో DNS ఒకటి. మనం గుర్తుపెట్టుకునే వెబ్‌సైట్‌ పేరును కంప్యూటర్లు అర్థం చేసుకునే నెట్‌వర్క్‌ అడ్రస్‌తో అనుసంధానించడం ద్వారా కోట్లాది వెబ్‌సైట్లను సులభంగా సందర్శించే అవకాశం కల్పిస్తోంది. అందుకే DNSను ఇంటర్నెట్‌ ఫోన్‌బుక్‌గా మాత్రమే కాకుండా, వెబ్‌ ప్రపంచంలో సమాచారాన్ని చేరుకోవడానికి అవసరమైన ప్రాథమిక వ్యవస్థగా కూడా చెప్పవచ్చు.