DNews: 09 Oct: మెటల్-ఆర్గానిక్ ఫ్రేమ్వర్క్స్ (MOFలు) రంగంలో ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణలకు గాను ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలకు 2025 సంవత్సరానికి రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ అక్టోబర్ 8, 2025న ఈ ప్రకటన చేసింది. వీరు MOFs అనే మాలిక్యూలర్ స్పాంజ్లను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా, గ్యాస్లను శుద్ధి చేయడం, కార్బన్ డయాక్సైడ్ను ఆక్సిజన్గా మార్చడం వంటి అనేక అనువర్తనాలకు మార్గం సుగమం చేశారు.
విజేతలు మరియు వారి ఆవిష్కరణలు:
- ఓమర్ యాగి (Omar Yaghi): అమెరికాలోని యూసిబీర్క్లీలో పనిచేస్తున్న జోర్డాన్-అమెరికన్ శాస్త్రవేత్త. అతను MOFsను మొదటి సారి 1995లో అభివృద్ధి చేశాడు, ఇవి అతిపెద్ద ఉపరితల వైశాల్యం కలిగిన పదార్థాలు.
- సుసుము కిటాగవా (Susumu Kitagawa): జపాన్కు చెందిన శాస్త్రవేత్త, క్యోటో యూనివర్సిటీలో ప్రొఫెసర్. అతను MOFsను “డైనమిక్”గా మార్చి, వాటిని వివిధ గ్యాస్లను ఆకర్షించేలా చేశాడు.
- రిచర్డ్ రాబ్సన్ (Richard Robson): ఆస్ట్రేలియా-బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్త, న్యూకాసిల్ యూనివర్సిటీలో పనిచేశాడు. అతను 1990లలో MOFs డిజైన్ సూత్రాలను రూపొందించాడు.
ప్రాముఖ్యత:
MOFs అనేవి లోహాలు మరియు సేంద్రీయ చట్రాలతో తయారు చేసిన పోరస్ మెటీరియల్స్, ఇవి ఒక గ్రాములో ఒక ఫుట్బాల్ ఫీల్డ్ అంత సర్ఫేస్ ఏరియా కలిగి ఉంటాయి. ఇవి కార్బన్ క్యాప్చర్, వాటర్ ప్యూరిఫికేషన్, డ్రగ్ డెలివరీ వంటి రంగాల్లో విప్లవాత్మకంగా పనిచేస్తాయి. బహుమతి మొత్తం స్వీడిష్ క్రోనాలు 11 మిలియన్లు (సుమారు ₹9.5 కోట్లు), ముగ్గురికీ సమానంగా పంచబడుతుంది.