DNational 06 Dec: ఆధునిక పని సరిహద్దులను పునర్నిర్వచించే ఉద్దేశంతో, ఉద్యోగులకు అధికారిక పని సమయాలకు వెలుపల వచ్చే కాల్స్, ఇమెయిళ్లు వంటి పని సంబంధిత కమ్యూనికేషన్‌ల నుండి దూరం ఉండే చట్టబద్ధమైన “డిస్‌కనెక్ట్ హక్కు” కల్పించాలని కోరుతూ ఒక ప్రైవేట్ సభ్యుల బిల్లును శుక్రవారం లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టారు.
“రైట్ టు డిస్‌కనెక్ట్ బిల్లు, 2025” పేరుతో నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (ఎన్సీపీ) ఎంపీ సుప్రియా సూలే ఈ బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు. స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, ఇమెయిల్‌ల ద్వారా ఏర్పడిన నిరంతర కనెక్టివిటీ వలన వృత్తిపరమైన జీవితం–వ్యక్తిగత జీవితాల మధ్య రేఖలు చెదిరిపోవడం, అలాగే పని ఒత్తిడి, అధిక పనిభారం పెరిగిపోవడం వంటివి కారణంగా ఉద్భవించిన “డిజిటల్ బర్న్‌అవుట్” సమస్యలను ఇది పరిష్కరించడమే లక్ష్యం.
ప్రతిపాదిత చట్టం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం — ఉద్యోగి అంగీకరించిన పనిగంటలకు మించింది మాత్రమే కాకుండా సెలవు దినాలలో కూడా పని సంబంధిత కాల్స్, ఇమెయిళ్లు, సందేశాలకు స్పందించాల్సిన అవసరం లేకుండా చేసే హక్కును చట్టబద్ధం చేయడం.
ముఖ్య అంశాలు:
- కమ్యూనికేషన్‌ను తిరస్కరించే హక్కు:
అధికారిక సమయాల వెలుపల ఉద్యోగులు పని సంబంధిత సందేశాలకు స్పందించకపోయినా, వారికి ఎటువంటి క్రమశిక్షణాత్మక చర్యలు ఉండకూడదు. - అథారిటీ ఏర్పాటు:
ఈ హక్కు అమలును పర్యవేక్షించడానికి ఉద్యోగుల సంక్షేమ అథారిటీ స్థాపించేందుకు బిల్లు ప్రతిపాదిస్తోంది. - నిబంధనలపై చర్చలు:
పదిమంది కంటే ఎక్కువ మంది ఉద్యోగులు ఉన్న సంస్థలు, పని సమయాల గురించి స్పష్టమైన నిబంధనలు రూపొందించడానికి తమ కార్మికులతో లేదా వారి ప్రతినిధులతో చర్చలు జరపాల్సి ఉంటుంది. - ఓవర్‌టైమ్ అర్హత:
అంగీకరించిన పని సమయాలకు వెలుపల చేసే పనికి ఉద్యోగి ఓవర్‌టైమ్ చెల్లింపు పొందాలి. - పాటించనట్లయితే జరిమానా:
నిబంధనలను అతిక్రమించిన కంపెనీలపై ఉద్యోగుల మొత్తం వేతనంలో 1% జరిమానా విధించవచ్చు.
భారతదేశంలో ఈ బిల్లు ప్రవేశపెట్టడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చోటుచేసుకున్న ఇలాంటి చట్టపరమైన చర్యలతో అడుగులు కలుపుతోంది. ఫ్రాన్స్, స్పెయిన్, పోర్చుగల్, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాలు ఇప్పటికే ఉద్యోగుల ‘అన్‌ప్లగ్’ హక్కును రక్షించే చట్టాలు లేదా గైడ్‌లైన్లను అమలు చేస్తున్నాయి.
బిల్లుకు ప్రేరణగా ఉన్నది — విశ్రాంతి, ఉత్తేజం, వ్యక్తిగత సమయం వంటి అంశాలు ఉద్యోగి శ్రేయస్సుకు అత్యవసరమైనవి అని గుర్తించడం. నిరంతర లభ్యత వల్ల నిద్రలేమి, ఒత్తిడి, భావోద్వేగ అలసట పెరుగుతాయని పలు అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి.
పని-జీవిత సమతుల్యతపై జాతీయస్థాయిలో చర్చను ప్రారంభించినా, ఇది ప్రైవేట్ సభ్యుల బిల్లు కావడం వల్ల చట్టంగా మారే అవకాశాలు సాధారణంగా తక్కువ. ప్రభుత్వ మద్దతు లేని సందర్భాల్లో ఇటువంటి బిల్లులు తరచూ ఉపసంహరించబడతాయి.
అయితే, శుక్రవారం ప్రవేశపెట్టిన ఇతర బిల్లులు (తమిళనాడుకు రుతుక్ర‌మ సెలవులు, NEET మినహాయింపు వంటి) మాదిరిగానే, ఈ బిల్లూ ప్రభుత్వాన్ని — డిజిటల్ యుగంలో ఉద్యోగుల సంక్షేమంపై — మరింత దృష్టి సారించడానికి ప్రేరేపించే అవకాశం ఉంది.