కేరళ తీవ్ర పేదరికాన్ని ఎలా నిర్మూలించింది

DArticle: 1 Nov: ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేదరికం మానవాళి ముందున్న అతి పెద్ద సవాలు. భారతదేశంలో కూడా, మల్టీడైమెన్షనల్ పవర్టీ ఇండెక్స్ (MPI) ప్రకారం, 2023లో 29.5 కోట్ల మంది తీవ్ర పేదరికంలో ఉన్నారు. కానీ, కేరళ ఒక అద్భుత ఉదాహరణ. NITI ఆయోగ్ 2023-24 నివేదిక ప్రకారం, కేరళలో తీవ్ర పేదరికం 0%కి చేరింది – భారతదేశంలో మొదటి రాష్ట్రం. ఈ విజయం ఆర్థిక వృద్ధి కంటే మానవ అభివృద్ధి మోడల్‌కు చెందినది. కేరళ యొక్క “కేరళ మోడల్” – విద్య, ఆరోగ్యం, సామాజిక సమానత్వం, మరియు ప్రజా పాల్గొనటం – పేదరికాన్ని నిర్మూలించడానికి మార్గం చూపింది. ఈ ప్రత్యేక వ్యాసంలో, కేరళ తీవ్ర పేదరికాన్ని ఎలా నిర్మూలించిందో, దాని వ్యూహాలు మరియు ప్రభావాన్ని విశ్లేషిస్తాం.

కేరళ మోడల్: మానవ అభివృద్ధి ముందుంచి

కేరళలో తీవ్ర పేదరికం (MPI ప్రకారం) 2015-16లో 0.55% నుంచి 2023-24లో 0%కి తగ్గింది. ఇది ఆర్థిక వృద్ధి (GDP 5-6%) కంటే సామాజిక పరివర్తనలకు చెందినది. కేరళ మోడల్ 1950ల నుంచి ప్రారంభమైంది – కమ్యూనిస్ట్ పాలనలో భూసంస్కరణలు, విద్యా మరియు ఆరోగ్య వ్యవస్థలు, మహిళల సాధికారత. 1960లలో ల్యాండ్ రిఫార్మ్‌లు (కేరళ ల్యాండ్ రిఫార్మ్స్ యాక్ట్) పొరుగు భూములను పంచి, పేదలకు భూమి అందించాయి. ఇది ఆదాయ అసమానతలను తగ్గించి, HDI (హ్యూమన్ డెవలప్‌మెంట్ ఇండెక్స్)ను పెంచింది. కేరళ HDI 0.790 (భారత సగటు 0.633 కంటే ఎక్కువ), మరియు ఇది పేదరికం తగ్గడానికి ముఖ్య కారణం.

విద్య మరియు ఆరోగ్యం: పేదరికానికి మూల చికిత్స

కేరళలో లిటరసీ రేటు 96.2% (భారత సగటు 77.7%), మరియు ఇది 1950ల నుంచి విద్యా ప్రోగ్రామ్‌లు (కేరళ విద్యా చట్టం) వల్ల సాధ్యమైంది. ప్రతి పిల్లలకు ఉచిత విద్య, మహిళల విద్యా రేటు 92% – ఇది ఉద్యోగాలు, స్వయం ఉపార్జనకు మార్గం తెరిచింది. ఆరోగ్య రంగంలో కేరళలో ఇన్ఫాంట్ మార్టాలిటీ రేట్ 6/1000 (భారత సగటు 28), మరియు ఉచిత ఆరోగ్య సర్వీసెస్ (కేరళ పబ్లిక్ హెల్త్ యాక్ట్) వల్ల పేదలకు చికిత్స సులభమైంది. ఇది పేదరికం చక్రాన్ని (పేదలు-వ్యాధులు-పేదలు) బగ్గోక చేసింది. మహిళల సాధికారత (కేరళ మహిళా సాధికారత ప్రోగ్రామ్) మరియు SHGs (స్వయం సహాయక గ్రూపులు) ఆర్థిక స్వయం ప్రతిపత్తికి సహాయపడ్డాయి.

పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్ (PDS) మరియు సామాజిక సంక్షేమం

కేరళ PDS (పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్) ప్రపంచంలోనే అతి మెరుగైనది, 90% కుటుంబాలకు ఉచిత బియ్యం, చక్కెర, నూనె అందిస్తుంది. ఇది ఆహార భద్రతను 95% పెంచింది. కేరళ పెన్షన్ స్కీమ్ (ఇండిజెంట్ పెన్షన్) పేదలకు రూ.1,600/నెల ఇస్తుంది, మరియు రాన్ పబ్లిక్ వర్క్స్ (MGNREGA)లో 100 రోజులు గ్యారంటీ పూర్తి అమలు. ఈ సంక్షేమం పేదరికాన్ని తగ్గించడానికి ముఖ్య కారణం. మొగల్ మరియు ఆహార భద్రత (NFSA)లు కేరళ మోడల్‌కు పునాది.

మెగ్రేషన్ మరియు రెమిటెన్స్‌లు: ఆర్థిక బలోపేతం

కేరళలో 20 లక్షల మంది గల్ఫ్ మెగ్రేషన్ (Gulf migrants) ప్రతి సంవత్సరం $10 బిలియన్ రెమిటెన్స్ పంపుతున్నారు. ఇది కుటుంబాల ఆదాయాన్ని 30% పెంచింది, మరియు మెగ్రేషన్ వల్ల విద్య, ఆరోగ్యం మెరుగుపడ్డాయి. కేరళ డయాస్పోరా మోడల్ పేదరికాన్ని తగ్గించడానికి మరో కారణం.

ముగింపు: కేరళ మోడల్ – ప్రపంచానికి పాఠం

కేరళ తీవ్ర పేదరికాన్ని నిర్మూలించడం మానవ అభివృద్ధి మోడల్‌కు ఉదాహరణ. విద్య, ఆర్గ్య, సంక్షేమం, మహిళల సాధికారత – ఇవి ఆర్థిక వృద్ధి కంటే ముందుంచి పేదరికాన్ని జీరో చేశాయి. భారతదేశంలో కేరళ మోడల్ అనుసరించి ఇతర రాష్ట్రాలు ముందుకు సాగాలి. ఈ విజయం “జ్ఞానం మరియు సమానత్వం”తో సాధ్యమవుతుందని చూపిస్తుంది.