D Spiritual: Jan 31: మన తెలుగు రాష్ట్రంలోనూ ప్రసిద్ధ అనంత పద్మనాభస్వామి ఆలయం ఉంది. గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లి మండలం ఉండవల్లి గ్రామంలో ఉన్న ఈ గుహాలయాలు చతుర్దశ అంతస్తుల నిర్మాణంతో, అద్భుతమైన శిల్పకళతో ఎంతో ప్రత్యేకంగా నిలుస్తాయి. అనంతపద్మనాభ స్వామి ఆలయం అనగానే చాలామందికి కేరళ రాష్ట్రంలోని తిరువనంతపురంలోని సంపన్న ఆలయం గుర్తుకు వస్తుంది. కానీ మన తెలుగు రాష్ట్రంలోనూ అంతటి చరిత్ర కలిగిన ప్రసిద్ధ ఆలయం ఒకటి ఉంది. విజయవాడ–ప్రకాశం బ్యారేజీ దాటి మంగళగిరి రహదారి మీదుగా అమరావతి రోడ్డులో సుమారు ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ గుహాలయాలు దర్శనమిస్తాయి.
ఈ గుహాలయాల చరిత్రపై పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, క్రీ.శ. 420–620 మధ్య ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించిన విష్ణుకుండినుల కాలంలో వీటి నిర్మాణం జరిగినట్లు భావిస్తున్నారు. విష్ణుకుండినులు మొదట బౌద్ధ ధర్మాన్ని అనుసరించి, తరువాత హిందూమతాన్ని ప్రోత్సహించిన రాజవంశంగా చరిత్రలో ప్రసిద్ధి చెందారు.
ఒకే కొండను నాలుగు అంతస్తుల గుహాలయాలుగా, విహారాలుగా, మందిరాలుగా తీర్చిదిద్దడం ఈ ప్రాంత శిల్పకళా నైపుణ్యానికి నిదర్శనం. బౌద్ధ, శైవ, వైష్ణవ దేవతామూర్తులతో కూడిన విభిన్న శిల్పాలు, విహారాలు అన్నీ ఒకే చోట దర్శనమిస్తాయి. ఈ గుహాలయంలో ఉన్న శ్రీ అనంతపద్మనాభ స్వామి 20 అడుగుల ఏకశిల విగ్రహం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.
మొదటి అంతస్తులో గుప్తుల, చాళుక్యుల కాలానికి చెందిన శిల్ప నిర్మాణాలు కనిపిస్తాయి. ఇవి మొదట బౌద్ధ సన్యాసుల విహారాలుగా ఉపయోగించబడ్డాయని భావిస్తున్నారు. గుహల మధ్య అనుసంధాన మార్గాలు, విస్తృత తిన్నెల నిర్మాణం ఈ అంతస్తులో ప్రత్యేకతగా కనిపిస్తాయి.
రెండో అంతస్తులో మొదట త్రిమూర్తుల మందిరాలుగా ఉన్న గదులు ఉండేవని చెబుతారు. ప్రస్తుతం వాటి అవశేషాలే కనిపిస్తున్నాయి. తొలగిపోయిన తలుపుల గుర్తులు, చీకటిలో కనిపించే అతి సన్నని శిల్పాలు ఈ అంతస్తు విశేషాలు.
మూడో అంతస్తు పూర్తిగా వైష్ణవ గుహాలయంగా రూపుదిద్దుకుంది. కొండవీడు రెడ్డి రాజులకు రాజ్యాధికారిగా ఉన్న మాధవరెడ్డి ఈ గుహాలయాన్ని నిర్మించినట్లు శాసనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇక్కడ మహా గణపతి శిల్పం, ఉగ్ర నరసింహుడి రూపాలు, ఆదివరాహస్వామి (లక్ష్మీతో సహా) అరుదైన శిల్పం, వామనావతార ఘట్టం, హనుమత్ సందేశ ఘట్టం వంటి అనేక అద్భుత శిల్పాలు దర్శనమిస్తాయి.
ఉండవల్లి శ్రీ అనంతపద్మనాభ స్వామి నల్ల గ్రానైట్తో చెక్కిన 20 అడుగుల ఏకశిల విగ్రహంగా దర్శనమిస్తారు. స్వామితో పాటు పద్మోద్భవుడైన బ్రహ్మ, ఆనందంలో సురేశుని కీర్తిస్తున్న దేవతలు, ధ్యానంలో మునులు, ఆయుధపాణులైన అంగరక్షకులు, గగనంలో నర్తిస్తున్న గరుత్మంతుడు వంటి శిల్పాలు కూడా ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ప్రతి రోజు ఉదయం 7:30 నుంచి 9:00 గంటల వరకు స్వామి దర్శనం ఉంటుంది. ప్రత్యేకంగా శనివారం రోజున దూర ప్రాంతాల నుంచి కూడా భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో వస్తారు. భక్తులు పసుపు–కుంకుమతో స్వామిని పూజించడంతో నల్ల గ్రానైట్ విగ్రహం ఎర్రగా మారి “ఎర్ర గ్రానైట్”లా కనిపించడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత.
విజయవాడకు దేశవ్యాప్తంగా బస్సు, రైలు, విమాన సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. విజయవాడ నుంచి ఉండవల్లి సెంటర్ వరకు బస్సులో చేరుకుని, అక్కడి నుంచి గుహాలయాలకు సులభంగా వెళ్లవచ్చు. ఉండవల్లి గుహాలయాలు చారిత్రక, శిల్పాత్మక వైభవంతో నిలిచిన అమూల్య సంపద. ఇది ఒక అరుదైన, అపురూపమైన దివ్యానుభూతిని అందించే స్థలం. మీరు కూడా ఒకసారి వెళ్లి ఆ అనుభూతిని పొందండి.