రష్యా ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత కొత్త అణు ఒప్పందాన్ని ట్రంప్ కోరారు

DInternational 06 Feb: అమెరికా–రష్యా మధ్య మిగిలి ఉన్న చివరి అణ్వాయుధ నియంత్రణ ఒప్పందాన్ని పొడిగించాలన్న రష్యా ప్రతిపాదనను అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చివరి నిమిషంలో అధికారికంగా తిరస్కరించారు. బదులుగా, చైనాను కూడా చేర్చేలా “ఆధునీకృత” అణు ఒప్పందం అవసరమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

15 సంవత్సరాలకు పైగా మోహరించిన అణు వార్‌హెడ్‌ల సంఖ్యను పరిమితం చేసిన న్యూ START (వ్యూహాత్మక ఆయుధాల తగ్గింపు ఒప్పందం) 2026 ఫిబ్రవరి 5న ముగిసింది. అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా ప్రపంచంలోని రెండు అతిపెద్ద అణ్వాయుధ శక్తులు తమ ఆయుధ నిల్వలను నియంత్రించే చట్టబద్ధమైన చట్రం లేకుండా ఉండటం ఈ ఒప్పందం ముగింపుతో స్పష్టమైంది.

ఒప్పందం గడువు ముగిసిన కొన్ని గంటలకే స్పందించిన అధ్యక్షుడు ట్రంప్, 2010లో బరాక్ ఒబామా సంతకం చేసి, అనంతరం జో బైడెన్ పొడిగించిన ఈ ఒప్పందాన్ని అమెరికా ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమైనదిగా విమర్శించారు.

“‘న్యూ స్టార్ట్’ అనే సరిగా చర్చించని ఒప్పందాన్ని పొడిగించడానికి బదులుగా, భవిష్యత్తులో దీర్ఘకాలం నిలిచేలా కొత్త, మెరుగైన, ఆధునీకృత అణు ఒప్పందంపై మా అణు నిపుణులు పని చేయాలి” అని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు.

రష్యా ఈ ఒప్పందాన్ని “తీవ్రంగా ఉల్లంఘిస్తోంది” అని ట్రంప్ ఆరోపించారు. 2023లో మాస్కో ఆన్‌సైట్ తనిఖీలను నిలిపివేయడాన్ని ఆయన ఇందుకు ఉదాహరణగా పేర్కొన్నట్లు భావించబడుతోంది. 2025 చివరిలో ఒప్పంద పరిమితులను ఒక సంవత్సరం పాటు “స్వచ్ఛందంగా” పొడిగించాలన్న వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రతిపాదనను కూడా ట్రంప్ పరిపాలన పక్కన పెట్టింది. ఇది మరింత కఠినమైన దౌత్య విధానానికి మార్పుగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ట్రంప్ పరిపాలన తీసుకున్న కొత్త విధానంలో కీలక అంశం ఏమిటంటే—భవిష్యత్తులో ఏ అణు ఒప్పందమైనా త్రైపాక్షికంగా ఉండాలి, అంటే చైనా కూడా చర్చల్లో భాగస్వామి కావాలి.

బీజింగ్ వేగంగా తన అణ్వాయుధ నిల్వలను విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో, చైనా లేకుండా 21వ శతాబ్దంలో నిజమైన ఆయుధ నియంత్రణ “అసాధ్యం” అని అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మార్కో రూబియో వ్యాఖ్యానించారు.

చైనా స్పందన: చైనా ఈ ఆహ్వానాన్ని స్పష్టంగా తిరస్కరించింది. ఒప్పందం ముగిసినందుకు చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ “విచారం” వ్యక్తం చేసినప్పటికీ, తమ వద్ద ఉన్న అణు వార్‌హెడ్‌లు సుమారు 600 మాత్రమేనని, ఇది అమెరికా మరియు రష్యాకు అనుమతించబడిన సుమారు 1,550 వార్‌హెడ్‌ల కంటే చాలా తక్కువని పేర్కొంది.

న్యూ START ముగియడంతో, మోహరించబడిన 1,550 వార్‌హెడ్‌లు మరియు 700 డెలివరీ వ్యవస్థలపై (క్షిపణులు, బాంబర్లు) ఉన్న పరిమితులు తొలగిపోయాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యదర్శి ఆంటోనియో గుటెర్రెస్ దీనిని ప్రపంచ స్థిరత్వానికి “అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఘట్టం”గా అభివర్ణిస్తూ, “అపరిమిత అణు ఆయుధ పోటీ”పై హెచ్చరించారు.

అయితే ఉద్రిక్తతల మధ్య కూడా కొంత సానుకూల సంకేతం కనిపించింది. ఒప్పందం ముగిసిన అదే రోజున, ప్రమాదవశాత్తు ఘర్షణలు తలెత్తకుండా ఉండేందుకు ఉన్నత స్థాయి సైనిక–సైనిక సంభాషణలను తిరిగి ప్రారంభించేందుకు అమెరికా మరియు రష్యా అధికారులు అబుదాబిలో సమావేశమయ్యారు.