
DNEWS:హైదరాబాద్: తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్ నగరానికి మరో కొత్త ఆకర్షణ తీసుకురావాలనే లక్ష్యంతో మూసీ నది అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుపై చర్చ సాగుతోంది. నగరం మధ్యలో ప్రవహించే మూసీ నదికి సరికొత్త రూపురేఖలు తీసుకురావడంతో పాటు, నది పరిసర ప్రాంతాలను పర్యాటక, వినోద, పర్యావరణ కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్దాలనే ఉద్దేశంతో భారీ రివర్ఫ్రంట్ ప్రణాళికను రూపొందించారు. సుమారు 55 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించే ఈ ప్రాజెక్టును ఐదు జోన్లుగా విభజించి అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రతిపాదన ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.
ఈ ప్రణాళిక అమలైతే హైదరాబాద్ నగర రూపురేఖల్లో గణనీయమైన మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. మూసీ నది పరిసర ప్రాంతాలు ప్రస్తుతం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను పరిష్కరించడంతో పాటు, నగరవాసులకు మెరుగైన ప్రజా ప్రదేశాలు, పర్యాటకులకు కొత్త ఆకర్షణలు అందించాలనే లక్ష్యంతో ఈ ప్రాజెక్టును ప్రతిపాదించారు.
ఐదు జోన్లుగా మూసీ రివర్ఫ్రంట్ అభివృద్ధి
మూసీ నది అభివృద్ధి ప్రణాళికలో భాగంగా సుమారు 55 కిలోమీటర్ల పరిధిని ఐదు విభిన్న జోన్లుగా విభజించి అభివృద్ధి చేయాలనే ఆలోచన ఉంది. ప్రతి జోన్కు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉండేలా ప్రణాళికలు రూపొందించడం ఈ ప్రాజెక్టులో ముఖ్యమైన అంశం. నది పరిసరాల భౌగోళిక పరిస్థితులు, చారిత్రక ప్రాధాన్యత, ప్రజల అవసరాలు, పర్యావరణ పరిరక్షణ అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని అభివృద్ధి పనులు చేపట్టాలనే ఉద్దేశం ఉంది.
నది ఒడ్డున పచ్చదనం పెంచడం, నడక మార్గాలు, సైక్లింగ్ ట్రాక్లు, విశ్రాంతి ప్రదేశాలు, పార్కులు ఏర్పాటు చేయడం వంటి అంశాలు రివర్ఫ్రంట్ అభివృద్ధిలో కీలకంగా ఉండవచ్చు. అలాగే కుటుంబాలతో కలిసి సమయం గడిపేందుకు అనువైన ప్రదేశాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు వేదికలు, పర్యాటకులను ఆకర్షించే సదుపాయాలు కూడా ప్రణాళికలో భాగంగా పరిగణనలోకి తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
55 కిలోమీటర్ల అభివృద్ధి.. నగరానికి కొత్త గుర్తింపు
మూసీ నది అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు కేవలం నది ఒడ్డున సుందరీకరణ పనులు చేపట్టడానికే పరిమితం కాకుండా, హైదరాబాద్ నగర సమగ్ర అభివృద్ధికి దోహదపడేలా రూపొందించబడుతోంది. నది పరిసరాల్లో మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం, రవాణా సౌకర్యాలను విస్తరించడం, పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వనున్నారు.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం రూపొందించిన మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రకారం మూసీ నది 55 కిలోమీటర్ల పరిధిని ఐదు జోన్లుగా విభజించారు. అవి పశ్చిమం నుంచి తూర్పు దిశగా ఈ విధంగా ఉన్నాయి.
- మొదటి జోన్: ఔటర్ రింగ్ రోడ్ పశ్చిమ ప్రాంతం నుంచి బాపూఘాట్ వరకు సుమారు 17 కిలోమీటర్లు.
- రెండో జోన్: బాపూఘాట్ నుంచి పురానాపూల్ వరకు సుమారు 10 కిలోమీటర్లు.
- మూడో జోన్: పురానాపూల్ నుంచి ఎంజీబీఎస్ వరకు సుమారు 5 కిలోమీటర్లు.
- నాలుగో జోన్: ఎంజీబీఎస్ నుంచి ఉప్పల్ వరకు సుమారు 10 కిలోమీటర్లు.
- ఐదో జోన్: ఉప్పల్ నుంచి ఔటర్ రింగ్ రోడ్ తూర్పు ప్రాంతం గౌరెల్లి వరకు సుమారు 13 కిలోమీటర్లు.
ఈ ఐదు జోన్లలో సెమీ అర్బన్ ప్రాంతాలు, కొత్తగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రాంతాలు, పాత నగరంలోని చారిత్రక ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల ప్రతి ప్రాంతానికి అనుగుణంగా ప్రత్యేక అభివృద్ధి నమూనాను అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది.
మురుగునీటి సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం
మూసీ నది ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సమస్యల్లో మురుగునీటి కాలుష్యం ఒకటి. నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే మురుగునీరు శుద్ధి కాకుండా నదిలో కలవడం వల్ల నీటి నాణ్యత దెబ్బతింటోంది. దీంతో నది పరిసర ప్రాంతాల్లో పర్యావరణ సమస్యలు ఏర్పడుతున్నాయి.
ఈ సమస్యకు పరిష్కారంగా నది వెంట ట్రంక్ సీవర్ పైప్లైన్లు ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు. నగరంలోని మురుగునీటిని నేరుగా నదిలోకి వదలకుండా ప్రత్యేక పైప్లైన్ల ద్వారా శుద్ధి కేంద్రాలకు తరలించడం ఈ వ్యవస్థ ముఖ్య ఉద్దేశం.
అలాగే మురుగునీటి శుద్ధి కేంద్రాల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, అవసరమైన చోట కొత్త ఎస్టీపీలు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా నదిలోకి చేరే కాలుష్యాన్ని తగ్గించాలని ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. శుద్ధి చేసిన నీటిని తిరిగి పార్కులు, పచ్చదనం, ఇతర అవసరాలకు వినియోగించే అవకాశాలను కూడా పరిశీలిస్తున్నారు.
నదిని శుభ్రం చేయకుండా కేవలం అందమైన నిర్మాణాలు చేపట్టడం వల్ల ఆశించిన ప్రయోజనం ఉండదనే అభిప్రాయం నిపుణుల్లో ఉంది. అందుకే నీటి శుద్ధి, మురుగునీటి నిర్వహణ, పర్యావరణ పరిరక్షణకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
రోడ్లు, వంతెనలతో మెరుగైన రవాణా
రివర్ఫ్రంట్ అభివృద్ధిలో భాగంగా మూసీ నదికి ఇరువైపులా రహదారులు, వంతెనలు నిర్మించడం లేదా ఉన్న వాటిని ఆధునీకరించడం కూడా కీలక అంశంగా ఉంది. ప్రస్తుతం నది పరిసర ప్రాంతాల్లో రాకపోకలకు ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులను తగ్గించడంతో పాటు, వివిధ ప్రాంతాల మధ్య అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచాలని భావిస్తున్నారు.
కొత్త వంతెనలు, రోడ్లు అందుబాటులోకి వస్తే నగరంలోని కొన్ని ప్రాంతాల మధ్య ప్రయాణ సమయం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అత్యవసర సేవలు, స్థానిక రవాణా, పర్యాటక కార్యకలాపాలకు కూడా మెరుగైన సదుపాయాలు ఏర్పడతాయి.
ముఖ్యంగా పాత నగర ప్రాంతాల్లో చారిత్రక కట్టడాలకు నష్టం కలగకుండా, అక్కడి నిర్మాణ శైలిని గౌరవిస్తూ అభివృద్ధి పనులు చేపట్టడం అవసరం. ఆధునిక ఇంజినీరింగ్ పద్ధతులతో పాటు తెలంగాణ సంప్రదాయ నిర్మాణ సాంకేతికతను కూడా అధ్యయనం చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
పర్యాటక రంగానికి కొత్త అవకాశాలు
మూసీ రివర్ఫ్రంట్ ప్రాజెక్టు ద్వారా హైదరాబాద్ పర్యాటక రంగానికి కూడా కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడనున్నాయి. చార్మినార్, సాలార్జంగ్ మ్యూజియం, హైకోర్టు వంటి చారిత్రక ప్రదేశాలకు సమీపంలో ఉన్న నది తీర ప్రాంతాలను పర్యాటక సర్క్యూట్తో అనుసంధానించే ఆలోచన ఉంది.
నది ఒడ్డున పార్కులు, నడక మార్గాలు, సైక్లింగ్ ట్రాక్లు, వినోద కేంద్రాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు వేదికలు ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనలు గతంలోనే ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. పిల్లలకు వినోద సదుపాయాలు, కుటుంబాల కోసం విశ్రాంతి ప్రాంతాలు, వీధి వ్యాపారులకు ప్రత్యేక స్థలాలు కూడా ప్రణాళికలో భాగంగా ఉన్నాయి.
ఇలాంటి సదుపాయాలు అందుబాటులోకి వస్తే వారాంతాల్లో నగరవాసులు కుటుంబాలతో కలిసి సమయం గడిపేందుకు కొత్త ప్రదేశాలు లభిస్తాయి. ఇతర రాష్ట్రాలు, విదేశాల నుంచి హైదరాబాద్కు వచ్చే పర్యాటకులకు కూడా మూసీ నది మరో ముఖ్యమైన సందర్శనా కేంద్రంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది.
తొలి దశ పనులకు రూ.7,345 కోట్ల ఆమోదం
మూసీ నది అభివృద్ధి ప్రాజెక్టును దశలవారీగా అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఇందులో భాగంగా మొదటి దశలో సుమారు 21 కిలోమీటర్ల మేర పనులు చేపట్టేందుకు రూ.7,345.12 కోట్ల పరిపాలనా అనుమతులు మంజూరయ్యాయి. ఈ నిధులు భూసేకరణ ఖర్చులు మినహాయించి కేటాయించినట్లు సమాచారం.
మొదటి దశలో రెండు ప్రధాన ప్రాంతాలను ప్రాధాన్యతగా తీసుకున్నారు. హిమాయత్సాగర్ నుంచి గాంధీ సరోవర్ (బాపూఘాట్) వరకు 9.20 కిలోమీటర్ల మేర ఒక విభాగం, ఉస్మాన్సాగర్ నుంచి గాంధీ సరోవర్ వరకు 11.80 కిలోమీటర్ల మేర మరో విభాగంలో అభివృద్ధి పనులు ప్రతిపాదించారు.
ఈ ప్రాజెక్టుకు ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) నుంచి రూ.4,500 కోట్ల రుణ సహాయం ప్రతిపాదించగా, మిగిలిన రూ.2,845.12 కోట్లను హెచ్ఎండీఏ, తెలంగాణ రాష్ట్ర పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ ద్వారా సమకూర్చేలా ఆర్థిక ప్రణాళిక రూపొందించారు.
ఐఆర్సీ సదస్సులో మూసీ అభివృద్ధిపై చర్చ
మూసీ నది పునరుజ్జీవనానికి సంబంధించి నవంబర్ 21న జరిగిన ఇండియన్ రోడ్స్ కాంగ్రెస్ (ఐఆర్సీ) సదస్సులో సాంకేతిక చర్చలు జరిగాయి. హైదరాబాద్లో 55 కిలోమీటర్ల మేర నది అభివృద్ధికి సంబంధించిన అంశాలపై ఇంజినీరింగ్ నిపుణులు తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు.
నదికి ఇరువైపులా రహదారులు, వంతెనలు, రివర్ఫ్రంట్ నిర్మాణాలు చేపట్టడం, మురుగునీరు నదిలో కలవకుండా ట్రంక్ సీవర్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం వంటి ప్రతిపాదనలను చర్చించారు. నిర్మాణాలు ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉండేందుకు ఆధునిక ఇంజినీరింగ్ పద్ధతులతో పాటు చారిత్రక నిర్మాణ సాంకేతికతను అధ్యయనం చేయాలని సూచించారు.
అయితే సదస్సులో నిపుణులు చేసిన సూచనలు, ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ఆమోదించిన ప్రాజెక్టు పనులు రెండూ వేర్వేరు అంశాలని గమనించాలి. తాజా చర్చలు ప్రాజెక్టు సాంకేతిక రూపకల్పనకు ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తున్నాయి.
వరద ముప్పు తగ్గించడంపైనా దృష్టి
హైదరాబాద్లో భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు మూసీ నది పరిసర ప్రాంతాల్లో వరద ముప్పు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. గతంలోనూ నది ప్రవాహం కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో నది అభివృద్ధితో పాటు వరద నియంత్రణ చర్యలు చేపట్టడం అత్యంత కీలకంగా మారింది.
వర్షపు నీరు సక్రమంగా నదిలోకి చేరేలా కాలువలు, అనుసంధాన వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం, నది ప్రవాహానికి అడ్డంకులు లేకుండా చూడడం, అవసరమైన ప్రాంతాల్లో నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం వంటి అంశాలను ప్రణాళికలో పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు.
అలాగే నది పరివాహక ప్రాంతాల్లో పచ్చదనాన్ని పెంచడం, సహజ నీటి ప్రవాహ మార్గాలను పరిరక్షించడం, వరద ముప్పును దృష్టిలో పెట్టుకుని నిర్మాణాలు చేపట్టడం అవసరం. అభివృద్ధి పనుల కారణంగా భవిష్యత్తులో వరద సమస్యలు మరింత పెరగకుండా శాస్త్రీయ అధ్యయనాల ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
స్థానిక ప్రజలకు ఉపాధి అవకాశాలు
మూసీ రివర్ఫ్రంట్ ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయిలో అభివృద్ధి చెందితే స్థానిక ప్రజలకు ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. పర్యాటక కేంద్రాలు, వ్యాపార ప్రాంతాలు, ఆహార విక్రయ కేంద్రాలు, వినోద సదుపాయాలు అందుబాటులోకి వస్తే చిన్న వ్యాపారులకు ప్రయోజనం కలగవచ్చు.
ముఖ్యంగా వీధి వ్యాపారులు, చిరు వ్యాపారులు, స్థానిక కళాకారులకు ప్రత్యేక అవకాశాలు కల్పిస్తే ఈ ప్రాజెక్టు సామాజికంగా కూడా ఉపయోగకరంగా మారుతుంది. పర్యాటకుల రాక పెరిగితే హోటళ్లు, రవాణా, ఆతిథ్య రంగాలకు కూడా మేలు జరిగే అవకాశం ఉంది.
అయితే అభివృద్ధి పనుల సమయంలో స్థానిక నివాసితుల సమస్యలు, భూసేకరణ, పునరావాసం వంటి అంశాలను ప్రభుత్వం సున్నితంగా పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రజల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ పారదర్శకంగా పనులు నిర్వహించడం ప్రాజెక్టు విజయానికి కీలకం.
పర్యావరణ పరిరక్షణే అసలైన లక్ష్యం
మూసీ నది అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు విజయవంతం కావాలంటే కేవలం రోడ్లు, వంతెనలు, పార్కులు నిర్మించడం సరిపోదు. నది సహజ స్వరూపాన్ని కాపాడటం, నీటి నాణ్యతను మెరుగుపరచడం, జీవవైవిధ్యాన్ని పరిరక్షించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. నదిలో నిరంతరంగా శుభ్రమైన నీటి ప్రవాహం ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.
అలాగే నది పరిసరాల్లో మొక్కలు నాటడం, పచ్చదనాన్ని పెంచడం, ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, పారిశ్రామిక కాలుష్యాన్ని నియంత్రించడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలి. స్థానిక ప్రజల్లో పర్యావరణంపై అవగాహన కల్పించడం ద్వారా నది పరిరక్షణలో వారిని భాగస్వాములను చేయవచ్చు.
హైదరాబాద్ భవిష్యత్తుకు కీలక ప్రాజెక్టు
మొత్తంగా చూస్తే మూసీ రివర్ఫ్రంట్ ప్రాజెక్టు హైదరాబాద్ నగర భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేసే కీలక అభివృద్ధి కార్యక్రమంగా నిలుస్తోంది. 55 కిలోమీటర్ల మేర ఐదు జోన్లుగా రూపొందించిన ఈ ప్రణాళిక ద్వారా నది పునరుజ్జీవనం, పర్యావరణ పరిరక్షణ, రవాణా అభివృద్ధి, పర్యాటక రంగ విస్తరణ వంటి అనేక లక్ష్యాలను సాధించాలని భావిస్తున్నారు.
అయితే ఈ ప్రాజెక్టు విజయవంతం కావాలంటే నిధుల వినియోగం, పనుల నాణ్యత, పర్యావరణ అనుమతులు, స్థానిక ప్రజల ప్రయోజనాలు వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం. ప్రణాళికలు కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా నిర్దేశిత ప్రమాణాలతో అమలైతే హైదరాబాద్కు మూసీ నది మరో ప్రధాన ఆకర్షణగా మారే అవకాశం ఉంది.
