భారత రక్షణ రంగంలో ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. దేశ రక్షణ అవసరాలకు అనుగుణంగా అత్యాధునిక ఆయుధాలు, సైనిక పరికరాల తయారీపై కంపెనీలు దృష్టి సారిస్తున్నాయి. ఈ క్రమంలో అదానీ డిఫెన్స్ అండ్ ఏరోస్పేస్ రూపొందించిన బఘీరా AT1 క్షిపణి వ్యవస్థ తాజాగా వార్తల్లో నిలిచింది. రాజస్థాన్లోని పోఖ్రాన్ ఫీల్డ్ ఫైరింగ్ రేంజ్లో ఈ అత్యాధునిక యాంటీ ట్యాంక్ గైడెడ్ మిసైల్ (ATGM) వ్యవస్థను విజయవంతంగా ప్రదర్శించారు.
నవంబర్ 20, 2026న నిర్వహించిన ఈ ప్రదర్శనలో భారత సైన్యం, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ మిలిటరీ అఫైర్స్ (DMA), రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు. ముఖ్యంగా ఒకే లక్ష్యంపై రెండు క్షిపణులను వరుసగా ప్రయోగించే సామర్థ్యం ఈ వ్యవస్థలో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. మరి బఘీరా AT1లో ఉన్న ప్రత్యేకతలు ఏమిటి? ఇది భారత రక్షణ రంగానికి ఎలా ఉపయోగపడనుంది? తెలుసుకుందాం.

బఘీరా AT1 అంటే ఏమిటి?
బఘీరా AT1 అనేది ట్యాంకులు, సాయుధ వాహనాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే యాంటీ ట్యాంక్ గైడెడ్ మిసైల్ వ్యవస్థ. దీనిని అదానీ డిఫెన్స్ అండ్ ఏరోస్పేస్ అభివృద్ధి చేసింది. క్షిపణులతో పాటు ఆటోమేటెడ్ లాంచర్, పగలు మరియు రాత్రి సమయంలో లక్ష్యాలను గుర్తించే పరికరాలతో కూడిన పూర్తి వ్యవస్థగా దీన్ని రూపొందించారు.
ఈ వ్యవస్థను అదానీ డిఫెన్స్ రూపొందించిన 4×4 హై మొబిలిటీ ఆర్మర్డ్ వాహనంపై అమర్చారు. దీనివల్ల సైనిక అవసరాలకు అనుగుణంగా ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి సులభంగా తరలించవచ్చు.
8 కిలోమీటర్ల వరకు లక్ష్యాలను ఛేదించే సామర్థ్యం
బఘీరా AT1లో ప్రధానంగా చెప్పుకోవాల్సిన ప్రత్యేకత దాని పరిధి. కంపెనీ ప్రకటించిన వివరాల ప్రకారం, ఈ క్షిపణి 8 కిలోమీటర్ల దూరం వరకు సాయుధ లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు. సాధారణంగా భూమి నుంచి ప్రయోగించే కొన్ని యాంటీ ట్యాంక్ క్షిపణుల పరిధి సుమారు 4 కిలోమీటర్లుగా ఉంటుంది. వాటితో పోలిస్తే బఘీరా AT1 ఎక్కువ పరిధిని అందిస్తుంది.
అలాగే ఈ క్షిపణి ఆర్కిటెక్చర్లో 10 కిలోమీటర్ల వరకు గైడెడ్ ఎంగేజ్మెంట్లకు మద్దతు ఇచ్చే సామర్థ్యం ఉందని కంపెనీ పేర్కొంది. అయితే సాయుధ లక్ష్యాలపై ప్రకటించిన పరిధి 8 కిలోమీటర్లు.
ఒకే లక్ష్యంపై రెండు క్షిపణుల ప్రయోగం
బఘీరా AT1లో అందరినీ ఆకట్టుకుంటున్న మరో ప్రత్యేకత ఒకే లక్ష్యంపై రెండు క్షిపణులను వరుసగా ప్రయోగించే సామర్థ్యం. ఆధునిక యుద్ధ ట్యాంకుల్లో శత్రు క్షిపణులను గుర్తించి అడ్డుకునేందుకు యాక్టివ్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్ (APS) ఉంటుంది.
ఇలాంటి రక్షణ వ్యవస్థలను ఎదుర్కొనేలా బఘీరా AT1లో రెండు క్షిపణులను ఒకే లేజర్ బీమ్ మార్గంలో వరుసగా ప్రయోగించే విధానాన్ని రూపొందించారు. మొదటి క్షిపణి ట్యాంక్లోని యాక్టివ్ ప్రొటెక్షన్ వ్యవస్థను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. రెండో క్షిపణి ఆ రక్షణను దాటి లక్ష్యాన్ని ఛేదించేలా రూపొందించారు.
పోఖ్రాన్లో నిర్వహించిన ప్రదర్శనలో ఈ రెండు క్షిపణుల ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని కూడా పరీక్షించారు.
లేజర్ బీమ్ గైడెన్స్ టెక్నాలజీ ప్రత్యేకత
ఈ క్షిపణిలో లేజర్ బీమ్ రైడింగ్ గైడెన్స్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించారు. సాధారణంగా కొన్ని క్షిపణి వ్యవస్థలు రేడియో లింకులపై ఆధారపడతాయి. కానీ బఘీరా AT1 లేజర్ బీమ్ మార్గదర్శకత్వాన్ని ఉపయోగిస్తుంది.
దీంతో ఎలక్ట్రానిక్ జామింగ్ వంటి అంతరాయాల ప్రభావానికి ఇది ఎక్కువగా నిరోధకత కలిగి ఉంటుందని కంపెనీ తెలిపింది. ఆధునిక యుద్ధాల్లో ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ ప్రాధాన్యత పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ సాంకేతికత ఉపయోగకరంగా మారనుంది.
ఒక్క వాహనంపై మొత్తం 12 క్షిపణులు
బఘీరా AT1 వ్యవస్థను అమర్చిన వాహనంలో మొత్తం 12 క్షిపణులను తీసుకెళ్లవచ్చు. ఆటోమేటెడ్ లాంచర్లో నాలుగు క్షిపణులు వెంటనే ప్రయోగించడానికి సిద్ధంగా ఉంటాయి. మరో ఎనిమిది క్షిపణులను అదనపు రీలోడ్లుగా వాహనంలో ఉంచుతారు.
దీనివల్ల అవసరమైన సమయంలో అదనపు క్షిపణులను ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అలాగే సైనిక సిబ్బంది వాహనాన్ని ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి వేగంగా తరలించవచ్చు.
పగలు, రాత్రి సమయంలోనూ లక్ష్యాలను గుర్తించే సాంకేతికత
ఈ వ్యవస్థలో పగటి సమయంలో ఉపయోగించే టెలివిజన్ ఆధారిత విజన్ పరికరాలతో పాటు రాత్రి సమయంలో లక్ష్యాలను గుర్తించేందుకు థర్మల్ ఇమేజింగ్ సదుపాయం కూడా ఉంది.
ఆటోమేటెడ్ టార్గెట్ ట్రాకింగ్ సాంకేతికత ద్వారా లక్ష్యాలను గుర్తించి వాటిని అనుసరించే సామర్థ్యాన్ని అందించారు. సైనిక సిబ్బంది రక్షణ కవచం వెనుక ఉండి లక్ష్యాలను ఎదుర్కొనేలా, అవసరమైన తర్వాత వాహనాన్ని త్వరగా మరో ప్రాంతానికి తరలించేలా వ్యవస్థను రూపొందించారు.
గగనతల లక్ష్యాలపైనా దృష్టి
బఘీరా AT1 వ్యవస్థ కేవలం భూమిపై ఉన్న సాయుధ లక్ష్యాలకే పరిమితం కాకుండా, విస్తరించిన పరిధిలో గగనతల లక్ష్యాలను కూడా ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించినట్లు కంపెనీ వెల్లడించింది.
పోఖ్రాన్లో జరిగిన ప్రదర్శనలో సాయుధ వాహనాలను పోలిన లక్ష్యాలతో పాటు గగనతల లక్ష్యంపై కూడా పరీక్ష నిర్వహించారు. పగలు, రాత్రి సమయంలో ప్రయోగాలు నిర్వహించి వ్యవస్థ పనితీరును పరిశీలించారు.
18 నెలల పాటు అభివృద్ధి
అదానీ డిఫెన్స్ అండ్ ఏరోస్పేస్ ఈ వ్యవస్థను భారతదేశ భౌగోళిక పరిస్థితులు, వాతావరణం, సైనిక అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందించేందుకు 18 నెలల పాటు అభివృద్ధి పనులు చేపట్టినట్లు తెలిపింది.
క్షిపణి, ఆటోమేటెడ్ లాంచర్, పగలు మరియు రాత్రి లక్ష్యాలను గుర్తించే పరికరాలు, ప్రత్యేక వాహనం వంటి అన్ని భాగాలను కలిపి పూర్తి పోరాట వ్యవస్థగా అభివృద్ధి చేశారు.
ఈ ప్రదర్శనను No Cost No Commitment (NCNC) కార్యక్రమం కింద నిర్వహించారు. అంటే సైనిక అధికారులు వ్యవస్థ సామర్థ్యాన్ని పరిశీలించి మూల్యాంకనం చేయడానికి ఈ ప్రదర్శన నిర్వహించారు. దీనిని సైన్యం ఇప్పటికే కొనుగోలు చేసిందని లేదా విధుల్లో చేర్చిందని అర్థం కాదు.
భారత రక్షణ రంగానికి ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతుంది?
భారతదేశం రక్షణ రంగంలో ఆధునిక సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయడంతో పాటు దేశీయ తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడంపై దృష్టి పెడుతోంది. ముఖ్యంగా యాంటీ ట్యాంక్ క్షిపణుల విషయంలో ఆధునిక పరిజ్ఞానం అవసరం పెరుగుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో బఘీరా AT1 వంటి వ్యవస్థలు భారత రక్షణ రంగానికి మరో ఎంపికగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. అయితే దీని వినియోగం, సైనిక అవసరాలకు అనుకూలత, కొనుగోలు వంటి అంశాలపై సంబంధిత రక్షణ అధికారులు మూల్యాంకనం చేసిన తర్వాతే స్పష్టత వస్తుంది.
మొత్తంగా చూస్తే, 8 కిలోమీటర్ల పరిధి, లేజర్ బీమ్ గైడెన్స్, రెండు క్షిపణులను వరుసగా ప్రయోగించే సామర్థ్యం, ఒక్క వాహనంపై 12 క్షిపణులను తీసుకెళ్లే సదుపాయం బఘీరా AT1ను ప్రత్యేకమైన రక్షణ వ్యవస్థగా నిలబెడుతున్నాయి. భారత రక్షణ రంగంలో ప్రైవేట్ సంస్థల సాంకేతిక అభివృద్ధికి ఈ ప్రదర్శన మరో ఉదాహరణగా చెప్పుకోవచ్చు.
