
DNEWS:తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల మధ్య మరోసారి కృష్ణా జలాల వివాదం రాజుకుంది. నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపడుతున్న పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టు ఇప్పుడు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో రాజకీయంగా, పరిపాలనాపరంగా తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తోంది. ఈ వ్యవహారంలో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఏపీ ప్రభుత్వం నాగార్జునసాగర్ కుడి వైపు నుంచి నీటిని తీసుకునేందుకు చేపడుతున్న నిర్మాణ పనుల గురించి ప్రభుత్వానికి సకాలంలో సమాచారం ఇవ్వలేదనే ఆరోపణలతో తెలంగాణ నీటిపారుదల శాఖ అధికారులు నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టుకు చెందిన పలువురు ఇంజినీర్లకు షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేశారు. ఈ నోటీసులు ఇప్పుడు ఇరిగేషన్ శాఖలో కలకలం సృష్టిస్తున్నాయి. కేవలం ఇంజినీర్ల నిర్లక్ష్యమేనా? లేక ప్రభుత్వ స్థాయిలోనూ పర్యవేక్షణ లోపించిందా? అనే ప్రశ్నలు తెరపైకి వస్తున్నాయి. మరోవైపు బీఆర్ఎస్ నేతలు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంపై తీవ్ర విమర్శలు చేస్తున్నారు.
అసలు వివాదం ఏమిటి?
నాగార్జునసాగర్ జలాశయం కృష్ణా నదిపై నిర్మించిన అత్యంత కీలకమైన ప్రాజెక్టు. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు సాగునీరు, తాగునీరు అందించడంలో ఈ ప్రాజెక్టుకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. ముఖ్యంగా ఉమ్మడి నల్లగొండ జిల్లా రైతులకు, హైదరాబాద్ నగర తాగునీటి అవసరాలకు కూడా నాగార్జునసాగర్ నీరు ఎంతో కీలకం.
ఇలాంటి ప్రాజెక్టు కుడి వైపు నుంచి నీటిని తీసుకునేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ పేరుతో కొత్త పథకాన్ని చేపట్టింది. పల్నాడు ప్రాంతంలోని గ్రామాలకు తాగునీరు అందించడమే ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన ఉద్దేశమని ఏపీ ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఇందులో భాగంగా నాగార్జునసాగర్ రైట్ బ్యాంక్ వైపు మూడు ఇన్టేక్ వెల్స్ నిర్మిస్తున్నారు. వీటితో పాటు నీటిని నిల్వ చేసి సరఫరా చేసేందుకు సుమారు 200 చెరువులు, ఇతర అనుబంధ నిర్మాణాలు చేపడుతున్నారు.
ఈ ప్రాజెక్టు అంచనా వ్యయం సుమారు రూ.1,200 కోట్లు. పల్నాడు జిల్లాలోని 11 మండలాలకు చెందిన సుమారు 363 గ్రామాల్లో దాదాపు 10 లక్షల మందికి తాగునీరు అందించాలనే లక్ష్యంతో ఈ పథకాన్ని రూపొందించినట్లు వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి. అయితే ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా నాగార్జునసాగర్ నుంచి నీటిని తీసుకునే విధానం, నీటి కేటాయింపులు, అవసరమైన అనుమతులపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తోంది.
ఇంజినీర్లకు షోకాజ్ నోటీసులు ఎందుకు?
ఆంధ్రప్రదేశ్ చేపడుతున్న ఈ ప్రాజెక్టు పనుల గురించి తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి, నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులకు ముందుగానే సమాచారం ఇవ్వడంలో నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు పరిధిలోని అధికారులు విఫలమయ్యారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులు చర్యలకు సిద్ధమయ్యారు.
నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు సూపరింటెండింగ్ ఇంజినీర్ (ఎస్ఈ), ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజినీర్ (ఈఈ), డిప్యూటీ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజినీర్ (డీఈఈ), అసిస్టెంట్ ఇంజినీర్ (ఏఈ) స్థాయి అధికారులకు వివరణ కోరుతూ నోటీసులు జారీ చేసినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి. పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ నిర్మాణ పనులు జరుగుతున్న విషయం తెలిసినా ప్రభుత్వానికి ఎందుకు తెలియజేయలేదని అధికారులు ప్రశ్నించినట్లు సమాచారం.
ఈ వ్యవహారంలో నల్లగొండ జిల్లా కలెక్టర్ నుంచి కూడా వివరణ కోరినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. కలెక్టర్, నాగార్జునసాగర్ చీఫ్ ఇంజినీర్ తమ నివేదికలను ప్రభుత్వానికి సమర్పించినట్లు సమాచారం. అయితే ఆ నివేదికల్లోని పూర్తి వివరాలు బహిరంగంగా వెల్లడికాలేదు.
నోటీసులకు అధికారులు వారం రోజుల్లోగా వివరణ ఇవ్వాల్సి ఉందని తొలుత వెలువడిన నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. వివరణలను పరిశీలించిన తర్వాత బాధ్యులపై తదుపరి చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
రూ.1,200 కోట్లతో పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్
ఈ వివాదానికి కేంద్రంగా ఉన్న పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన భారీ తాగునీటి పథకం. నాగార్జునసాగర్ కుడి ఒడ్డు నుంచి నీటిని సేకరించి పల్నాడు ప్రాంతంలోని గ్రామాలకు సరఫరా చేయాలన్నది ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం.
ఈ పథకంలో మూడు ఇన్టేక్ వెల్స్ నిర్మాణం ప్రధానమైనది. వాటి ద్వారా నీటిని సేకరించి పైప్లైన్లు, నిల్వ కేంద్రాలు, చెరువుల ద్వారా గ్రామాలకు అందించేందుకు ప్రణాళిక రూపొందించారు. ప్రాజెక్టు సామర్థ్యం రోజుకు 160 మిలియన్ లీటర్లుగా పేర్కొంటూ కొన్ని నివేదికలు వివరించాయి.
అయితే తెలంగాణ అధికారులు ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా నీటిని తీసుకునే స్థాయి, కృష్ణా జలాల వినియోగంపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. నాగార్జునసాగర్ జలాశయంలోని డెడ్ స్టోరేజ్ స్థాయి, పూర్తి నిల్వ సామర్థ్యం, కాలువల నీటి మట్టాలు వంటి సాంకేతిక అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన అనుమతులు ఉన్నాయా అనే విషయాన్ని పరిశీలించాలని కోరుతున్నారు.
ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ పనులు ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి తెలంగాణ అధికారులు ఎందుకు స్పందించలేదనే ప్రశ్న కూడా ఇప్పుడు ప్రధానంగా మారింది.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం కృష్ణా బోర్డుకు ఫిర్యాదు
పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టుపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం తాజాగా కృష్ణా నది యాజమాన్య బోర్డు (KRMB), కేంద్ర జలశక్తి శాఖ దృష్టికి తీసుకెళ్లింది. నవంబర్ 16న కృష్ణా బోర్డుకు లేఖ రాసి ఆంధ్రప్రదేశ్ చేపడుతున్న నిర్మాణ పనులను పరిశీలించి, అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని కోరినట్లు వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి.
అనుమతులు, నీటి కేటాయింపులకు సంబంధించిన అంశాలను పరిశీలించకుండా జలాశయం నుంచి నీటిని తరలించే ప్రయత్నాలు చేయకూడదని తెలంగాణ వాదిస్తోంది. ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను ఏపీ ప్రభుత్వం సమర్పించాలని, రెండు రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని బోర్డు నిర్ణయం తీసుకోవాలని కోరుతోంది.
ఈ వివాదంపై నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి కూడా స్పందించారు. ఇప్పటికే కృష్ణా బోర్డు, కేంద్ర జలశక్తి శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి అభ్యంతరాలు తెలిపామని పేర్కొన్నట్లు వార్తలు వెల్లడించాయి. పనులను నిలిపివేయించేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకుంటామని తెలంగాణ ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అయితే ఈ వ్యవహారంలో కృష్ణా బోర్డు తుది నిర్ణయం ఇంకా వెలువడాల్సి ఉంది.
ఏపీ ప్రభుత్వం వాదన ఏమిటి?
మరోవైపు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా తన వాదనను బలంగా వినిపిస్తోంది. పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టు ద్వారా తమకు ఇప్పటికే కేటాయించిన నీటిలో నుంచే అవసరమైన నీటిని వినియోగించుకుంటామని ఏపీ అధికారులు చెబుతున్నారు. తమ ప్రాంతంలోని గ్రామాలకు తాగునీరు అందించడమే ఈ పథకం ఉద్దేశమని స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ఏపీ అధికారుల వాదన ప్రకారం, గతంలో తమకు కేటాయించిన 2.55 టీఎంసీల నీటిలో నుంచి సుమారు 0.57 టీఎంసీలను ఈ ప్రాజెక్టు కోసం వినియోగించుకునే ప్రణాళిక ఉంది. ప్రస్తుతం నిర్మాణ దశలో ఉన్న ఇన్టేక్ వెల్స్ పనులు పూర్తవడానికి మరో ఏడాదిన్నర సమయం పట్టవచ్చని, ఆ తర్వాతే గ్రామాలకు నీటి సరఫరా ప్రారంభమవుతుందని పేర్కొంటున్నారు.
అంతేకాకుండా హైదరాబాద్ నగర తాగునీటి అవసరాల కోసం తెలంగాణ కూడా నాగార్జునసాగర్ జలాలను వినియోగిస్తోందని, తమ ప్రాజెక్టును మాత్రమే తప్పుబట్టడం సరికాదని ఏపీ అధికారులు వాదిస్తున్నారు. అయితే ఈ వాదనలకు సంబంధించి నీటి కేటాయింపులు, ప్రాజెక్టు అనుమతులు, సాంకేతిక అంశాలపై కృష్ణా బోర్డు పరిశీలన కీలకం కానుంది.
మంత్రుల వ్యాఖ్యలతో మరింత ముదిరిన వివాదం
ఈ వ్యవహారం కేవలం నీటి పంపిణీ సమస్యగానే కాకుండా రాజకీయ వివాదంగా కూడా మారింది. నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి ప్రభుత్వం ముందుగానే ఈ ప్రాజెక్టు గురించి తెలుసుకుని సంబంధిత సంస్థలకు ఫిర్యాదు చేసిందని చెబుతుండగా, రోడ్లు, భవనాల శాఖ మంత్రి కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి మాత్రం అధికారులు ప్రాజెక్టు విషయాన్ని ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకురాకపోవడంపై అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.
ఈ రెండు వ్యాఖ్యలతో ప్రభుత్వానికి ప్రాజెక్టు గురించి ఎప్పటి నుంచి సమాచారం ఉందనే ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. ప్రభుత్వం ముందుగానే తెలుసుకుంటే క్షేత్రస్థాయి ఇంజినీర్లకు ఇప్పుడు నోటీసులు ఎందుకు ఇచ్చారు? అధికారులు సమాచారం ఇవ్వకపోతే ఇంతకాలం ఉన్నతాధికారుల పర్యవేక్షణ ఎలా సాగింది? అనే ప్రశ్నలు రాజకీయంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
ఇదే సమయంలో ఇంజినీర్లను మాత్రమే బాధ్యులుగా చూపడం సరికాదని నీటిపారుదల శాఖలోని కొందరు అధికారులు అభిప్రాయపడుతున్నట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ప్రభుత్వ స్థాయి పర్యవేక్షణ, శాఖల మధ్య సమాచార మార్పిడి, ప్రాజెక్టుల పరిశీలన వంటి అంశాలపైనా సమగ్ర విచారణ జరగాలని వారు కోరుతున్నట్లు సమాచారం.
బీఆర్ఎస్ విమర్శలు.. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి ప్రశ్నలు
నాగార్జునసాగర్ నీటి వివాదంపై బీఆర్ఎస్ నేతలు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. ముఖ్యంగా మాజీ మంత్రి, బీఆర్ఎస్ నేత హరీశ్ రావు ప్రభుత్వ స్పందన ఆలస్యమైందని విమర్శించారు. పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ పనులు చాలా కాలంగా జరుగుతున్నప్పటికీ ప్రభుత్వం ముందుగానే ఎందుకు స్పందించలేదని ప్రశ్నించారు.
బీఆర్ఎస్ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ కేటీఆర్ కూడా ఈ అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ ప్రభుత్వం, నీటిపారుదల శాఖ అధికారులపై విమర్శలు చేసినట్లు వార్తలు వెల్లడించాయి. తమ పార్టీ, మీడియా ఈ విషయాన్ని బయటపెట్టిన తర్వాతే ప్రభుత్వం స్పందించిందని ప్రతిపక్ష నేతలు ఆరోపిస్తున్నారు.
నాగార్జునసాగర్ నుంచి నీటి తరలింపు అంశం తెలంగాణ రైతులకు, ప్రజలకు సంబంధించినదని, దీనిపై ప్రభుత్వం నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించకూడదని బీఆర్ఎస్ నేతలు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. మరోవైపు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం మాత్రం రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు కృష్ణా బోర్డు, కేంద్ర ప్రభుత్వ స్థాయిలో చర్యలు తీసుకుంటున్నామని చెబుతోంది.
కృష్ణా జలాల విషయంలో తదుపరి పరిణామాలపై ఉత్కంఠ
నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు విషయంలో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య గతంలోనూ అనేకసార్లు వివాదాలు తలెత్తాయి. నీటి కేటాయింపులు, ప్రాజెక్టుల అనుమతులు, నీటి వినియోగం వంటి అంశాలపై రెండు రాష్ట్రాలు తమ వాదనలు వినిపిస్తూ వస్తున్నాయి.
ఇప్పుడు పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టు ఈ వివాదానికి కొత్త మలుపు ఇచ్చింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం కృష్ణా బోర్డుకు లేఖ రాయడం, ఇంజినీర్లకు షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేయడం, ప్రతిపక్షాలు ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
కృష్ణా బోర్డు ఈ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన సాంకేతిక వివరాలు, నీటి కేటాయింపులు, అనుమతులపై ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుందన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది. అలాగే నోటీసులు అందుకున్న ఇంజినీర్లు ఇచ్చే వివరణల ఆధారంగా ప్రభుత్వం ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటుందన్నది కూడా చర్చనీయాంశం.
తెలంగాణ నీటి హక్కులపై కీలక పరీక్ష
నాగార్జునసాగర్ జలాశయం తెలంగాణకు ఎంతో కీలకమైన నీటి వనరు. సాగునీరు, తాగునీటి అవసరాల కోసం ఈ ప్రాజెక్టుపై ఆధారపడే లక్షలాది మంది ప్రజలు, రైతులు ఉన్నారు. అందువల్ల నీటి వినియోగానికి సంబంధించిన ప్రతి నిర్ణయం పారదర్శకంగా, నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.
ప్రస్తుతం నెలకొన్న వివాదంలో అసలు వాస్తవాలు బయటకు రావాలంటే ఏపీ ప్రాజెక్టు అనుమతులు, నీటి కేటాయింపులు, నిర్మాణ వివరాలు, తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి సమాచారం అందిన తేదీలు అన్నీ పరిశీలించాలి. కేవలం ఇంజినీర్లకు నోటీసులు ఇవ్వడంతో సమస్య పరిష్కారం కాదు. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి వివాదాలు తలెత్తకుండా రెండు రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం, కృష్ణా బోర్డు పర్యవేక్షణ మరింత బలపడాలి.
మొత్తంగా నాగార్జునసాగర్ జలాల వివాదం ఇప్పుడు తెలంగాణ రాజకీయాల్లో హాట్ టాపిక్గా మారింది. పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టుపై తెలంగాణ అభ్యంతరాలు, ఏపీ వాదనలు, ఇంజినీర్లకు షోకాజ్ నోటీసులు, బీఆర్ఎస్ విమర్శలు.. ఇలా వరుస పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. రాబోయే రోజుల్లో కృష్ణా బోర్డు స్పందన, ఇంజినీర్ల వివరణలు, ప్రభుత్వ తదుపరి నిర్ణయాలు ఈ వివాదానికి ఎలాంటి ముగింపు ఇస్తాయో వేచి చూడాలి.
