ప్రస్తుతం స్మార్ట్ఫోన్ అనేది ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా మారిపోయింది. ఉదయం నిద్రలేచిన దగ్గరి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు దాదాపు ప్రతి పనికీ ఫోన్పైనే ఆధారపడుతున్నాం. బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు, ఆన్లైన్ షాపింగ్, వ్యక్తిగత ఫొటోలు, వీడియోలు, ఈమెయిల్స్, సోషల్ మీడియా ఖాతాలు ఇలా ఎన్నో ముఖ్యమైన వివరాలు మన స్మార్ట్ఫోన్లోనే ఉంటున్నాయి.
అయితే మన ఫోన్లో ఉన్న సమాచారం ఎంతవరకు సురక్షితంగా ఉందనే విషయం చాలామంది పట్టించుకోరు. తెలియని వ్యక్తుల నుంచి వచ్చే లింకులను క్లిక్ చేయడం, అనుమానాస్పద యాప్స్ డౌన్లోడ్ చేసుకోవడం, గుర్తుతెలియని వెబ్సైట్లలో వ్యక్తిగత వివరాలు నమోదు చేయడం వంటి చిన్న చిన్న పొరపాట్లు పెద్ద సైబర్ మోసాలకు దారితీయవచ్చు.

సైబర్ నేరగాళ్లు ఎప్పటికప్పుడు కొత్త పద్ధతులను ఉపయోగిస్తూ వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని దొంగిలించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. కేవలం ఒక్క లింక్తోనే ప్రతి ఫోన్ హ్యాక్ అవుతుందని చెప్పలేం. కానీ కొన్ని మోసపూరిత లింకులు, హానికరమైన యాప్స్, నకిలీ వెబ్సైట్ల ద్వారా ఫోన్లోని సమాచారాన్ని దొంగిలించే ప్రమాదం ఉంది. అసలు ఫోన్లు ఎలా హ్యాక్ అవుతాయి? మన వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని సైబర్ నేరగాళ్లు ఎలా దొంగిలిస్తారు? ఫోన్ను ఎలా రక్షించుకోవాలి? ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
ఒక్క లింక్ క్లిక్ చేస్తే ఫోన్ హ్యాక్ అవుతుందా?
చాలామందికి తెలియని విషయం ఏమిటంటే.. సైబర్ నేరగాళ్లు ప్రజలను మోసం చేయడానికి ఎక్కువగా ఉపయోగించే మార్గాల్లో నకిలీ లింకులు ఒకటి.
మీకు బ్యాంక్ నుంచి వచ్చినట్లు, కొరియర్ సంస్థ నుంచి వచ్చినట్లు, ప్రభుత్వ పథకం పేరుతో లేదా ప్రముఖ కంపెనీ పేరుతో సందేశాలు రావచ్చు. వాటిలో మీ ఖాతా బ్లాక్ అవుతుందని, బహుమతి వచ్చిందని, కేవైసీ పూర్తి చేయాలని పేర్కొంటారు.
ఆ సందేశంలోని లింక్ను క్లిక్ చేస్తే అసలైన వెబ్సైట్లా కనిపించే నకిలీ పేజీ తెరుచుకోవచ్చు. అక్కడ మీ పేరు, మొబైల్ నంబర్, బ్యాంక్ వివరాలు, పాస్వర్డ్ వంటి సమాచారాన్ని నమోదు చేస్తే అవి నేరగాళ్ల చేతికి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది.
కొన్ని లింకులు హానికరమైన ఫైళ్లను డౌన్లోడ్ చేయడానికి ప్రయత్నించవచ్చు. అయితే లింక్ తెరిచినంత మాత్రాన ప్రతి సందర్భంలో ఫోన్ హ్యాక్ అవదు. ప్రమాదం లింక్ స్వభావం, ఫోన్లోని భద్రతా లోపాలు, వినియోగదారు చేసే చర్యలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
నకిలీ యాప్స్ ద్వారా సమాచారం దొంగతనం
స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగదారులు చేసే మరో పెద్ద పొరపాటు అధికారిక యాప్ స్టోర్లకు బయట నుంచి యాప్స్ ఇన్స్టాల్ చేసుకోవడం.
కొన్ని యాప్స్ ఫోటో ఎడిటింగ్, వీడియో డౌన్లోడ్, ఉచిత రివార్డులు, గేమ్స్ పేరుతో అందుబాటులో ఉంటాయి. కానీ వాటిలో కొన్ని హానికరమైన కోడ్ను కలిగి ఉండవచ్చు.
ఇలాంటి యాప్స్ ఇన్స్టాల్ చేసినప్పుడు అవసరానికి మించిన అనుమతులు అడగవచ్చు. ఉదాహరణకు కాంటాక్ట్స్, కెమెరా, మైక్రోఫోన్, లొకేషన్, ఫైల్స్ వంటి వాటికి అనుమతి కోరవచ్చు.
వినియోగదారులు ఆలోచించకుండా అన్ని అనుమతులనూ అంగీకరిస్తే వ్యక్తిగత సమాచారానికి ప్రమాదం ఏర్పడవచ్చు.
అందుకే యాప్ ఇన్స్టాల్ చేసే ముందు దాని డెవలపర్ వివరాలు, సమీక్షలు, డౌన్లోడ్ల సంఖ్య, కోరుతున్న అనుమతులను పరిశీలించడం చాలా ముఖ్యం.
ఫిషింగ్ మోసాలతో పాస్వర్డ్ల దొంగతనం
సైబర్ నేరగాళ్లు ఉపయోగించే మరో ముఖ్యమైన పద్ధతి ఫిషింగ్.
ఈ విధానంలో ప్రముఖ బ్యాంకులు, సోషల్ మీడియా సంస్థలు, ఈమెయిల్ సేవల పేరుతో నకిలీ సందేశాలు పంపిస్తారు. వినియోగదారులను నమ్మించి వారి ఖాతా వివరాలను సేకరించడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
ఉదాహరణకు మీ బ్యాంక్ ఖాతాలో సమస్య ఉందని ఒక సందేశం రావచ్చు. అందులో ఇచ్చిన లింక్ ద్వారా లాగిన్ కావాలని కోరవచ్చు. ఆ లింక్ అసలైన బ్యాంక్ వెబ్సైట్లా కనిపించే నకిలీ పేజీకి తీసుకెళ్లవచ్చు.
అక్కడ మీరు నమోదు చేసిన యూజర్ పేరు, పాస్వర్డ్ వంటి వివరాలను నేరగాళ్లు దొంగిలించే అవకాశం ఉంది.
ఇలాంటి మోసాలను నివారించాలంటే సందేశాల్లో వచ్చే లింకుల ద్వారా బ్యాంకింగ్ ఖాతాల్లోకి లాగిన్ కావద్దు. బ్యాంక్ అధికారిక యాప్ లేదా వెబ్సైట్ను మాత్రమే ఉపయోగించండి.
ఓటీపీ ద్వారా బ్యాంక్ ఖాతాలకు ప్రమాదం
ఆన్లైన్ లావాదేవీల సమయంలో వచ్చే ఓటీపీలు చాలా కీలకమైనవి. ఇవి మీ ఖాతాకు అదనపు భద్రతను అందిస్తాయి.
అయితే సైబర్ నేరగాళ్లు ఫోన్ కాల్స్ ద్వారా బ్యాంకు అధికారులు, కస్టమర్ కేర్ ప్రతినిధులుగా నటిస్తూ ఓటీపీ అడగవచ్చు.
మీ ఖాతాలో అనుమానాస్పద లావాదేవీ జరిగిందని, మీ కార్డు బ్లాక్ అవుతుందని భయపెట్టి ఓటీపీ చెప్పించే ప్రయత్నం చేస్తారు.
మరికొన్ని సందర్భాల్లో నకిలీ యాప్ల ద్వారా లేదా ఫోన్లోని సమాచారాన్ని దొంగిలించే మాల్వేర్ ద్వారా సందేశాలను దుర్వినియోగం చేయడానికి ప్రయత్నించవచ్చు.
గుర్తుంచుకోండి.. బ్యాంకు సిబ్బంది పేరుతో ఎవరైనా ఫోన్ చేసి ఓటీపీ, పిన్, పాస్వర్డ్ అడిగితే వాటిని వెల్లడించకండి. మీ ఫోన్కు వచ్చిన ఓటీపీని ఇతరులకు చెప్పడం ప్రమాదకరం.
పబ్లిక్ వైఫై ఉపయోగిస్తే ప్రమాదమా?
రైల్వే స్టేషన్లు, విమానాశ్రయాలు, హోటళ్లు, షాపింగ్ మాల్స్ వంటి ప్రాంతాల్లో ఉచిత వైఫై సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉంటాయి.
ఇంటర్నెట్ డేటా ఆదా చేయడానికి చాలామంది ఈ నెట్వర్క్లను ఉపయోగిస్తుంటారు. అయితే గుర్తుతెలియని వైఫై నెట్వర్క్లకు కనెక్ట్ కావడం వల్ల కొన్ని భద్రతా ప్రమాదాలు ఎదురవుతాయి.
సైబర్ నేరగాళ్లు అసలైన వైఫై పేరుతో పోలిన నకిలీ నెట్వర్క్లను ఏర్పాటు చేయవచ్చు. వాటికి కనెక్ట్ అయినప్పుడు మీరు ఉపయోగించే కొన్ని సమాచారాన్ని గమనించే అవకాశం ఉంటుంది.
ముఖ్యంగా అసురక్షిత నెట్వర్క్లలో బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు చేయడం, సున్నితమైన వివరాలు నమోదు చేయడం మంచిది కాదు.
పబ్లిక్ వైఫై ఉపయోగించాల్సి వస్తే విశ్వసనీయ నెట్వర్క్ను మాత్రమే ఎంచుకోండి. ఆటోమేటిక్ వైఫై కనెక్షన్ను ఆఫ్లో ఉంచడం కూడా మంచిది.
స్పైవేర్ ద్వారా మీ ఫోన్పై నిఘా
స్పైవేర్ అనేది వినియోగదారులకు తెలియకుండా వారి కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించడానికి రూపొందించిన హానికరమైన సాఫ్ట్వేర్.
కొన్ని స్పైవేర్ ప్రోగ్రామ్లు ఫోన్లోని సమాచారాన్ని సేకరించడానికి, యూజర్ కార్యకలాపాలను గమనించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి.
వాటిని ఫోన్లోకి చేర్చడానికి హానికరమైన యాప్స్, అనుమానాస్పద ఫైళ్లు లేదా సాఫ్ట్వేర్ లోపాలను ఉపయోగించవచ్చు.
కొన్ని సందర్భాల్లో కాల్స్, సందేశాలు, లొకేషన్, ఫొటోలు వంటి వ్యక్తిగత సమాచారానికి ప్రమాదం ఏర్పడవచ్చు.
అందుకే ఫోన్లో అనుమానాస్పద యాప్స్ కనిపిస్తే వాటిని పరిశీలించాలి. కెమెరా, మైక్రోఫోన్, లొకేషన్ అనుమతులను కూడా తరచుగా తనిఖీ చేయాలి.
ఫోన్ హ్యాక్ అయినట్లు ఎలా గుర్తించాలి?
మీ ఫోన్లో కొన్ని అసాధారణ మార్పులు కనిపిస్తే వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అయితే ఈ లక్షణాలు కనిపించినంత మాత్రాన ఫోన్ హ్యాక్ అయిందని నిర్ధారించలేం.
గమనించాల్సిన కొన్ని లక్షణాలు ఇవి:
- బ్యాటరీ వేగంగా తగ్గడం: ఫోన్ ఉపయోగించకపోయినా బ్యాటరీ అసాధారణంగా ఖర్చవుతుంటే యాప్స్ వినియోగాన్ని పరిశీలించండి.
- డేటా వినియోగం పెరగడం: మీరు ఎక్కువగా ఇంటర్నెట్ ఉపయోగించకపోయినా డేటా వినియోగం పెరిగితే ఏ యాప్ ఎంత డేటా వాడుతోందో తనిఖీ చేయండి.
- తెలియని యాప్స్ కనిపించడం: మీరు ఇన్స్టాల్ చేయని యాప్స్ ఫోన్లో కనిపిస్తే వాటి వివరాలను పరిశీలించండి.
- అనుమానాస్పద సందేశాలు వెళ్లడం: మీకు తెలియకుండా మీ కాంటాక్ట్స్కు సందేశాలు పంపబడితే ఖాతా భద్రతను తనిఖీ చేయాలి.
- ఫోన్ వేడెక్కడం: ఫోన్ ఉపయోగించకపోయినా తరచుగా వేడెక్కితే బ్యాక్గ్రౌండ్లో నడుస్తున్న యాప్స్ను పరిశీలించండి.
- అనుమానాస్పద లాగిన్ అలర్ట్స్: మీకు తెలియని పరికరం నుంచి మీ ఖాతాలోకి లాగిన్ అయినట్లు నోటిఫికేషన్ వస్తే వెంటనే స్పందించండి.
ఈ లక్షణాలకు సాధారణ సాంకేతిక కారణాలు కూడా ఉండవచ్చు. అందువల్ల ఒక్క లక్షణం ఆధారంగా ఫోన్ హ్యాక్ అయిందని నిర్ణయించకూడదు.
మీ స్మార్ట్ఫోన్ను హ్యాకింగ్ నుంచి ఎలా కాపాడుకోవాలి?
సైబర్ నేరగాళ్ల బారిన పడకుండా ఉండటానికి కొన్ని జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
- గుర్తుతెలియని వ్యక్తులు పంపే లింకులను క్లిక్ చేయవద్దు.
- అధికారిక గూగుల్ ప్లే స్టోర్ లేదా యాపిల్ యాప్ స్టోర్ నుంచే యాప్స్ డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
- ఫోన్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ను ఎప్పటికప్పుడు అప్డేట్ చేయండి.
- ప్రతి ఖాతాకు బలమైన, వేర్వేరు పాస్వర్డ్లను ఉపయోగించండి.
- సాధ్యమైన చోట రెండు దశల ధృవీకరణను ప్రారంభించండి.
- ఓటీపీ, బ్యాంక్ పిన్, పాస్వర్డ్లను ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు.
- అవసరం లేని యాప్ అనుమతులను తొలగించండి.
- ఫోన్లో స్క్రీన్ లాక్, బయోమెట్రిక్ భద్రతను ఉపయోగించండి.
- పబ్లిక్ వైఫైలో ముఖ్యమైన బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు చేయకుండా ఉండండి.
- ముఖ్యమైన ఫొటోలు, డాక్యుమెంట్లకు ప్రత్యేక బ్యాకప్ ఉంచుకోండి.
ఈ చిన్న జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా ఫోన్లోని వ్యక్తిగత సమాచారానికి అదనపు రక్షణ కల్పించవచ్చు.
ఫోన్ హ్యాక్ అయిందని అనుమానం వస్తే ఏం చేయాలి?
మీ ఫోన్లో హానికరమైన యాప్ ఉందని లేదా మీ వ్యక్తిగత సమాచారం దొంగిలించబడిందని అనుమానం వస్తే వెంటనే కొన్ని చర్యలు తీసుకోవాలి.
ముందుగా అనుమానాస్పద యాప్ను తొలగించండి. అయితే తొలగించలేని యాప్ లేదా సిస్టమ్లో లోతుగా పనిచేసే మాల్వేర్ ఉంటే నిపుణుల సహాయం తీసుకోవాలి.
మరో సురక్షిత పరికరం ద్వారా మీ ముఖ్యమైన ఖాతాల పాస్వర్డ్లను మార్చండి. తెలియని పరికరాల్లో లాగిన్ అయిన ఖాతాలను సైన్ అవుట్ చేయండి. రెండు దశల ధృవీకరణను ప్రారంభించండి.
బ్యాంక్ ఖాతా నుంచి అనుమానాస్పద లావాదేవీలు జరిగినట్లు గుర్తిస్తే వెంటనే బ్యాంకును సంప్రదించి ఖాతా, కార్డు భద్రతకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోండి.
భారతదేశంలో సైబర్ మోసానికి గురైతే 1930 హెల్ప్లైన్ నంబర్కు ఫోన్ చేయవచ్చు. అలాగే అధికారిక జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్ https://cybercrime.gov.in ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
చివరిగా.. చిన్న నిర్లక్ష్యం పెద్ద ప్రమాదం కావచ్చు!
స్మార్ట్ఫోన్లో మన వ్యక్తిగత జీవితానికి సంబంధించిన ఎన్నో వివరాలు ఉంటున్నాయి. అందుకే ఫోన్ను ఉపయోగించే విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండటం చాలా అవసరం. సైబర్ నేరగాళ్లు కొత్త కొత్త పద్ధతులతో వినియోగదారులను మోసం చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు.
తెలియని లింకులను క్లిక్ చేయడం, నకిలీ యాప్స్ ఇన్స్టాల్ చేసుకోవడం, ఓటీపీలు ఇతరులకు చెప్పడం వంటి పొరపాట్లకు దూరంగా ఉండాలి. ఫోన్ సాఫ్ట్వేర్ను ఎప్పటికప్పుడు అప్డేట్ చేస్తూ, యాప్ అనుమతులను తనిఖీ చేస్తూ ఉండాలి.
గుర్తుంచుకోండి.. టెక్నాలజీ ఎంత అభివృద్ధి చెందినా మన అప్రమత్తతే వ్యక్తిగత సమాచారానికి మొదటి రక్షణ. మీ ఫోన్లోని సమాచారం సురక్షితంగా ఉండాలంటే ఈ జాగ్రత్తలను తప్పనిసరిగా పాటించండి.
