ప్రస్తుతం స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగం పెరిగిన కొద్దీ సైబర్ నేరాలు కూడా కొత్త మీకు వచ్చే ఫోన్ కాల్ బ్యాంక్ నుంచా లేక సైబర్ నేరగాళ్ల నుంచా? నంబర్ చూసి ఇలా కనిపెట్టేయొచ్చు! జరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా బ్యాంకు అధికారులమని చెప్పుకుంటూ కొంతమంది సైబర్ నేరగాళ్లు ప్రజలకు ఫోన్ చేసి వారి వ్యక్తిగత, బ్యాంకింగ్ వివరాలను సేకరిస్తున్నారు. ఖాతాలో అనుమానాస్పద లావాదేవీలు జరిగాయని, క్రెడిట్ కార్డు బ్లాక్ అవుతుందని, KYC అప్డేట్ చేయాలని చెబుతూ ప్రజలను భయపెడుతున్నారు.
మరికొంతమంది బ్యాంకు కస్టమర్ కేర్ సిబ్బందిలా మాట్లాడి OTP, ATM PIN, CVV వంటి వివరాలను తెలుసుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మనకు ఫోన్ చేస్తున్నది నిజమైన బ్యాంకు ప్రతినిధా? లేక సైబర్ నేరగాడా? అనే సందేహం రావడం సహజం.
అయితే ఫోన్ నంబర్ను పరిశీలించడం ద్వారా కొన్ని ముఖ్యమైన సంకేతాలను గుర్తించవచ్చు. అంతేకాదు, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 1600 సిరీస్ నంబర్ల గురించి తెలుసుకుంటే బ్యాంకింగ్ సంబంధిత కాల్స్ను గుర్తించడంలో కొంత సహాయపడుతుంది.

1600 సిరీస్ నంబర్లు అంటే ఏమిటి?
బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థల పేరుతో జరిగే మోసాలను తగ్గించేందుకు టెలికాం శాఖ ప్రత్యేక నంబరింగ్ విధానాన్ని తీసుకొచ్చింది. ఇందులో భాగంగా 1600 సిరీస్ నంబర్లను ప్రవేశపెట్టింది.
RBI, SEBI, IRDAI, PFRDA వంటి నియంత్రణ సంస్థల పరిధిలోని బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవల సంస్థలు తమ ఖాతాదారులకు చేసే సేవా సంబంధిత, లావాదేవీలకు సంబంధించిన కాల్స్ కోసం ఈ నంబర్లను ఉపయోగించాలి.
ఉదాహరణకు 1600తో ప్రారంభమయ్యే నంబర్ నుంచి బ్యాంకింగ్ సేవలకు సంబంధించి కాల్ వస్తే, అది సంబంధిత సంస్థ కేటాయించిన అధికారిక నంబర్ కావచ్చు.
ఈ విధానం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం సాధారణ పది అంకెల మొబైల్ నంబర్ల నుంచి వచ్చే అనుమానాస్పద కాల్స్ను, అధికారిక ఆర్థిక సంస్థల సేవా కాల్స్ను వేరు చేయడంలో ప్రజలకు సహాయపడటం.
అయితే 1600తో ప్రారంభమయ్యే నంబర్ కనిపించిందని మాత్రమే పూర్తిగా నమ్మకూడదు. అలాగే సాధారణ 10 అంకెల నంబర్ నుంచి కాల్ వచ్చిందని అది తప్పనిసరిగా మోసమేనని భావించకూడదు.
Caller ID Spoofing అంటే ఏమిటి?
సైబర్ నేరగాళ్లు ఉపయోగించే ప్రమాదకరమైన పద్ధతుల్లో Caller ID Spoofing ఒకటి.
ఈ టెక్నాలజీ ద్వారా ఫోన్కు కాల్ చేస్తున్న వ్యక్తి అసలు నంబర్కు బదులుగా మరో నంబర్ కనిపించేలా చేయడానికి ప్రయత్నించవచ్చు.
ఉదాహరణకు బ్యాంకు పేరుతో లేదా స్థానిక మొబైల్ నంబర్లా కనిపించే కాల్ రావచ్చు. కానీ వాస్తవానికి ఆ కాల్ వెనుక సైబర్ నేరగాడు ఉండవచ్చు.
ఇలాంటి కాల్స్ ద్వారా ప్రజలను నమ్మించి వారి బ్యాంకింగ్ వివరాలను సేకరించడం నేరగాళ్ల లక్ష్యం.
అందుకే ఫోన్ స్క్రీన్పై కనిపించే నంబర్ ఒక్కటే కాల్ నిజమైనదని నిరూపించదు.
Truecaller ద్వారా నకిలీ కాల్స్ గుర్తించవచ్చా?
చాలామంది తెలియని నంబర్ల నుంచి కాల్స్ వచ్చినప్పుడు Truecaller వంటి Caller ID యాప్లను ఉపయోగిస్తుంటారు.
ఈ యాప్లు ఇతర వినియోగదారుల నివేదికలు, అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని కొన్ని నంబర్లను Spam, Fraud లేదా Business Callగా చూపించవచ్చు.
అయితే ప్రతి నంబర్కు సంబంధించిన సమాచారం ఈ యాప్లలో ఉండకపోవచ్చు. కొత్తగా ఉపయోగిస్తున్న మోసపూరిత నంబర్లు వెంటనే గుర్తించబడకపోవచ్చు.
అందువల్ల Truecallerలో బ్యాంకు పేరు కనిపించినా గుడ్డిగా నమ్మకూడదు. Spam అని చూపించకపోయినా ఆ కాల్ సురక్షితమైనదని నిర్ధారించలేం.
నకిలీ బ్యాంక్ కాల్స్ను గుర్తించడానికి ఈ సంకేతాలను గమనించండి
- OTP అడగడం: బ్యాంకు అధికారులమని చెప్పి ఫోన్ చేసి OTP అడిగితే వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి.
- KYC పేరుతో ఒత్తిడి: మీ బ్యాంక్ ఖాతా వెంటనే బ్లాక్ అవుతుందని చెబుతూ తెలియని లింక్ పంపితే క్లిక్ చేయకూడదు.
- అత్యవసరంగా డబ్బులు పంపమని చెప్పడం: మీ ఖాతాలో సమస్య ఉందని, డబ్బులను మరో ఖాతాకు పంపాలని చెబితే అది మోసపూరిత కాల్ కావచ్చు.
- AnyDesk వంటి యాప్లు ఇన్స్టాల్ చేయమని చెప్పడం: ఫోన్ను రిమోట్గా యాక్సెస్ చేయడానికి ఉపయోగించే యాప్లను తెలియని వ్యక్తుల సూచనతో ఇన్స్టాల్ చేయకూడదు.
- బహుమతులు, క్యాష్బ్యాక్ ఆఫర్లు: బ్యాంకు నుంచి భారీ బహుమతి వచ్చిందని, దాన్ని పొందడానికి ముందుగా డబ్బులు చెల్లించాలని చెబితే జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
- తెలియని లింకులు పంపడం: బ్యాంక్ వెబ్సైట్లా కనిపించే నకిలీ లింకుల ద్వారా లాగిన్ వివరాలు దొంగిలించే అవకాశం ఉంది.
బ్యాంకు నుంచి నిజమైన కాల్ వచ్చిందో లేదో ఎలా నిర్ధారించుకోవాలి?
మీకు తెలియని నంబర్ నుంచి బ్యాంకు పేరుతో కాల్ వస్తే వెంటనే వ్యక్తిగత వివరాలు చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు.
ముందుగా కాల్ను ముగించండి.
తర్వాత మీ బ్యాంక్ అధికారిక వెబ్సైట్ లేదా మొబైల్ యాప్లో అందుబాటులో ఉన్న కస్టమర్ కేర్ నంబర్ను పరిశీలించండి.
అవసరమైతే అధికారిక కస్టమర్ కేర్కు మీరే కాల్ చేసి సంబంధిత విషయం గురించి తెలుసుకోండి.
ఫోన్ చేసిన వ్యక్తి చెప్పిన నంబర్కు తిరిగి కాల్ చేయకుండా, అధికారికంగా ప్రచురించిన నంబర్నే ఉపయోగించండి.
అనుమానాస్పద కాల్స్ వస్తే ఎక్కడ ఫిర్యాదు చేయాలి?
భారత ప్రభుత్వం అనుమానాస్పద కాల్స్, మెసేజ్లు, వాట్సాప్ సందేశాలను నివేదించడానికి Sanchar Saathi పోర్టల్లో Chakshu సదుపాయాన్ని అందుబాటులో ఉంచింది.
అనుమానాస్పద మోసపూరిత కమ్యూనికేషన్ను ఈ పోర్టల్ ద్వారా నివేదించవచ్చు.
వెబ్సైట్: https://sancharsaathi.gov.in/
ఇప్పటికే సైబర్ మోసానికి గురై డబ్బులు కోల్పోయినట్లయితే ఆలస్యం చేయకుండా 1930 హెల్ప్లైన్ నంబర్కు కాల్ చేయాలి. అలాగే https://www.cybercrime.gov.in వెబ్సైట్లో ఫిర్యాదు చేయాలి.
ఫోన్ కాల్స్ విషయంలో ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో బ్యాంకింగ్ సేవలు సులభతరమైనప్పటికీ సైబర్ మోసాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండటం చాలా అవసరం.
ఫోన్ నంబర్, Caller ID, Truecaller సమాచారం ఉపయోగపడతాయి. కానీ ఇవేవీ ఒక్కటే కాల్ నిజమైనదని నిర్ధారించే పూర్తి ఆధారాలు కావు.
బ్యాంక్ అధికారులు ఎవరైనా సరే మీ OTP, ATM PIN, CVV, ఇంటర్నెట్ బ్యాంకింగ్ పాస్వర్డ్ను ఫోన్లో అడిగితే చెప్పకూడదు.
గుర్తుంచుకోండి.. ఒక్క ఫోన్ కాల్తో మీ బ్యాంక్ ఖాతాలోని డబ్బులు ప్రమాదంలో పడవచ్చు. కాబట్టి తెలియని వ్యక్తుల మాటలు నమ్మకుండా అధికారిక మార్గాల్లో వివరాలను ధృవీకరించుకోవడం ఉత్తమమైన సైబర్ సెక్యూరిటీ జాగ్రత్త.
