
హైదరాబాద్: మీకు బ్యాంకు నుంచి ఫోన్ చేస్తున్నామని చెప్పి, ఖాతా బ్లాక్ అవుతుందని హెచ్చరిస్తున్నారా? కేవైసీ అప్డేట్ చేయాలని, డెబిట్ కార్డు గడువు ముగిసిందని, అనుమానాస్పద లావాదేవీ జరిగిందని చెబుతున్నారా? అయితే ఒక్క క్షణం ఆగండి. ఆ కాల్ నిజంగా బ్యాంకు నుంచే వచ్చిందా లేదా సైబర్ నేరగాళ్లు పన్నిన వలనా అనేది నిర్ధారించుకోకుండా ఎలాంటి వివరాలూ చెప్పకండి.
డిజిటల్ బ్యాంకింగ్, యూపీఐ చెల్లింపులు పెరుగుతున్న కొద్దీ బ్యాంకు అధికారులమంటూ ఫోన్ చేసి ప్రజలను మోసం చేసే ఘటనలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా అత్యవసర పరిస్థితి సృష్టించి, భయపెట్టి లేదా బహుమతుల ఆశ చూపించి వ్యక్తిగత, బ్యాంకింగ్ వివరాలు రాబట్టేందుకు కొందరు ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఇలాంటి మోసాల బారిన పడకుండా ఉండాలంటే ఏ విషయాల్లో అప్రమత్తంగా ఉండాలి? అనుమానాస్పద కాల్ వస్తే ఏం చేయాలి? డబ్బులు పోతే వెంటనే ఎవరిని సంప్రదించాలి? తెలుసుకుందాం.
బ్యాంకు పేరుతో మోసం చేసే విధానం ఎలా ఉంటుంది?
సైబర్ నేరగాళ్లు ముందుగా ప్రజల్లో నమ్మకం కలిగించే ప్రయత్నం చేస్తారు. మీ పేరు, మీరు ఉపయోగించే బ్యాంకు పేరు లేదా ఇతర సాధారణ వివరాలు చెబుతూ మాట్లాడవచ్చు. దీంతో ఎదుటి వ్యక్తి నిజంగానే బ్యాంకు ఉద్యోగి అయి ఉంటాడని కొందరు నమ్ముతారు. ఆ తర్వాత అసలు మోసం మొదలవుతుంది.
1. కేవైసీ అప్డేట్ పేరుతో మోసం: మీ బ్యాంకు ఖాతాకు కేవైసీ పూర్తి కాలేదని, వెంటనే అప్డేట్ చేయకపోతే ఖాతా నిలిపివేస్తామని ఫోన్ చేస్తారు. వెంటనే ఒక లింక్ పంపించి దానిపై క్లిక్ చేయమంటారు. ఆ లింక్ ద్వారా వ్యక్తిగత వివరాలు, బ్యాంకింగ్ సమాచారం సేకరించే ప్రయత్నం చేస్తారు.
2. ఖాతా బ్లాక్ అవుతుందని బెదిరించడం: మీ ఖాతాలో అనుమానాస్పద లావాదేవీ జరిగిందని, కార్డు బ్లాక్ చేయాల్సి వస్తుందని చెబుతారు. సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ఓటీపీ, కార్డు వివరాలు లేదా పిన్ చెప్పాలని అడగవచ్చు. భయంతో తొందరపడితే మోసగాళ్లకు చిక్కే ప్రమాదం ఉంది.
3. రివార్డులు, క్యాష్బ్యాక్ పేరుతో ఆశ చూపించడం: మీ కార్డుపై భారీ రివార్డ్ పాయింట్లు వచ్చాయని, క్యాష్బ్యాక్ పొందాలంటే వివరాలు ధృవీకరించాలని చెబుతారు. కొన్నిసార్లు బహుమతి గెలుచుకున్నారని చెప్పి లింకులు పంపుతారు. ఇలాంటి ఆఫర్ల వెనుక మోసం దాగి ఉండవచ్చు.
4. రిమోట్ యాక్సెస్ యాప్లు ఇన్స్టాల్ చేయించడం: కస్టమర్ కేర్ సహాయం పేరుతో ఒక యాప్ డౌన్లోడ్ చేయమని చెబుతారు. ఆ యాప్ ద్వారా మీ ఫోన్లోని సమాచారాన్ని చూడటానికి లేదా పరికరాన్ని రిమోట్గా నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించవచ్చు. తెలియని వ్యక్తి చెప్పిన యాప్ను ఇన్స్టాల్ చేయడం ప్రమాదకరం.
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కూడా కేవైసీ అప్డేట్, ఖాతా అన్బ్లాక్, అనధికార లావాదేవీల పేరుతో వచ్చే నకిలీ కాల్స్, సందేశాలపై పలుమార్లు హెచ్చరించింది. Reserve Bank of India+2
ఫోన్లో ఎవరైనా అడిగినా ఈ వివరాలు చెప్పకండి
బ్యాంకు ఉద్యోగినని చెప్పినా, కస్టమర్ కేర్ ప్రతినిధినని చెప్పినా కొన్ని రహస్య వివరాలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వెల్లడించకూడదు.
- OTP: మీ మొబైల్కు వచ్చిన వన్ టైమ్ పాస్వర్డ్ను ఎవరికీ చెప్పకండి.
- ATM/డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డు PIN: కార్డు పిన్ను ఫోన్లో లేదా మెసేజ్లో పంచుకోవద్దు.
- CVV, కార్డు వివరాలు: కార్డుపై ఉన్న CVV, గడువు తేదీ వంటి వివరాలను అపరిచితులకు ఇవ్వకండి.
- UPI PIN: డబ్బులు స్వీకరించడానికి UPI PIN అవసరం లేదు. PIN నమోదు చేయడం సాధారణంగా చెల్లింపును ఆమోదించే చర్య.
- నెట్ బ్యాంకింగ్ పాస్వర్డ్: లాగిన్ పాస్వర్డ్, ట్రాన్సాక్షన్ పాస్వర్డ్లను ఎవరికీ వెల్లడించకండి.
- స్క్రీన్ షేరింగ్ అనుమతి: తెలియని వ్యక్తి సూచనలతో స్క్రీన్ షేరింగ్ లేదా రిమోట్ యాక్సెస్ యాప్లను ఉపయోగించకండి.
RBI సూచనల ప్రకారం బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలు వినియోగదారుల నుంచి OTP, PIN, CVV, పాస్వర్డ్ వంటి రహస్య వివరాలను అడగవు. Reserve Bank of India+2
నిజమైన బ్యాంకు కాల్ను ఎలా నిర్ధారించుకోవాలి?
బ్యాంకు పేరుతో కాల్ వచ్చినప్పుడు వెంటనే నమ్మకుండా కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
ముందుగా కాల్ను నిలిపివేయండి: ఎదుటి వ్యక్తి ఎంత అత్యవసరమని చెప్పినా తొందరపడి వివరాలు ఇవ్వకండి. అనుమానం వస్తే కాల్ కట్ చేయండి.
అధికారిక నంబర్కే ఫోన్ చేయండి: మీ డెబిట్ కార్డు వెనుక, బ్యాంకు పాస్బుక్లో లేదా బ్యాంకు అధికారిక వెబ్సైట్, మొబైల్ యాప్లో ఉన్న కస్టమర్ కేర్ నంబర్ను ఉపయోగించండి. సెర్చ్ ఇంజిన్ లేదా సోషల్ మీడియాలో కనిపించిన నంబర్ నిజమైనదని నిర్ధారణ లేకుండా కాల్ చేయవద్దు.
బ్యాంకు శాఖను సంప్రదించండి: కేవైసీ అప్డేట్ చేయాలని సందేశం లేదా కాల్ వస్తే నేరుగా బ్యాంకు శాఖకు వెళ్లి వివరాలు తెలుసుకోండి. అవసరమైన పత్రాలు, ప్రక్రియను అధికారిక మార్గంలోనే పూర్తి చేయండి.
లింకులపై క్లిక్ చేయవద్దు: తెలియని నంబర్ల నుంచి వచ్చిన SMS, WhatsApp లేదా ఈమెయిల్ లింకుల ద్వారా బ్యాంకింగ్ వివరాలు నమోదు చేయకండి.
కాలర్ ఐడీని మాత్రమే నమ్మకండి: ఫోన్ స్క్రీన్పై బ్యాంకు పేరు కనిపించినా అది నిజమైన కాల్ అని నిర్ధారించలేం. కాలర్ ఐడీ లేదా నంబర్ ఆధారంగా మాత్రమే నిర్ణయం తీసుకోకుండా, బ్యాంకు అధికారిక మార్గంలో ధృవీకరించాలి.
RBI కూడా బ్యాంకు సంప్రదింపు వివరాలను అధికారిక వెబ్సైట్ లేదా ఇతర ధృవీకరించిన మార్గాల నుంచే పొందాలని సూచిస్తోంది. Reserve Bank of India+1
UPI ద్వారా డబ్బులు తీసుకునే మోసాలపై అప్రమత్తంగా ఉండండి
ప్రస్తుతం యూపీఐ చెల్లింపులు రోజువారీ జీవితంలో భాగమయ్యాయి. ఇదే అవకాశంగా తీసుకుని కొందరు మోసగాళ్లు నకిలీ పేమెంట్ రిక్వెస్ట్లు పంపుతున్నారు. మీకు డబ్బులు పంపుతున్నామని చెప్పి, ఫోన్లో వచ్చిన రిక్వెస్ట్ను ఆమోదించాలని లేదా UPI PIN నమోదు చేయాలని అడగవచ్చు.
ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి: డబ్బులు స్వీకరించడానికి UPI PIN నమోదు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. మీకు తెలియని వ్యక్తి పంపిన Collect Request లేదా పేమెంట్ రిక్వెస్ట్ను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. మీరు PIN నమోదు చేస్తే మీ ఖాతా నుంచి డబ్బులు వెళ్లే అవకాశం ఉంది. డబ్బులు స్వీకరించడానికి QR కోడ్ స్కాన్ చేయాలని ఎవరైనా చెబితే కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాలి. Reserve Bank of India+1
అనుకోకుండా మోసపోతే వెంటనే ఏం చేయాలి?
ఒకవేళ పొరపాటున OTP, PIN లేదా ఇతర వివరాలు చెప్పినా, లేదా మీ ఖాతా నుంచి డబ్బులు డెబిట్ అయినట్లు గుర్తించినా భయపడి ఆలస్యం చేయకండి. వెంటనే ఈ చర్యలు తీసుకోండి.
- బ్యాంకుకు సమాచారం ఇవ్వండి: బ్యాంకు అధికారిక కస్టమర్ కేర్ లేదా శాఖను సంప్రదించి అనుమానాస్పద లావాదేవీ గురించి తెలియజేయండి. అవసరమైతే కార్డు, యూపీఐ లేదా నెట్ బ్యాంకింగ్ సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయమని కోరండి.
- 1930కు కాల్ చేయండి: ఆర్థిక సైబర్ మోసానికి గురైతే వెంటనే జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్ నంబర్ 1930కు ఫోన్ చేయండి.
- ఆన్లైన్లో ఫిర్యాదు చేయండి: National Cyber Crime Reporting Portal ద్వారా ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి.
- ఆధారాలను భద్రపరచండి: మోసగాళ్ల ఫోన్ నంబర్, మెసేజ్లు, కాల్ వివరాలు, బ్యాంకు లావాదేవీ ID, స్క్రీన్షాట్లు వంటి ఆధారాలను తొలగించకుండా ఉంచండి.
- పాస్వర్డ్లను మార్చండి: మీ లాగిన్ వివరాలు బయటపడ్డాయని అనుమానం ఉంటే, సురక్షిత పరికరం ద్వారా సంబంధిత పాస్వర్డ్లను మార్చండి. అవసరమైతే బ్యాంకు సూచనలను పాటించండి.
ఇలాంటి ఘటనల్లో ఎంత త్వరగా ఫిర్యాదు చేస్తే అంత మంచిది. ఆలస్యం చేయకుండా బ్యాంకు, సైబర్ క్రైమ్ అధికారులను సంప్రదించాలని RBI సూచిస్తోంది. Reserve Bank of India+2
అనుమానాస్పద కాల్స్, మెసేజ్లను ఎలా రిపోర్ట్ చేయాలి?
మీకు బ్యాంకు పేరుతో అనుమానాస్పద కాల్, SMS లేదా WhatsApp సందేశం వస్తే దాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా సంబంధిత అధికారిక వేదికల ద్వారా రిపోర్ట్ చేయవచ్చు. టెలికాం శాఖకు చెందిన Sanchar Saathi పోర్టల్లోని Chakshu సదుపాయం ద్వారా అనుమానాస్పద మోసపూరిత కాల్స్, సందేశాలు, WhatsApp కమ్యూనికేషన్లను నివేదించవచ్చు.
అయితే ఇప్పటికే మీ ఖాతా నుంచి డబ్బులు పోయినట్లయితే కేవలం అనుమానాస్పద కాల్గా రిపోర్ట్ చేయడంతో ఆగిపోవద్దు. వెంటనే 1930కు కాల్ చేసి, సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్లో ఫిర్యాదు చేయాలి. Press Information Bureau+1
కుటుంబ సభ్యులకూ ఈ విషయాలు చెప్పండి
సైబర్ మోసాలపై అవగాహన ప్రతి ఒక్కరికీ అవసరం. ముఖ్యంగా వృద్ధులు, ఆన్లైన్ బ్యాంకింగ్పై ఎక్కువ అవగాహన లేని వారు ఇలాంటి ఫోన్ కాల్స్కు సులభంగా మోసపోయే అవకాశం ఉంది. అందుకే కుటుంబ సభ్యులకు కూడా ఈ జాగ్రత్తలు తెలియజేయాలి.
- బ్యాంకు పేరుతో వచ్చే ప్రతి కాల్ను నమ్మకూడదని చెప్పండి.
- OTP, ATM PIN, UPI PIN ఎవరికీ చెప్పకూడదని వివరించండి.
- తెలియని లింకులపై క్లిక్ చేయవద్దని సూచించండి.
- తెలియని వ్యక్తులు చెప్పిన యాప్లను ఇన్స్టాల్ చేయవద్దని హెచ్చరించండి.
- అనుమానాస్పద కాల్ వస్తే కుటుంబ సభ్యులతో చర్చించి, అధికారిక బ్యాంకు నంబర్ ద్వారా ధృవీకరించుకోవాలని చెప్పండి.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయాలు
బ్యాంకు పేరుతో వచ్చే ప్రతి కాల్ మోసమేనని చెప్పలేం. బ్యాంకులు తమ కస్టమర్లకు సేవలు, లావాదేవీలు లేదా ఇతర విషయాలపై ఫోన్ చేయవచ్చు. అయితే ఫోన్లో మాట్లాడుతున్న వ్యక్తి నిజంగా బ్యాంకు ప్రతినిధేనా అనే విషయాన్ని స్వతంత్రంగా నిర్ధారించుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
ముఖ్యంగా ఖాతా బ్లాక్ అవుతుందని బెదిరించడం, వెంటనే లింక్పై క్లిక్ చేయాలని ఒత్తిడి చేయడం, OTP లేదా UPI PIN అడగడం, తెలియని యాప్ ఇన్స్టాల్ చేయమని చెప్పడం వంటి చర్యలను తీవ్ర హెచ్చరికలుగా పరిగణించాలి.
చివరిగా ఒక్క విషయం గుర్తుంచుకోండి: బ్యాంకు ఖాతాలోని డబ్బును కాపాడుకోవడానికి అత్యంత ముఖ్యమైన రక్షణ మీ అప్రమత్తతే. ఫోన్లో ఎవరైనా ఎంత నమ్మకంగా మాట్లాడినా, భయపెట్టినా, ఆశ చూపినా మీ రహస్య బ్యాంకింగ్ వివరాలను పంచుకోవద్దు. అనుమానం వచ్చినప్పుడు కాల్ కట్ చేసి అధికారిక బ్యాంకు మార్గంలోనే వివరాలు తెలుసుకోండి. కొన్ని క్షణాలు ఆగి ధృవీకరించుకోవడం వల్ల మీ కష్టార్జిత డబ్బును కోల్పోయే ప్రమాదాన్ని నివారించవచ్చు.
