
DNEWS:ఇంట్లో గాలి శుభ్రంగా ఉండాలని ప్రతి ఒక్కరూ కోరుకుంటారు. ముఖ్యంగా నగరాల్లో వాహనాల పొగ, నిర్మాణ పనుల వల్ల వచ్చే దుమ్ము, రోడ్లపై ఎగిరే ధూళి, ఇతర కాలుష్య కారకాల కారణంగా గాలి నాణ్యతపై ఆందోళన పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో చాలామంది ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లను కొనుగోలు చేయాలని ఆలోచిస్తున్నారు. అయితే మార్కెట్లో మంచి బ్రాండ్లకు చెందిన ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ల ధరలు వేల రూపాయల నుంచి పదివేల రూపాయలకు పైగా ఉంటాయి.
అయితే తక్కువ ఖర్చుతో ఇంట్లోనే ఒక సాధారణ ఎయిర్ ఫిల్ట్రేషన్ పరికరాన్ని తయారు చేసుకోవచ్చని మీకు తెలుసా? సరైన ఫిల్టర్, ఫ్యాన్, కొన్ని అవసరమైన వస్తువులను ఉపయోగించి సుమారు రూ.2,500 బడ్జెట్లో DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ను తయారు చేయవచ్చు. అయితే ఇది ప్రతి పరిస్థితిలోనూ ఖరీదైన కమర్షియల్ ప్యూరిఫైయర్కు సమానమైన పనితీరు ఇస్తుందని భావించకూడదు. దీన్ని ఎలా తయారు చేయాలి? ఏ వస్తువులు అవసరం? ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? తెలుసుకుందాం.
ఇంట్లోనే ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ తయారీ ఆలోచన ఎందుకు?
ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ ప్రధాన పని గదిలోని గాలిని ఫిల్టర్ ద్వారా పంపించి, అందులోని ధూళి, పుప్పొడి, కొన్ని సూక్ష్మ కణాలను తగ్గించడం. ఇందుకోసం గాలిని లోపలికి లాగే ఫ్యాన్, ఆ గాలిలోని కణాలను పట్టుకునే ఫిల్టర్ అవసరం.
ఇదే సూత్రంతో ఇంట్లో తయారు చేసుకునే పరికరాన్ని DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ అంటారు. అందులో ఫ్యాన్ గదిలోని గాలిని ఫిల్టర్ వైపు లాగుతుంది. ఫిల్టర్లోని పొరలు గాలిలో ఉన్న సూక్ష్మ కణాలను పట్టుకుంటాయి. ఆ తర్వాత ఫిల్టర్ అయిన గాలి తిరిగి గదిలోకి విడుదలవుతుంది.
తక్కువ ఖర్చుతో తయారయ్యే ఈ పరికరానికి మరో ప్రయోజనం ఏమిటంటే, అవసరమైనప్పుడు ఫిల్టర్ను మార్చుకోవచ్చు. అయితే ఉపయోగించే ఫ్యాన్, ఫిల్టర్ నాణ్యత, గది పరిమాణం ఆధారంగా పనితీరు మారుతుంది.
తయారీకి అవసరమైన వస్తువులు ఏమిటి?
సాధారణ DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ తయారు చేయడానికి కొన్ని వస్తువులు అవసరం. వాటి ధరలు ప్రాంతం, బ్రాండ్, నాణ్యతను బట్టి మారుతాయి. కాబట్టి రూ.2,500 అనేది ఒక అంచనా బడ్జెట్ మాత్రమే.
తయారీకి అవసరమైన వస్తువులు ఏమిటి?
సాధారణ DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ తయారు చేయడానికి ఈ వస్తువులు ఉపయోగపడతాయి.
| వస్తువు | అంచనా ధర |
|---|---|
| మంచి నాణ్యత కలిగిన ఫ్యాన్ | రూ.900–1,200 |
| MERV-13 లేదా తగిన స్థాయి ఎయిర్ ఫిల్టర్ | రూ.700–1,100 |
| ఫోమ్ బోర్డు లేదా గట్టి కార్డ్బోర్డ్ | రూ.200–300 |
| డక్ట్ టేప్ లేదా సీలింగ్ టేప్ | రూ.100–150 |
| ఇతర చిన్న వస్తువులు | రూ.100–200 |
| మొత్తం | సుమారు రూ.2,000–2,950 |
ఇవి మార్కెట్లో ఉండే ధరల ఆధారంగా ఇచ్చిన అంచనాలు మాత్రమే. ఫ్యాన్, ఫిల్టర్ బ్రాండ్, పరిమాణం, నాణ్యతను బట్టి ఖర్చు పెరగవచ్చు లేదా తగ్గవచ్చు. రూ.2,500లో తయారు చేయాలంటే సరైన ధరకు నాణ్యమైన వస్తువులను ఎంచుకోవాలి.
DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ను ఎలా తయారు చేయాలి?
ఈ పరికరాన్ని తయారు చేయడానికి ముందుగా ఫిల్టర్ పరిమాణానికి సరిపోయే ఫ్యాన్ను ఎంచుకోవాలి. ఫిల్టర్ గుండా గాలిని లాగే విధంగా ఫ్యాన్ అమరిక ఉండాలి. గాలి ఫిల్టర్ను దాటకుండా పక్కల నుంచి బయటకు వెళ్లిపోకుండా అన్ని అంచులను సరిగ్గా సీల్ చేయాలి.
మొదటి దశ: ముందుగా ఫిల్టర్ను సిద్ధం చేసుకోవాలి. MERV-13 స్థాయి ఫిల్టర్ అందుబాటులో ఉంటే దాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. ఫిల్టర్పై గాలి ప్రవహించే దిశను సూచించే బాణం ఉంటే దాన్ని గమనించాలి. తయారీదారు సూచించిన దిశలోనే ఫిల్టర్ను అమర్చాలి.
రెండో దశ: ఫోమ్ బోర్డు లేదా గట్టి కార్డ్బోర్డ్తో ఫిల్టర్కు సరిపోయే బేస్, సైడ్ సపోర్ట్లను తయారు చేయాలి. ఇవి ఫిల్టర్ను స్థిరంగా ఉంచేందుకు ఉపయోగపడతాయి. గాలి బయటకు లీక్ కాకుండా ఉండేలా అంచులను టేప్తో బిగించాలి.
మూడో దశ: ఫ్యాన్ను ఫిల్టర్ ద్వారా గాలిని లాగే విధంగా అమర్చాలి. ఫ్యాన్ గాలి ప్రవాహ దిశను ముందుగా పరీక్షించాలి. ఫ్యాన్ బ్లేడ్లు, మోటార్కు అడ్డంకులు లేకుండా చూసుకోవాలి. ఫ్యాన్ గార్డ్ తప్పనిసరిగా ఉండాలి.
నాలుగో దశ: ఫ్యాన్, ఫిల్టర్ మధ్య ఖాళీలు ఉన్నాయా లేదా పరిశీలించాలి. ఎక్కడైనా గాలి ఫిల్టర్ను దాటకుండా బయటకు వెళ్లే అవకాశం ఉంటే వాటిని సరిగా మూసివేయాలి. అయితే ఫ్యాన్ మోటార్ వేడెక్కకుండా తయారీదారు సూచించిన గాలి ప్రవాహానికి తగినంత స్థలం ఉండాలి.
ఐదో దశ: అన్ని భాగాలు బలంగా ఉన్నాయో లేదో తనిఖీ చేసిన తర్వాత పరికరాన్ని పరీక్షించాలి. ఫ్యాన్ను ఆన్ చేసి అసాధారణ శబ్దం, కంపనం, అధిక వేడి లేదా కాలిన వాసన వస్తున్నాయా గమనించాలి. ఏదైనా సమస్య కనిపిస్తే వెంటనే స్విచ్ ఆఫ్ చేయాలి.
ఈ పరికరం గాలిని ఎలా శుభ్రం చేస్తుంది?
DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ పని చేసే విధానం చాలా సులభం. ఫ్యాన్ గదిలోని గాలిని లోపలికి లాగుతుంది. ఆ గాలి ఫిల్టర్ గుండా వెళ్లేటప్పుడు అందులోని దుమ్ము, పుప్పొడి, కొన్ని సూక్ష్మ కణాలు ఫిల్టర్లో చిక్కుకుంటాయి. అనంతరం ఫిల్టర్ అయిన గాలి తిరిగి గదిలోకి వస్తుంది.
MERV-13 వంటి ఫిల్టర్లు సరైన పరిస్థితుల్లో గాలిలోని చిన్న కణాలను కూడా గణనీయంగా పట్టుకోగలవు. అయితే ఫిల్టర్ సామర్థ్యం, ఫ్యాన్ గాలి ప్రవాహం, పరికరం నిర్మాణం ఆధారంగా వాస్తవ పనితీరు మారుతుంది. అందుకే పరికరం తయారు చేసినంత మాత్రాన గదిలోని కాలుష్యం పూర్తిగా తొలగిపోతుందని అనుకోకూడదు.
ఏ గదిలో ఉపయోగించవచ్చు?
చిన్న గదులు, బెడ్రూమ్లు, స్టడీ రూమ్లు వంటి ప్రదేశాల్లో సరైన సామర్థ్యం ఉన్న DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే పెద్ద హాల్ లేదా ఎక్కువ విస్తీర్ణం ఉన్న గదికి ఒక చిన్న పరికరం సరిపోకపోవచ్చు.
గది పరిమాణం, ఫ్యాన్ గాలి ప్రవాహం, ఫిల్టర్ పరిమాణం ఆధారంగా పరికరం ఎంత గాలిని శుభ్రం చేయగలదో నిర్ణయించాలి. సాధ్యమైనంత వరకు తయారీదారు ఇచ్చిన CADR (Clean Air Delivery Rate) వివరాలను పరిశీలించాలి. DIY పరికరానికి పరీక్షించిన CADR వివరాలు లేకపోతే దాని సామర్థ్యాన్ని ఖచ్చితంగా అంచనా వేయడం కష్టం.
ఉపయోగించే ముందు ఈ జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి
తక్కువ ఖర్చుతో తయారు చేసుకున్నామనే కారణంతో భద్రతను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా విద్యుత్తో పనిచేసే ఫ్యాన్ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు కొన్ని జాగ్రత్తలు అవసరం.
- నాణ్యమైన, సురక్షితమైన ఫ్యాన్ను మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
- ఫ్యాన్ బ్లేడ్లకు రక్షణ గార్డ్ ఉండాలి.
- ఫ్యాన్ మోటార్ వేడెక్కకుండా తగిన గాలి ప్రసరణ ఉండాలి.
- తడిగా ఉన్న ప్రదేశాల్లో పరికరాన్ని ఉపయోగించకూడదు.
- దెబ్బతిన్న వైర్లు, ప్లగ్లు ఉన్న ఫ్యాన్ను ఉపయోగించకూడదు.
- పరికరాన్ని పిల్లలు సులభంగా తాకలేని చోట ఉంచాలి.
- ఫిల్టర్లో దుమ్ము పేరుకుపోతే తయారీదారు సూచనల ప్రకారం మార్చాలి.
ముఖ్యంగా ఫ్యాన్కు సరిపోని ఫిల్టర్ను బలవంతంగా అమర్చడం వల్ల గాలి ప్రవాహం తగ్గవచ్చు. ఫ్యాన్ సామర్థ్యానికి మించిన నిరోధం ఏర్పడకుండా చూసుకోవాలి. విద్యుత్ కనెక్షన్లలో మార్పులు చేయాల్సి వస్తే అర్హత కలిగిన వ్యక్తి సహాయం తీసుకోవాలి.
DIY ప్యూరిఫైయర్తో అన్ని రకాల కాలుష్యం తొలగిపోతుందా?
ఇక్కడ ఒక విషయం స్పష్టంగా తెలుసుకోవాలి. సాధారణ పార్టికల్ ఫిల్టర్లు గాలిలోని దుమ్ము, పొగలోని కొన్ని కణాలు, పుప్పొడి వంటి వాటిని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. కానీ ప్రతి రకమైన గ్యాస్, వాసన, రసాయన కాలుష్యాన్ని తొలగించలేవు.
ఉదాహరణకు వంటగది వాసనలు, పెయింట్ వాసన, కొన్ని VOCs (Volatile Organic Compounds) వంటి వాటి కోసం సరైన యాక్టివేటెడ్ కార్బన్ ఫిల్టర్ అవసరం కావచ్చు. సాధారణ MERV ఫిల్టర్ లేదా HEPA తరహా పార్టికల్ ఫిల్టర్ ఒక్కటే వీటన్నింటినీ తొలగించదు.
అలాగే ఓజోన్ ఉత్పత్తి చేసే ఎయిర్ క్లీనర్లను గది గాలిని శుభ్రం చేయడానికి ఉపయోగించకూడదు. ఓజోన్ శ్వాసకోశానికి హానికరం కావచ్చు. ఇంట్లో తయారు చేసే పరికరంలోనూ అలాంటి సాంకేతికతను ఉపయోగించకూడదు.
కమర్షియల్ ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ మంచిదా? DIY మోడల్ మంచిదా?
రెండింటికీ కొన్ని ప్రయోజనాలు, పరిమితులు ఉన్నాయి. కమర్షియల్ ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లలో సాధారణంగా ఫిల్టర్ సామర్థ్యం, గాలి శుద్ధి రేటు, గది పరిమాణానికి అనుకూలత వంటి వివరాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. కొన్ని మోడళ్లలో ఆటోమేటిక్ సెన్సర్లు, ఫిల్టర్ మార్పు సూచనలు కూడా ఉంటాయి.
DIY పరికరం తక్కువ ఖర్చుతో తయారు చేసుకునే అవకాశం కల్పిస్తుంది. అయితే దాని పనితీరు తయారీ నాణ్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఫిల్టర్ నాణ్యత, గాలి లీకేజీ, ఫ్యాన్ సామర్థ్యం సరిగా లేకపోతే ఆశించిన ఫలితం రాకపోవచ్చు.
తీవ్రమైన కాలుష్యం ఉన్న ప్రాంతాల్లో నివసించే వారు, ప్రత్యేక గాలి నాణ్యత అవసరాలు ఉన్నవారు పరీక్షించిన CADR వివరాలు కలిగిన సర్టిఫైడ్ ప్యూరిఫైయర్ను పరిశీలించడం మంచిది. DIY పరికరాన్ని అదనపు గాలి ఫిల్ట్రేషన్ మార్గంగా మాత్రమే చూడాలి.
ఫిల్టర్ను ఎప్పుడు మార్చాలి?
ఫిల్టర్పై దుమ్ము పేరుకుపోవడం, గాలి ప్రవాహం తగ్గడం, ఫ్యాన్పై అధిక ఒత్తిడి పడటం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఫిల్టర్ను పరిశీలించాలి. ఫిల్టర్ను ఎంతకాలానికి మార్చాలనే విషయం దాని రకం, తయారీదారు సూచనలు, గదిలోని కాలుష్య స్థాయిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఫిల్టర్ను నీటితో కడగడం వల్ల దాని సామర్థ్యం దెబ్బతినవచ్చు. కడగడానికి అనుమతి ఉందో లేదో తయారీదారు సూచనల్లో చూడాలి. మార్చాల్సిన ఫిల్టర్ను సురక్షితంగా తొలగించి, కొత్త ఫిల్టర్ను సరైన దిశలో అమర్చాలి.
ముగింపు: తక్కువ ఖర్చుతో గాలి శుద్ధి సాధ్యమేనా?
మొత్తంగా చూస్తే, ఇంట్లోనే DIY ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ తయారు చేసుకోవడం సాధ్యమే. సరైన ఫ్యాన్, నాణ్యమైన ఫిల్టర్, గాలి లీకేజీ లేకుండా చేసే నిర్మాణం ఉంటే సుమారు రూ.2,500 బడ్జెట్లో ఒక సాధారణ పరికరాన్ని తయారు చేసుకోవచ్చు. అయితే ఖర్చు, పనితీరు రెండూ ఉపయోగించే వస్తువులపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
రూ.10 వేల ప్యూరిఫైయర్కు ఇది అన్ని విధాలా సమానమైన ప్రత్యామ్నాయం కాదు. అయినప్పటికీ తక్కువ బడ్జెట్లో గాలి ఫిల్ట్రేషన్ గురించి తెలుసుకోవాలనుకునేవారికి ఇది ఒక ఉపయోగకరమైన DIY ప్రయోగం. సరైన ఫిల్టర్ను ఎంచుకోవడం, విద్యుత్ భద్రత పాటించడం, అవసరమైనప్పుడు ఫిల్టర్ మార్చడం వంటి అంశాలను తప్పనిసరిగా గుర్తుంచుకోవాలి.
