పిల్లలు స్మార్ట్ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్, సోషల్ మీడియా వినియోగించడం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. చదువుకోవడానికి, కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవడానికి, స్నేహితులతో మాట్లాడుకోవడానికి డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లు ఉపయోగపడుతున్నప్పటికీ.. వాటి వల్ల కొన్ని సమస్యలు కూడా ఎదురవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా సోషల్ మీడియాలో ఎక్కువ సమయం గడపడం, తెలియని వ్యక్తులతో పరిచయాలు పెంచుకోవడం, సైబర్ వేధింపులు, అనుచితమైన కంటెంట్ చూడటం వంటి అంశాలు తల్లిదండ్రులను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో పిల్లల ఆన్లైన్ భద్రతపై కేంద్ర ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. పిల్లలు సోషల్ మీడియాను బాధ్యతాయుతంగా, సురక్షితంగా ఉపయోగించేలా కొత్త మార్గదర్శకాలను రూపొందించే ప్రక్రియను జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ (NCPCR) చేపట్టింది. 2026 నవంబర్ 12న సోషల్ మీడియా, ఆన్లైన్ గేమింగ్ సంస్థల ప్రతినిధులతో ఈ అంశంపై కీలక సమావేశం నిర్వహించింది.
అయితే ఈ మార్గదర్శకాలు ఇంకా రూపకల్పన దశలోనే ఉన్నాయి. ఇప్పటికే తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల మొబైల్ వినియోగాన్ని నియంత్రించడానికి, స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గించడానికి, ఆన్లైన్ భద్రతను మెరుగుపరచడానికి కొన్ని టెక్నాలజీ టూల్స్ను ఉపయోగించుకోవచ్చు.

కేంద్రం దృష్టి పిల్లల ఆన్లైన్ భద్రతపై
పిల్లలు ఇంటర్నెట్ ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు ఎదురయ్యే ప్రమాదాలను తగ్గించడం కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. ముఖ్యంగా హానికరమైన కంటెంట్, సైబర్ వేధింపులు, ఆన్లైన్లో పిల్లలను లక్ష్యంగా చేసుకునే వ్యక్తులు, వ్యక్తిగత సమాచార దుర్వినియోగం వంటి సమస్యలపై దృష్టి పెట్టారు.
NCPCR నిర్వహించిన సమావేశంలో సోషల్ మీడియా సంస్థలు ఇప్పటికే అమలు చేస్తున్న భద్రతా చర్యలు, భవిష్యత్తులో తీసుకోబోయే చర్యలు, పిల్లలు మరియు తల్లిదండ్రులకు అవగాహన కల్పించే కార్యక్రమాలపై చర్చించారు.
ఈ మార్గదర్శకాల రూపకల్పనలో ప్రధానంగా కొన్ని అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
- పిల్లల వయసుకు తగిన ఆన్లైన్ కంటెంట్ అందుబాటులో ఉండేలా చూడటం.
- పిల్లల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని రక్షించడం.
- సోషల్ మీడియా వినియోగ సమయాన్ని నియంత్రించే చర్యలు.
- సైబర్ వేధింపులు, ఆన్లైన్ మోసాలను అరికట్టడం.
- అనుచితమైన ఫొటోలు, వీడియోలు, సందేశాల నుంచి పిల్లలను రక్షించడం.
- తల్లిదండ్రులకు పర్యవేక్షణ సదుపాయాలు కల్పించడం.
- పిల్లల్లో డిజిటల్ భద్రతపై అవగాహన పెంచడం.
1. Google Family Link.. పిల్లల మొబైల్పై తల్లిదండ్రుల నియంత్రణ
పిల్లలు Android ఫోన్ ఉపయోగిస్తున్నట్లయితే Google Family Link ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఈ యాప్ ద్వారా తల్లిదండ్రులు పిల్లల డిజిటల్ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించడానికి, మొబైల్ వినియోగ సమయాన్ని నిర్వహించడానికి వీలుంటుంది.
ఈ యాప్లో అందుబాటులో ఉండే ముఖ్యమైన సదుపాయాలు:
- పిల్లలు రోజుకు ఎంతసేపు ఫోన్ ఉపయోగించాలో నిర్ణయించవచ్చు.
- Instagram, YouTube, గేమ్స్ వంటి యాప్లకు ప్రత్యేకంగా సమయ పరిమితులు పెట్టవచ్చు.
- రాత్రి నిద్ర సమయంలో ఫోన్ వినియోగాన్ని పరిమితం చేయవచ్చు.
- అవసరమైనప్పుడు పిల్లల పరికరాన్ని లాక్ చేయవచ్చు.
- కొన్ని యాప్లను అనుమతించవచ్చు లేదా బ్లాక్ చేయవచ్చు.
ఎలా ఉపయోగించాలి?
ముందుగా తల్లిదండ్రుల మొబైల్లో Google Family Link యాప్ను ఇన్స్టాల్ చేయాలి. ఆ తర్వాత పిల్లల Google ఖాతాను కుటుంబ పర్యవేక్షణకు అనుసంధానించాలి. యాప్లో Screen Time విభాగానికి వెళ్లి Daily Limit, App Limits వంటి ఆప్షన్ల ద్వారా అవసరమైన పరిమితులను నిర్ణయించవచ్చు.
2. Instagram Teen Accounts.. పిల్లల సోషల్ మీడియా భద్రత
Instagram ఉపయోగించే టీనేజర్ల కోసం Meta సంస్థ Teen Accounts అనే ప్రత్యేక సదుపాయాన్ని అందిస్తోంది. ఇది యువ వినియోగదారులకు కొన్ని భద్రతా సెట్టింగులను డిఫాల్ట్గా అందిస్తుంది.
దీని ద్వారా:
- ప్రైవేట్ అకౌంట్ సెట్టింగులు అందుబాటులో ఉంటాయి.
- ఎవరు మెసేజ్ చేయగలరో నియంత్రించవచ్చు.
- అనుచితమైన కంటెంట్ను తగ్గించే రక్షణలు ఉంటాయి.
- తల్లిదండ్రులు Supervision సదుపాయం ద్వారా పిల్లల ఖాతాను పర్యవేక్షించవచ్చు.
- రోజువారీ వినియోగ సమయానికి పరిమితులు పెట్టవచ్చు.
- రాత్రి సమయంలో Sleep Mode ఉపయోగించుకోవచ్చు.
ముఖ్యంగా 16 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసున్న టీనేజర్లు కొన్ని భద్రతా సెట్టింగులను సడలించాలంటే తల్లిదండ్రుల అనుమతి అవసరమయ్యే విధంగా ఈ వ్యవస్థ రూపొందించబడింది.
3. Apple Screen Time.. iPhone ఉపయోగించే పిల్లలకు ఉపయోగకరం
పిల్లలు iPhone లేదా iPad ఉపయోగిస్తున్నట్లయితే Apple అందించే Screen Time ఫీచర్ను ఉపయోగించవచ్చు.
ఈ ఫీచర్ ద్వారా పిల్లలు ఏ యాప్ను ఎంతసేపు ఉపయోగిస్తున్నారు అనే వివరాలు తెలుసుకోవచ్చు.
ముఖ్యమైన సదుపాయాలు:
- App Limits ద్వారా యాప్ల వినియోగ సమయాన్ని పరిమితం చేయవచ్చు.
- Downtime ద్వారా నిర్దిష్ట సమయాల్లో యాప్ల వినియోగాన్ని నిలిపివేయవచ్చు.
- Content & Privacy Restrictions ద్వారా అనుచితమైన కంటెంట్ను పరిమితం చేయవచ్చు.
- Communication Limits ద్వారా ఎవరితో మాట్లాడవచ్చో నియంత్రించవచ్చు.
- తల్లిదండ్రులు Family Sharing ద్వారా పిల్లల పరికరానికి సంబంధించిన సెట్టింగులను నిర్వహించవచ్చు.
ఎలా ప్రారంభించాలి?
iPhoneలో Settings ఓపెన్ చేసి Screen Time ఎంపికను ఎంచుకోవాలి. పిల్లల కోసం Family Sharing ద్వారా పర్యవేక్షణ ఏర్పాటు చేసి, App Limits మరియు Content Restrictions వంటి సెట్టింగులను అమలు చేయవచ్చు.
4. YouTube Restricted Mode.. అనుచితమైన వీడియోలను తగ్గించవచ్చు
పిల్లలు YouTubeలో ఎక్కువ సమయం గడుపుతున్నట్లయితే Restricted Mode ఉపయోగపడుతుంది.
ఈ ఫీచర్ ద్వారా వయసుకు అనుచితంగా ఉండే అవకాశం ఉన్న కొన్ని వీడియోలను ఫిల్టర్ చేయవచ్చు.
తల్లిదండ్రులు చేయాల్సినవి:
- YouTube యాప్ ఓపెన్ చేయాలి.
- Settings విభాగానికి వెళ్లాలి.
- General ఎంపికను ఎంచుకోవాలి.
- Restricted Mode ఆన్ చేయాలి.
పిల్లల వయసును బట్టి YouTube అందించే Supervised Experience కూడా పరిశీలించవచ్చు. దీని ద్వారా తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు అనువైన కంటెంట్ అనుభవాన్ని ఏర్పాటు చేయగలరు.
అయితే Restricted Mode అన్ని అనుచితమైన వీడియోలను పూర్తిగా తొలగిస్తుందని భావించకూడదు. ఇది అదనపు రక్షణ మాత్రమే.
5. మొబైల్లో Digital Wellbeing ఫీచర్
చాలా Android స్మార్ట్ఫోన్లలో Digital Wellbeing అనే ఫీచర్ ఉంటుంది. దీని ద్వారా మొబైల్ వినియోగ అలవాట్లను తెలుసుకోవచ్చు.
ఉదాహరణకు పిల్లలు రోజంతా Instagramలో రెండు గంటలు, YouTubeలో మూడు గంటలు గడుపుతున్నారని అనుకుందాం. ఈ వివరాలను పరిశీలించి తల్లిదండ్రులు అవసరమైన మార్పులు చేయవచ్చు.
ఈ ఫీచర్లో:
- Dashboard ద్వారా యాప్ వినియోగ సమయాన్ని చూడవచ్చు.
- App Timers ద్వారా నిర్దిష్ట యాప్లకు సమయ పరిమితులు పెట్టవచ్చు.
- Bedtime Mode ద్వారా రాత్రి సమయంలో మొబైల్ వినియోగాన్ని తగ్గించవచ్చు.
- Focus Mode ద్వారా చదువుకునే సమయంలో కొన్ని యాప్ల నోటిఫికేషన్లను నిలిపివేయవచ్చు.
ఫోన్ మోడల్, Android వెర్షన్ ఆధారంగా ఈ ఫీచర్ల లభ్యత మారవచ్చు.
పిల్లల మొబైల్లో తల్లిదండ్రులు తప్పనిసరిగా పరిశీలించాల్సిన 7 సెట్టింగులు
పిల్లల ఫోన్లో కొన్ని ముఖ్యమైన భద్రతా సెట్టింగులను ముందుగానే ఏర్పాటు చేయడం మంచిది.
- Private Account: పిల్లల సోషల్ మీడియా ఖాతాను ప్రైవేట్గా ఉంచాలి.
- Location Sharing: అవసరం లేనప్పుడు లైవ్ లొకేషన్ షేరింగ్ను నిలిపివేయాలి.
- Unknown Messages: తెలియని వ్యక్తుల నుంచి వచ్చే మెసేజ్లు, రిక్వెస్టులను పరిమితం చేయాలి.
- Screen Time: రోజువారీ మొబైల్ వినియోగానికి తగిన సమయ పరిమితిని నిర్ణయించాలి.
- Two-Factor Authentication: ఖాతాలకు అదనపు భద్రత కల్పించాలి.
- Content Restrictions: వయసుకు సరిపోని కంటెంట్ను పరిమితం చేయాలి.
- Personal Information: ఇంటి చిరునామా, పాఠశాల పేరు, ఫోన్ నంబర్, వ్యక్తిగత ఫొటోలు వంటి వివరాలను బహిరంగంగా పంచుకోకుండా పిల్లలకు నేర్పించాలి.
పిల్లలు సైబర్ వేధింపులకు గురైతే ఏం చేయాలి?
సోషల్ మీడియాలో పిల్లలకు తెలియని వ్యక్తుల నుంచి బెదిరింపు సందేశాలు రావడం, ఫొటోలను దుర్వినియోగం చేయడం, నకిలీ ఖాతాలు సృష్టించడం, ఆన్లైన్లో వేధించడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి.
ఇలాంటి సందర్భాల్లో తల్లిదండ్రులు పిల్లలను భయపెట్టకుండా ముందుగా వారి సమస్యను ప్రశాంతంగా వినాలి.
- వేధింపులకు సంబంధించిన స్క్రీన్షాట్లు, లింకులు, వివరాలను భద్రపరచాలి.
- సంబంధిత ఖాతాను Block చేయాలి.
- సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్లో Report చేయాలి.
- అవసరమైతే పాఠశాల యాజమాన్యం లేదా సంబంధిత అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వాలి.
- తీవ్రమైన సైబర్ నేరాల విషయంలో cybercrime.gov.in పోర్టల్ ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
- అత్యవసర పరిస్థితుల్లో స్థానిక పోలీసులను సంప్రదించాలి.
పిల్లలపై లైంగిక వేధింపులు లేదా ఆన్లైన్ దోపిడీకి సంబంధించిన సందర్భాల్లో ఆలస్యం చేయకుండా అధికారుల సహాయం తీసుకోవాలి.
తల్లిదండ్రులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం
టెక్నాలజీ టూల్స్ ఉన్నంత మాత్రాన పిల్లలు పూర్తిగా సురక్షితంగా ఉంటారని చెప్పలేం. ఏ యాప్ అయినా కొన్ని పరిమితులకే పనిచేస్తుంది. అందుకే మొబైల్ వినియోగంపై పిల్లలతో తల్లిదండ్రులు తరచూ మాట్లాడాలి.
పిల్లలు సోషల్ మీడియాలో చూసే ప్రతి విషయాన్ని నమ్మకూడదని, తెలియని వ్యక్తులతో వ్యక్తిగత వివరాలు పంచుకోకూడదని, అనుమానాస్పద లింకులను క్లిక్ చేయకూడదని వివరించాలి.
ముఖ్యంగా మొబైల్ను పూర్తిగా నిషేధించడం కంటే దాన్ని సరైన పద్ధతిలో ఉపయోగించడం నేర్పించడం మంచిది. చదువు, ఆటలు, నిద్ర, కుటుంబ సమయం మధ్య సమతుల్యత ఉండేలా చూడాలి.
ముగింపు
పిల్లల డిజిటల్ భద్రత అనేది కేవలం ప్రభుత్వ బాధ్యత మాత్రమే కాదు. తల్లిదండ్రులు, పాఠశాలలు, సోషల్ మీడియా సంస్థలు కూడా ఇందులో కీలక పాత్ర పోషించాలి. కేంద్ర ప్రభుత్వం NCPCR ద్వారా కొత్త మార్గదర్శకాలను రూపొందించే దిశగా చర్చలు కొనసాగిస్తున్న నేపథ్యంలో, తల్లిదండ్రులు కూడా ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న Google Family Link, Instagram Teen Accounts, Apple Screen Time వంటి టూల్స్ను ఉపయోగించుకోవచ్చు.
పిల్లలకు టెక్నాలజీని దూరం చేయడం కాదు.. దాన్ని సురక్షితంగా, బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించడం నేర్పించడమే నిజమైన పరిష్కారం.
