
DNEWS: హైదరాబాద్: ఒకప్పుడు దొంగతనం చేయాలంటే దొంగలు ఇళ్లలోకి చొరబడేవారు. చేతిలో కత్తి, తుపాకీ పట్టుకుని బెదిరించి డబ్బులు, నగలు దోచుకునేవారు. కానీ ఇప్పుడు కాలం మారింది. దొంగలు మన ఇంటికి రావాల్సిన అవసరం లేదు. మన చేతిలో ఉన్న స్మార్ట్ఫోన్ ద్వారానే మనల్ని భయపెట్టి, నమ్మించి, లక్షల రూపాయలు కాజేస్తున్నారు. ఒక్క ఫోన్ కాల్, ఒక వాట్సాప్ మెసేజ్ లేదా నకిలీ లింక్తో బ్యాంకు ఖాతాలను ఖాళీ చేస్తున్నారు.
ముఖ్యంగా డిజిటల్ అరెస్ట్, కేవైసీ అప్డేట్, కొరియర్ పార్శిల్, నకిలీ పోలీస్ కాల్స్, పెట్టుబడి పేరుతో మోసాలు వంటి కొత్త తరహా సైబర్ నేరాలు ప్రజలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. చదువుకున్నవారు, ఉద్యోగులు, వ్యాపారులు, వృద్ధులు అనే తేడా లేకుండా అనేకమంది ఈ మోసాల బారిన పడుతున్నారు.
సైబర్ నేరగాళ్లు కేవలం సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించడం లేదు. మనుషుల భయం, అత్యాశ, ఆందోళన, నమ్మకాన్ని కూడా తమ ఆయుధాలుగా మార్చుకుంటున్నారు. అసలు ఈ ముఠాలు ఎలా పనిచేస్తున్నాయి? ప్రజలను ఎలా బుట్టలో వేస్తున్నాయి? డబ్బులు పోగొట్టుకోకుండా ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? తెలుసుకుందాం.
సైబర్ నేరగాళ్లకు మాటలే ప్రధాన ఆయుధం
సైబర్ మోసాల్లో అత్యంత ప్రమాదకరమైన విషయం ఏమిటంటే.. బాధితుల చేతులతోనే వారి డబ్బును బదిలీ చేయించడం. ఇందుకోసం నేరగాళ్లు ముందుగా బాధితుల నమ్మకాన్ని సంపాదిస్తారు. కొన్నిసార్లు ప్రభుత్వ అధికారులమని, మరికొన్నిసార్లు బ్యాంకు ఉద్యోగులమని పరిచయం చేసుకుంటారు.
మీ ఆధార్ కార్డు దుర్వినియోగమైందని, మీ పేరుతో అక్రమ పార్శిల్ పంపించారని, బ్యాంకు ఖాతా నిలిపివేస్తామని లేదా మీపై కేసు నమోదైందని చెబుతారు. దీంతో బాధితులు భయపడతారు. ఆ భయాన్ని ఉపయోగించుకుని తమకు కావాల్సిన సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు.
మరికొందరు నేరగాళ్లు అధిక లాభాలు వస్తాయని ఆశ చూపించి పెట్టుబడులు పెట్టిస్తారు. మొదట కొంత లాభం చూపించి నమ్మకం కలిగిస్తారు. ఆ తర్వాత పెద్ద మొత్తంలో డబ్బులు పెట్టించుకుని మాయమవుతారు.
ఇలాంటి మోసాలను సాధారణంగా Social Engineering Scams అంటారు. అంటే సాంకేతిక లోపాలకంటే మనుషుల ఆలోచనలు, భావోద్వేగాలు, నమ్మకాలను ఉపయోగించుకుని మోసాలకు పాల్పడటం.
డిజిటల్ అరెస్ట్.. భయంతోనే డబ్బులు వసూలు
ప్రస్తుతం సైబర్ నేరగాళ్లు ఉపయోగిస్తున్న ప్రమాదకరమైన మోసాల్లో డిజిటల్ అరెస్ట్ ఒకటి. ఇందులో నేరగాళ్లు పోలీసులమని, సీబీఐ అధికారులమని, నార్కోటిక్స్ విభాగం నుంచి మాట్లాడుతున్నామని ఫోన్ చేస్తారు.
మీ ఆధార్ కార్డుతో అక్రమ కార్యకలాపాలు జరిగాయని, మీ పేరుతో విదేశాలకు నిషేధిత వస్తువులు పంపించారని లేదా మీ బ్యాంకు ఖాతాలో అనుమానాస్పద లావాదేవీలు జరిగాయని చెబుతారు.
ఆ తర్వాత వీడియో కాల్లో పోలీస్ యూనిఫామ్ ధరించి కనిపిస్తూ బాధితులను భయపెడతారు. కొన్నిసార్లు నకిలీ పోలీస్ స్టేషన్లా కనిపించే నేపథ్యాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేస్తారు. కేసు నుంచి బయటపడాలంటే డబ్బులు పంపించాలని ఒత్తిడి చేస్తారు.
ఇక్కడ గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. భారత చట్టాల్లో డిజిటల్ అరెస్ట్ అనే చట్టబద్ధమైన అరెస్ట్ విధానం లేదు. పోలీసులమని చెప్పి వీడియో కాల్లో నిర్బంధించడం, కేసు నుంచి బయటపడేందుకు డబ్బులు అడగడం మోసానికి సంకేతం.
పెట్టుబడుల పేరుతో మరో రకమైన దోపిడీ
ఆన్లైన్ పెట్టుబడుల పేరుతో జరిగే మోసాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా స్టాక్ మార్కెట్, క్రిప్టోకరెన్సీ, ట్రేడింగ్, షేర్లలో పెట్టుబడులు పెడితే తక్కువ సమయంలో అధిక లాభాలు వస్తాయని ప్రచారం చేస్తారు.
మొదట వాట్సాప్ లేదా టెలిగ్రామ్ గ్రూపుల్లో చేర్చుకుంటారు. అక్కడ కొంతమంది నకిలీ సభ్యులు తమకు భారీ లాభాలు వచ్చాయని స్క్రీన్షాట్లు పెడతారు. దీంతో కొత్తగా చేరిన వ్యక్తులకు ఆ గ్రూప్ నిజమైనదనే నమ్మకం కలుగుతుంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో చిన్న మొత్తంలో పెట్టుబడి పెట్టిన వారికి ప్రారంభంలో లాభాలు వచ్చినట్లు చూపించి, ఆ మొత్తాన్ని విత్డ్రా చేసుకునే అవకాశం కూడా ఇస్తారు. దీంతో బాధితులు మరింత పెద్ద మొత్తంలో డబ్బులు పెట్టడానికి సిద్ధమవుతారు.
కానీ పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడి పెట్టిన తర్వాత విత్డ్రా చేయడానికి అనుమతించరు. అదనంగా ట్యాక్స్, ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, అకౌంట్ అన్లాక్ ఛార్జీలు అంటూ డబ్బులు అడుగుతారు. చివరకు గ్రూప్ను మూసివేసి, బాధితుల ఫోన్ నంబర్లను బ్లాక్ చేస్తారు.
2026లో వెల్లడైన కేంద్ర ప్రభుత్వ సమాచారంలో 2025 సంవత్సరంలో నమోదైన సైబర్ మోసాల ఆర్థిక నష్టాల్లో నకిలీ పెట్టుబడి, ట్రేడింగ్ మోసాలకు పెద్ద వాటా ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు.
కేవైసీ అప్డేట్ పేరుతో బ్యాంకు ఖాతాలకు టార్గెట్
బ్యాంకు ఖాతాదారులను లక్ష్యంగా చేసుకుని కేవైసీ పేరుతో కూడా మోసాలు జరుగుతున్నాయి. మీ బ్యాంకు ఖాతా బ్లాక్ అవుతుందని, వెంటనే కేవైసీ అప్డేట్ చేయాలని మెసేజ్ పంపిస్తారు.
ఆ మెసేజ్లో ఒక లింక్ ఉంటుంది. దానిపై క్లిక్ చేసిన వెంటనే బ్యాంకు వెబ్సైట్లా కనిపించే నకిలీ పేజీ ఓపెన్ అవుతుంది. అందులో ఖాతా నంబర్, డెబిట్ కార్డు వివరాలు, పిన్, ఓటీపీ వంటి సమాచారాన్ని నమోదు చేయమంటారు.
బాధితులు ఆ వివరాలు అందించిన వెంటనే నేరగాళ్లు వాటిని ఉపయోగించి మోసాలకు పాల్పడవచ్చు.
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా కూడా ఇలాంటి మోసాల విషయంలో ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తోంది. కేవైసీ అప్డేట్ కోసం వచ్చే అనుమానాస్పద లింకులను నమ్మకూడదని, బ్యాంకు అధికారిక వెబ్సైట్ లేదా బ్రాంచ్ ద్వారా మాత్రమే వివరాలు తెలుసుకోవాలని సూచిస్తోంది.
కొరియర్, పార్శిల్ పేరుతో భయపెడుతున్న ముఠాలు
మరోవైపు కొరియర్ పార్శిల్ మోసాలు కూడా ప్రజలను ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నాయి. మీ పేరుతో విదేశాలకు పార్శిల్ వెళ్లిందని, అందులో డ్రగ్స్ లేదా నిషేధిత వస్తువులు ఉన్నాయని ఫోన్ చేస్తారు.
ఆ తర్వాత తమను పోలీసులుగా పరిచయం చేసుకునే మరో వ్యక్తికి కాల్ బదిలీ చేస్తారు. మీపై కేసు నమోదవుతుందని, అరెస్ట్ తప్పదని బెదిరిస్తారు.
కొన్నిసార్లు మీ కుటుంబ సభ్యులు కూడా ఈ కేసులో చిక్కుకున్నారని చెప్పి మరింత భయపెడతారు. కేసు నుంచి బయటపడటానికి డబ్బులు పంపించాలని డిమాండ్ చేస్తారు.
అధికారిక సంస్థల పేర్లను ఉపయోగించడం, నకిలీ పత్రాలు పంపించడం, ఫోన్ నంబర్లను మార్చి చూపించడం వంటి పద్ధతులతో బాధితులను మోసం చేస్తున్నారు.
దేశంలో సైబర్ మోసాల పరిస్థితి ఎలా ఉంది?
సైబర్ నేరాల తీవ్రతను కేంద్ర హోంశాఖ విడుదల చేసిన గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. భారత సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C) నిర్వహిస్తున్న నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్లో నమోదైన ఆర్థిక మోసాల ఫిర్యాదుల సంఖ్య భారీగా పెరిగింది.
భారత్లో నమోదైన ఆర్థిక సైబర్ మోసాల ఫిర్యాదులు
కేంద్ర హోంశాఖ విడుదల చేసిన గణాంకాలు
2021
2.62 లక్షలు
2022
6.94 లక్షలు
2023
13.10 లక్షలు
2024
19.18 లక్షలు
2025
24.02 లక్షలు
మూలం: కేంద్ర హోంశాఖ, 2026 ఫిబ్రవరి 2026లో విడుదల చేసిన సమాచారం. Press Information Bureau
కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన మరో సమాచారం ప్రకారం, 2026 జూన్ 30 నాటికి I4C వ్యవస్థ ద్వారా 32.80 లక్షలకు పైగా ఫిర్యాదుల్లో రూ.11,158 కోట్లకు పైగా మోసపూరితంగా బదిలీ కాకుండా నిలువరించగలిగారు. సైబర్ మోసాలపై ఫిర్యాదుల విషయంలో 1930 హెల్ప్లైన్ కీలకంగా పనిచేస్తోంది.
ఈ గణాంకాలు సైబర్ మోసాలపై ప్రజల్లో అవగాహన ఎంత అవసరమో తెలియజేస్తున్నాయి.
సైబర్ మోసాల నుంచి తప్పించుకోవడానికి 10 జాగ్రత్తలు
స్మార్ట్ఫోన్ ఉపయోగించే ప్రతి ఒక్కరూ ఈ విషయాలను గుర్తుంచుకోవాలి.
- ఓటీపీ చెప్పకండి: బ్యాంకు అధికారులు, పోలీసులు ఎవరైనా అడిగినా ఓటీపీ, పిన్, పాస్వర్డ్లను వెల్లడించకూడదు.
- తెలియని లింకులు తెరవకండి: వాట్సాప్, ఎస్ఎంఎస్, ఈమెయిల్ ద్వారా వచ్చే అనుమానాస్పద లింకులను క్లిక్ చేయకండి.
- వీడియో కాల్స్ను నమ్మకండి: పోలీసులమని చెప్పి డబ్బులు అడిగితే వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి.
- స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్స్కు దూరంగా ఉండండి: గుర్తుతెలియని వ్యక్తులు చెప్పిన యాప్స్ను ఇన్స్టాల్ చేయకండి.
- పెట్టుబడుల్లో జాగ్రత్త: తక్కువ సమయంలో భారీ లాభాలు వస్తాయని హామీ ఇచ్చే పథకాలను నమ్మకండి.
- బ్యాంకు వివరాలు ఇవ్వకండి: కార్డు నంబర్, సీవీవీ, పిన్ వంటి వివరాలను ఎవరికీ చెప్పకండి.
- అధికారిక వెబ్సైట్లనే ఉపయోగించండి: బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సేవల కోసం సరైన వెబ్సైట్లను మాత్రమే సందర్శించండి.
- అత్యవసరంగా డబ్బులు పంపకండి: భయపెట్టి లేదా తొందరపెట్టి డబ్బులు అడిగితే ముందుగా నిజానిజాలు తెలుసుకోండి.
- ఫోన్లో వచ్చిన APK ఫైళ్లను తెరవకండి: తెలియని వ్యక్తులు పంపే యాప్ ఫైళ్లను ఇన్స్టాల్ చేయకండి.
- కుటుంబ సభ్యులకు అవగాహన కల్పించండి: ముఖ్యంగా వృద్ధులకు డిజిటల్ మోసాల గురించి వివరించండి.
డబ్బులు పోతే వెంటనే ఏం చేయాలి?
ఒకవేళ పొరపాటున సైబర్ నేరగాళ్లకు డబ్బులు పంపించినా భయపడి మౌనంగా ఉండకూడదు. వెంటనే ఈ చర్యలు తీసుకోవాలి.
- ముందుగా మీ బ్యాంకుకు ఫోన్ చేసి సంబంధిత ఖాతా లేదా కార్డు ద్వారా జరిగే లావాదేవీలను నిలిపివేయాలని కోరాలి.
- వెంటనే 1930 సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయాలి.
- అధికారిక వెబ్సైట్ National Cyber Crime Reporting Portalలో ఫిర్యాదు నమోదు చేయాలి.
- లావాదేవీ ఐడీ, బ్యాంకు మెసేజ్లు, ఫోన్ నంబర్లు, వాట్సాప్ చాట్స్, స్క్రీన్షాట్లు వంటి ఆధారాలను భద్రపరచాలి.
- అవసరమైతే సమీప పోలీస్ స్టేషన్ లేదా సైబర్ క్రైమ్ పోలీసులను సంప్రదించాలి.
ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోండి: మోసం జరిగిన వెంటనే ఫిర్యాదు చేయడం చాలా ముఖ్యం. త్వరగా సమాచారం అందితే సంబంధిత బ్యాంకు ఖాతాల్లోని డబ్బును నిలిపివేసే అవకాశం పెరుగుతుంది. అయితే డబ్బు తిరిగి వస్తుందని హామీ ఉండదు.
చివరిగా.. మీ అప్రమత్తతే మీకు రక్షణ!
డిజిటల్ చెల్లింపులు, ఆన్లైన్ బ్యాంకింగ్, స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్ నేరగాళ్లు కూడా కొత్త పద్ధతులను అనుసరిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు దొంగలు ఆయుధాలతో బెదిరించేవారు. ఇప్పుడు నేరగాళ్లు ఫోన్ కాల్స్, నకిలీ గుర్తింపులు, భయపెట్టే సందేశాలతో ప్రజలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు.
అందుకే తెలియని వ్యక్తుల మాటలను గుడ్డిగా నమ్మకూడదు. ప్రభుత్వ అధికారి, బ్యాంకు ఉద్యోగి లేదా పోలీసు అధికారినని చెప్పినంత మాత్రాన వారి మాటలను నమ్మాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రతి విషయాన్ని అధికారిక మార్గాల్లో ధృవీకరించుకోవాలి.
ఒక్క నిమిషం ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకోవడం వల్ల జీవితకాలం కష్టపడి సంపాదించిన డబ్బును కాపాడుకోవచ్చు. సైబర్ ప్రపంచంలో మీ అప్రమత్తతే మీ అసలైన ఆయుధం!
