కాలేజీ గడప దాటుతున్నది ఎంతమంది? ఉన్నత విద్యలో దేశవ్యాప్త అసమానతలపై కీలక నివేదిక!

D News: Nov 9: ఉన్నత విద్యలో రాష్ట్రాల మధ్య భారీ వ్యత్యాసం.. చండీగఢ్‌లో 64.8 శాతం, బీహార్‌లో 17.1 శాతమే GER!

భారతదేశంలో ఉన్నత విద్య అందుబాటులో రాష్ట్రాల మధ్య తీవ్ర వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తున్నాయి. కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన AISHE 2021-22 నివేదిక ప్రకారం, చండీగఢ్‌లో ఉన్నత విద్య స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (GER) 64.8 శాతంగా ఉండగా, బీహార్‌లో కేవలం 17.1 శాతంగా నమోదైంది. మహిళల ఉన్నత విద్య నమోదు నిష్పత్తి పురుషుల కంటే స్వల్పంగా ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రాంతీయ అసమానతలు, కళాశాలల కొరత, ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నత విద్యకు ప్రధాన అడ్డంకులుగా మారుతున్నాయి.

భారతదేశంలోని రెండు వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో ఒకే వారంలో జన్మించిన ఇద్దరు అమ్మాయిల జీవితాలను పరిశీలిస్తే ఈ వ్యత్యాసం స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది. బీహార్‌లోని ఓ చిన్న పట్టణానికి చెందిన మీనా, చండీగఢ్‌కు చెందిన నేహా.. ఇద్దరికీ 18 ఏళ్లు వచ్చేసరికి దాదాపు ఒకే స్థాయిలో మార్కులు వచ్చాయి. అయితే ఆ తర్వాత వారి విద్యా ప్రయాణాలు పూర్తిగా భిన్నమైన దారుల్లో సాగాయి. నేహాకు ఇంటి నుంచి గంట ప్రయాణ దూరంలోనే ఎన్నో ప్రముఖ కళాశాలలు అందుబాటులో ఉండగా, మీనా చదువుకోవాలంటే వేరే నగరానికి వెళ్లి హాస్టల్‌లో ఉండాల్సిన పరిస్థితి. జిల్లాలో మెరుగైన విద్యాసంస్థలు లేకపోవడం, ప్రయాణ ఖర్చులు, భద్రతాపరమైన ఆందోళనలు, ఆర్థిక పరిమితులు మీనా తండ్రిని వెనక్కి తగ్గేలా చేశాయి. ఇద్దరి కుటుంబాల ఆలోచనల్లో తేడా లేకపోయినా, వారు పుట్టిన ప్రాంతమే వారి భవిష్యత్తుపై ప్రభావం చూపించింది.

ఉన్నత విద్యలో నమోదు నిష్పత్తి.. గణాంకాల పరిస్థితి

కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన ఆల్ ఇండియా సర్వే ఆన్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ (AISHE 2021-22) నివేదిక ప్రకారం, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (Gross Enrolment Ratio – GER) 28.4 శాతంగా ఉంది. అంటే ఉన్నత విద్యకు అర్హత కలిగిన వయస్సు గల యువతలో సుమారు 28.4 శాతం మంది మాత్రమే కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాల్లో విద్యను అభ్యసిస్తున్నారు. దేశంలో ఉన్నత విద్యను మరింత విస్తరించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

మహిళల ఉన్నత విద్య నమోదులో మాత్రం కొంత పురోగతి కనిపిస్తోంది. గతంతో పోలిస్తే మహిళలు ఉన్నత విద్యలో మెరుగైన స్థాయికి చేరుకుంటున్నారు. ఈ నివేదిక ప్రకారం పురుషుల GER 28.3 శాతంగా ఉండగా, మహిళల GER 28.5 శాతంగా నమోదైంది. అంటే ఉన్నత విద్యలో మహిళల నమోదు నిష్పత్తి పురుషుల కంటే స్వల్పంగా ఎక్కువగా ఉంది.

సామాజిక వర్గాల వారీగా పరిశీలిస్తే, ఎస్సీ విద్యార్థుల GER 25.9 శాతంగా, ఎస్టీ విద్యార్థుల GER 21.2 శాతంగా నమోదైంది. విద్యా అవకాశాలను పెంచేందుకు అమలు చేస్తున్న రిజర్వేషన్లు, స్కాలర్‌షిప్‌లు, ఇతర సంక్షేమ కార్యక్రమాల ద్వారా కొంత పురోగతి సాధించినప్పటికీ, ఈ వర్గాల నమోదు నిష్పత్తి జాతీయ సగటు కంటే తక్కువగానే ఉండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

రాష్ట్రాల మధ్య భారీ అంతరం.. చండీగఢ్ ముందంజ, బీహార్ వెనుకంజ

లింగ, సామాజిక వర్గాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలతో పాటు రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతీయ అసమానతలు కూడా ఉన్నత విద్యకు పెద్ద సవాలుగా మారుతున్నాయి. AISHE నివేదిక ప్రకారం, అత్యధిక GER కలిగిన చండీగఢ్‌లో 64.8 శాతం నమోదు నమోదవగా, అత్యల్ప GER కలిగిన బీహార్‌లో కేవలం 17.1 శాతమే నమోదైంది. ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య దాదాపు నాలుగు రెట్ల వ్యత్యాసం ఉండటం గమనార్హం. ఒకే దేశంలో నివసిస్తున్న యువతకు ఉన్నత విద్య అందుబాటులో ఇంతటి తేడా ఉండటం విద్యా వ్యవస్థలోని ప్రాంతీయ అసమానతలను తెలియజేస్తోంది.

ఉన్నత విద్యలో అసమానతలకు ప్రధాన కారణాలివే!

ఢిల్లీ, చండీగఢ్ వంటి నగరాల్లో అనేక ప్రముఖ కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు అందుబాటులో ఉండటంతో ఇతర రాష్ట్రాల విద్యార్థులు కూడా అక్కడికి వెళ్లి చదువుకుంటున్నారు. దీంతో ఆయా ప్రాంతాల్లో ఉన్నత విద్య నమోదు నిష్పత్తి ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. మరోవైపు బీహార్, జార్ఖండ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో పాఠశాల విద్యను మధ్యలోనే నిలిపివేసే విద్యార్థుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండటం కూడా ఉన్నత విద్యలో నమోదు తగ్గడానికి ఒక కారణంగా మారుతోంది.

గ్రామీణ, పేద ప్రాంతాల్లో కళాశాలలు అందుబాటులో లేకపోవడం మరో ప్రధాన సమస్య. ఉన్నత చదువుల కోసం ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లాలంటే ప్రయాణం, వసతి, భోజనం తదితర ఖర్చులు కుటుంబాలపై అదనపు భారాన్ని మోపుతున్నాయి. ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా చాలా మంది విద్యార్థులు చదువును మధ్యలోనే నిలిపివేస్తున్నారు. కుటుంబ అవసరాల కోసం చిన్న వయస్సులోనే సంపాదన వైపు అడుగులు వేయాల్సి రావడం కూడా వారి విద్యా అవకాశాలను దెబ్బతీస్తోంది.

సమాన విద్యా అవకాశాలు కల్పించడం ప్రభుత్వాల బాధ్యత

భారత రాజ్యాంగం పౌరులందరికీ సమాన అవకాశాలను కల్పించాలనే లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించింది. అయితే ఉన్నత విద్య విషయంలో ప్రాంతీయ అసమానతలు కొనసాగడం ఆ లక్ష్య సాధనకు సవాలుగా మారుతోంది. ఒక విద్యార్థి తాను పుట్టిన ప్రాంతం, కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా నాణ్యమైన విద్యకు దూరం కావాల్సిన పరిస్థితి మారాలి. ప్రతి జిల్లాలో మెరుగైన విద్యాసంస్థలు ఏర్పాటు చేయడం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కళాశాలల సంఖ్య పెంచడం, విద్యార్థులకు స్కాలర్‌షిప్‌లు, హాస్టల్ సదుపాయాలు కల్పించడం ద్వారా ఈ అంతరాలను తగ్గించాల్సిన అవసరం ఉంది.

మొత్తంగా చూస్తే, ఉన్నత విద్యలో మహిళలు కొంత పురోగతి సాధిస్తున్నప్పటికీ, రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న భారీ వ్యత్యాసాలు ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ఒక విద్యార్థి భవిష్యత్తు అతడి ప్రతిభ, ఆసక్తి, కృషిపై ఆధారపడాలి కానీ పుట్టిన ప్రాంతంపై కాదు. చండీగఢ్‌లోని నేహాకు అందుబాటులో ఉన్న విద్యా అవకాశాలు బీహార్‌లోని మీనాకు కూడా అందినప్పుడే నిజమైన విద్యా సమానత్వం సాధ్యమవుతుంది. ఒకవేళ మీరు సరిహద్దుకు అవతల ఉన్న మరో రాష్ట్రంలో జన్మించి ఉంటే, మీ విద్యా ప్రయాణం కూడా ఇంత సులభంగా సాగేదా? అన్న ప్రశ్న ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేస్తోంది.