తెలంగాణలో ఐటీ అభివృద్ధి ఇక హైదరాబాద్‌లోని హైటెక్ సిటీ, గచ్చిబౌలి ప్రాంతాలకే పరిమితం కాకుండా ఇతర జిల్లాలకూ విస్తరించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. వరంగల్, ఖమ్మం, కరీంనగర్ వంటి నగరాల్లో టెక్ హబ్‌లు, చందన్‌వెల్లి, భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీ వంటి ప్రాంతాల్లో కొత్త పరిశ్రమల అభివృద్ధిపై దృష్టి పెట్టారు. అయితే ఈ కేంద్రాలు విజయవంతం కావాలంటే మౌలిక సదుపాయాలతో పాటు స్థానిక నైపుణ్యం, పరిశ్రమల అనుసంధానం కూడా అవసరం.
హైదరాబాద్ టెక్ రంగానికి కొత్త దిశ
ఇప్పటివరకు తెలంగాణ టెక్నాలజీ రంగం అంటే ప్రధానంగా హైదరాబాద్‌లోని HITEC City, మాదాపూర్, గచ్చిబౌలి, ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్ వంటి ప్రాంతాలే గుర్తుకొచ్చేవి. ఇక్కడ ఐటీ కంపెనీలు, గ్లోబల్ కేపబిలిటీ సెంటర్లు (GCCలు), స్టార్టప్‌లు పెద్ద సంఖ్యలో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి.
ఈ విజయాన్ని రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాలకూ విస్తరించాలన్నది ప్రభుత్వ లక్ష్యం. ఐటీ సేవలతో పాటు లైఫ్ సైన్సెస్, డేటా సెంటర్లు, ఎలక్ట్రానిక్స్, సెమీకండక్టర్లు, ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ, అడ్వాన్స్‌డ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ రంగాల్లోనూ కొత్త పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
జీనోమ్ వ్యాలీ.. ప్రత్యేక పరిశ్రమలకు ఉదాహరణ
తెలంగాణలో ప్రత్యేక పరిశ్రమల అభివృద్ధికి జీనోమ్ వ్యాలీ మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. 1999లో ఏర్పాటైన ఈ పరిశ్రమల సముదాయంలో ప్రస్తుతం 200కు పైగా కంపెనీలు, సుమారు 15 వేల మంది శాస్త్ర, సాంకేతిక నిపుణులు పనిచేస్తున్నారు.
ఫార్మా, బయోటెక్నాలజీ, వ్యాక్సిన్ తయారీ, పరిశోధన సంస్థలు ఇక్కడ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. ప్రత్యేక ప్రయోగశాలలు, శాస్త్రీయ నైపుణ్యం, పరిశ్రమల మధ్య అనుసంధానం ఉండటం వల్ల ఈ ప్రాంతం ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. రాష్ట్రంలోని లైఫ్ సైన్సెస్ రంగంలో 2,000కు పైగా కంపెనీలు ఉండగా, ప్రపంచ వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తిలో తెలంగాణ వాటా సుమారు మూడో వంతుగా ఉందని కథనం పేర్కొంది.
డేటా సెంటర్లకు చందన్‌వెల్లి, ఫ్యూచర్ సిటీ
క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వినియోగం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో డేటా సెంటర్లకు డిమాండ్ అధికమవుతోంది. ఈ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకునేందుకు తెలంగాణ ప్రయత్నిస్తోంది.
రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం సుమారు 200 మెగావాట్ల ఐటీ డేటా సెంటర్ సామర్థ్యం అందుబాటులో ఉంది. మరో 4.7 గిగావాట్ల సామర్థ్యానికి సంబంధించిన ప్రాజెక్టులు ప్రతిపాదన లేదా ప్రారంభ దశలో ఉన్నట్లు కథనం వెల్లడించింది.
చందన్‌వెల్లి, భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీ ప్రాంతాలను డేటా సెంటర్ల అభివృద్ధికి అనువైన ప్రాంతాలుగా గుర్తిస్తున్నారు. అయితే డేటా సెంటర్ల నిర్మాణానికి భారీ పెట్టుబడులు అవసరమైనప్పటికీ, వాటి నిర్వహణలో ఉద్యోగుల సంఖ్య నిర్మాణ దశతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల పరికరాల సరఫరా, ఇంజినీరింగ్ సేవలు, సాంకేతిక నిర్వహణ వంటి అనుబంధ రంగాల అభివృద్ధి కూడా కీలకం.
స్పేస్ టెక్, సెమీకండక్టర్లపై దృష్టి
సాధారణ ఐటీ సేవలకు మించి స్పేస్ టెక్నాలజీ, డీప్‌టెక్ రంగాల్లోనూ హైదరాబాద్‌కు అవకాశాలు ఉన్నాయి. స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ రాకెట్ ప్రయోగ వాహనాలను అభివృద్ధి చేస్తుండగా, ధ్రువ స్పేస్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థల తయారీలో పనిచేస్తోంది. ఈ సంస్థల కార్యకలాపాలు ప్రైవేట్ అంతరిక్ష పరిశ్రమలో హైదరాబాద్‌కు కొత్త అవకాశాలను సూచిస్తున్నాయి.
సెమీకండక్టర్ల రంగంలోనూ తెలంగాణ తన పరిధిని విస్తరించుకోవాలని చూస్తోంది. చిప్ డిజైన్, పరిశోధనలో ఇప్పటికే ఉన్న బలాన్ని ఉపయోగించుకుని సెమీకండక్టర్ తయారీ, అడ్వాన్స్‌డ్ ప్యాకేజింగ్ రంగాల్లోకి అడుగుపెట్టాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
స్థానిక యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ
కొత్త టెక్ హబ్‌లు అభివృద్ధి చెందాలంటే ఆయా ప్రాంతాల్లోనే నైపుణ్యం కలిగిన ఉద్యోగులు అందుబాటులో ఉండాలి. ఇందుకోసం విద్యాసంస్థలు, పరిశ్రమలు, శిక్షణ కేంద్రాల మధ్య అనుసంధానం అవసరం.
టీ-వర్క్స్ ద్వారా ఎలక్ట్రానిక్స్ పరీక్షలు, ప్రింటెడ్ సర్క్యూట్ బోర్డ్ (PCB) తయారీ, ప్రోటోటైపింగ్ వంటి సదుపాయాలు అందిస్తున్నారు. దీనివల్ల స్టార్టప్‌లు, చిన్న తయారీ సంస్థలు భారీ పెట్టుబడులు పెట్టకుండానే తమ ఉత్పత్తులను అభివృద్ధి చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
TASK, డెల్ టెక్నాలజీస్ భాగస్వామ్యంతో 2026 సెప్టెంబర్‌లో ప్రకటించిన కార్యక్రమం ద్వారా 25 కేంద్రాల్లో 5,500 మంది విద్యార్థులకు AI, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగాల్లో శిక్షణ ఇవ్వాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
వరంగల్, ఖమ్మం, కరీంనగర్‌లలో టెక్ అవకాశాలు
హైదరాబాద్‌లోని పరిశోధనా సంస్థలు, కంపెనీల నైపుణ్యాన్ని ఇతర ప్రాంతాలకు అనుసంధానించడంలో రీసెర్చ్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ సర్కిల్ ఆఫ్ హైదరాబాద్ (RICH) కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. వరంగల్, ఖమ్మం, కరీంనగర్ ప్రాంతాల్లోని ఇంక్యుబేషన్ సదుపాయాలు స్టార్టప్‌లు, పరిశోధకులకు ఉపయోగపడనున్నాయి.
వరంగల్‌లో NIT వంటి విద్యాసంస్థలు ఉండటం కూడా టెక్నాలజీ ఆధారిత అభివృద్ధికి దోహదపడే అంశం. ఇదే తరహాలో నిజామాబాద్, మహబూబ్‌నగర్, సిద్ధిపేట, నల్గొండ వంటి ప్రాంతాల్లోనూ ఐటీ హబ్‌లు, టవర్ల విస్తరణకు అవకాశాలు ఉన్నాయి.
టెక్ హబ్‌ల విజయానికి ఏం అవసరం?
కొత్త ప్రాంతాలకు కంపెనీలను తీసుకురావడం మాత్రమే సరిపోదు. నాణ్యమైన రహదారులు, నిరంతర విద్యుత్, డిజిటల్ కనెక్టివిటీ, పరిశ్రమలకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించాలి. స్థానిక యువతకు ఉద్యోగాలకు అవసరమైన శిక్షణ అందించడంతో పాటు పరిశోధనా సంస్థలు, స్టార్టప్‌లు, కంపెనీల మధ్య బలమైన సంబంధాలు ఏర్పడాలి.
హైదరాబాద్‌లో ఇప్పటికే ఏర్పడిన టెక్నాలజీ వ్యవస్థను రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు విస్తరించగలిగితే పెట్టుబడులు, ఉద్యోగావకాశాలు కొత్త ప్రాంతాలకు చేరే అవకాశం ఉంటుంది. అలా జరిగితే తెలంగాణకు హైదరాబాద్‌పై మాత్రమే ఆధారపడని, విభిన్న పరిశ్రమలతో కూడిన ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించే అవకాశం లభిస్తుంది.