దేశంలో వ్యవసాయ రంగాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడంతో పాటు నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటం, ఎరువుల సమతుల్య వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. ఇందులో భాగంగా ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్ – రబీ 2026’ పేరుతో దేశవ్యాప్తంగా అవగాహన కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తోంది. అక్టోబర్ 22 నుంచి నవంబర్ 30 వరకు కొనసాగనున్న ఈ ప్రచారం ద్వారా 700 జిల్లాలు, 50 వేల గ్రామాల్లో సుమారు 50 లక్షల మంది రైతులకు చేరువ కావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
నేల ఆరోగ్య పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యం
వ్యవసాయంలో ఎరువుల అసమతుల్య వినియోగం, నేలలో సేంద్రియ పదార్థాలు తగ్గిపోవడం, సాగు ఖర్చులు పెరగడం, సహజ వనరులు క్షీణించడం వంటి సమస్యలు రైతులను ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నాయి. ఈ సమస్యలను తగ్గించేందుకు ఖేత్ బచావో అభియాన్‌ను చేపట్టారు.
ఈ కార్యక్రమం ద్వారా నేల సారాన్ని కాపాడే పద్ధతులు, సహజ వ్యవసాయం, నీటి సంరక్షణ, పంటలకు అవసరమైన పోషకాలను సరైన మోతాదులో అందించడం వంటి అంశాలపై రైతులకు అవగాహన కల్పించనున్నారు. నేల పరీక్షల ఆధారంగా ఎరువులను వినియోగించేలా ప్రోత్సహించనున్నారు.
4,150 బృందాలతో క్షేత్రస్థాయి కార్యక్రమాలు
ఈ ప్రచారాన్ని అమలు చేసేందుకు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVK), వ్యవసాయ సాంకేతిక నిర్వహణ సంస్థ (ATMA) సహకారంతో మొత్తం 4,150 బృందాలను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. వీటికి 12 వేల మందికి పైగా శాస్త్రవేత్తలు, వ్యవసాయ నిపుణులు, ATMA సిబ్బంది సహకారం అందించనున్నారు.
రైతులకు ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రత్యక్షంగా వివరించేందుకు దేశవ్యాప్తంగా 50 వేల క్షేత్రస్థాయి ప్రదర్శనలు నిర్వహించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. వీటితో పాటు 11,750 శిక్షణ కార్యక్రమాలు చేపట్టనున్నారు. ఒక్కో ప్రదర్శనలో సుమారు 20 మంది రైతులు పాల్గొనేలా ఏర్పాట్లు చేసి, ఈ విధానం ద్వారా దాదాపు 10 లక్షల మంది రైతులకు నేరుగా అవగాహన కల్పించనున్నారు.
డిజిటల్ ప్రచారంతో 2.5 కోట్ల మందికి సమాచారం
రైతులకు వ్యవసాయ సంబంధిత సమాచారాన్ని వేగంగా చేరవేసేందుకు సోషల్ మీడియా, ఇతర డిజిటల్ మాధ్యమాలను కూడా వినియోగించనున్నారు. సోషల్ మీడియా ద్వారా 1.5 కోట్ల మంది రైతులకు, అన్ని డిజిటల్ ప్రచార మార్గాల ద్వారా మొత్తం 2.5 కోట్ల మందికి చేరువ కావాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ఎరువుల వినియోగం అధికంగా ఉన్న 100 జిల్లాలపై ప్రత్యేకంగా దృష్టి సారించనున్నారు. ఈ ప్రాంతాల్లో ఎరువులను అవసరానికి అనుగుణంగా, సమతుల్యంగా వినియోగించే విధానాలపై రైతులకు మరింత అవగాహన కల్పించనున్నారు.
గ్రామాల్లో విస్తృతంగా అవగాహన కార్యక్రమాలు
ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా భారత వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR)కు చెందిన 950 బృందాలు వారానికి మూడు గ్రామాలను సందర్శించనున్నాయి. మరోవైపు 700 కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాల బృందాలు వారానికి నాలుగు గ్రామాల్లో పర్యటించేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు. ప్రతి గ్రామ సందర్శనలో సుమారు 100 మంది రైతులకు వ్యవసాయ పద్ధతులపై అవగాహన కల్పించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ఐదు వారాల వ్యవధిలో 5,650 అవగాహన కార్యక్రమాలను నిర్వహించి, సుమారు 28.25 లక్షల మంది రైతులకు చేరువ కావాలని భావిస్తున్నారు. శిక్షణ, క్షేత్రస్థాయి ప్రదర్శనలు, గ్రామ సందర్శనల ద్వారా వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తల సూచనలను నేరుగా రైతులకు అందించనున్నారు.
సుస్థిర వ్యవసాయమే ప్రధాన లక్ష్యం
భారతదేశంలో 46 శాతానికి పైగా శ్రామిక శక్తి వ్యవసాయం, దాని అనుబంధ రంగాలపై ఆధారపడి ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో నేల ఆరోగ్యం, నీటి వనరుల పరిరక్షణ, పంటల ఉత్పాదకత దేశ ఆహార భద్రతకు ఎంతో కీలకం.
ఆరోగ్యకరమైన నేల పంట దిగుబడులను మెరుగుపరచడమే కాకుండా ఎరువులు, ఇతర బాహ్య వనరులపై రైతుల ఆధారపడటాన్ని తగ్గించగలదు. ఈ లక్ష్యంతో చేపట్టిన ఖేత్ బచావో అభియాన్ ద్వారా రైతులకు శాస్త్రీయ వ్యవసాయ పద్ధతులపై అవగాహన పెంచి, దీర్ఘకాలంలో సాగును మరింత లాభదాయకంగా, పర్యావరణహితంగా మార్చాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.