దేశ అభివృద్ధిలో విద్య, విజ్ఞానం కీలక పాత్ర.. పదేళ్లలో ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో భారీ మార్పులు..

D Educt: Aug 31: దశాబ్దంలో భారత ఉన్నత విద్యలో భారీ మార్పులు

గత దశాబ్దంలో భారత ఉన్నత విద్యా రంగం గణనీయంగా విస్తరించింది. విశ్వవిద్యాలయాలు, విద్యార్థుల సంఖ్య పెరగడంతో పాటు మహిళలు, ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాల భాగస్వామ్యం కూడా భారీగా పెరిగింది. ఉన్నత విద్యలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (GER) 2023-24లో 30 శాతానికి చేరింది. STEM విద్య, పరిశోధన, మౌలిక సదుపాయాల్లో పురోగతి కూడా నమోదైంది.

పెరిగిన విశ్వవిద్యాలయాలు

2014-15లో దేశంలో 760 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉండగా.. 2023-24 నాటికి వాటి సంఖ్య 1,289కి చేరింది. ఇదే సమయంలో కళాశాలల సంఖ్య 38,498 నుంచి 48,246కి పెరిగింది. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యా అవకాశాలు మరింత విస్తరించాయి.

4.50 కోట్లకు చేరిన విద్యార్థుల నమోదు

ఉన్నత విద్యలో విద్యార్థుల నమోదు 2014-15లో 3.42 కోట్ల నుంచి 2023-24లో 4.50 కోట్లకు పెరిగింది. GER కూడా 23.7 శాతం నుంచి 30 శాతానికి చేరింది. 2035 నాటికి GERను 50 శాతానికి పెంచాలన్న జాతీయ విద్యా విధానం-2020 లక్ష్యానికి ఇది కీలక ముందడుగుగా భావిస్తున్నారు.

పీహెచ్‌డీ, ఇంటిగ్రేటెడ్ కోర్సుల్లోనూ భారీ వృద్ధి కనిపించింది. పీహెచ్‌డీ విద్యార్థుల సంఖ్య 1.17 లక్షల నుంచి 3.43 లక్షలకు, ఇంటిగ్రేటెడ్ కోర్సుల నమోదు 1.41 లక్షల నుంచి 5.69 లక్షలకు పెరిగింది. ఇది పరిశోధన, ఉన్నత విద్యపై పెరుగుతున్న ఆసక్తిని సూచిస్తోంది.

మహిళల భాగస్వామ్యం పెరుగుదల

ఉన్నత విద్యలో మహిళల నమోదు 2014-15లో 1.57 కోట్ల నుంచి 2023-24లో 2.24 కోట్లకు పెరిగింది. మహిళల GER కూడా 22.9 శాతం నుంచి 31.2 శాతానికి చేరింది. వరుసగా ఏడో సంవత్సరం మహిళల GER పురుషుల కంటే ఎక్కువగా నమోదైంది. లింగ సమానత్వ సూచిక (GPI) 0.92 నుంచి 1.08కి పెరిగింది.

ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీలకు పెరిగిన ప్రాతినిధ్యం

సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాల ఉన్నత విద్యలో భాగస్వామ్యం కూడా పెరిగింది. మొత్తం నమోదులో ఎస్సీ విద్యార్థుల వాటా 13.44 శాతం నుంచి 15.5 శాతానికి, ఎస్టీ విద్యార్థుల వాటా 4.8 శాతం నుంచి 6.4 శాతానికి పెరిగింది. ఓబీసీ విద్యార్థుల వాటా 32.8 శాతం నుంచి 40.1 శాతానికి చేరింది.

STEM, విదేశీ విద్యార్థుల సంఖ్యలో వృద్ధి

STEM కోర్సుల్లో విద్యార్థుల నమోదు 2014-15లో 91.5 లక్షల నుంచి 2023-24లో 1.02 కోట్లకు పెరిగింది. మరోవైపు భారత ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లో విదేశీ విద్యార్థుల సంఖ్య 42,293 నుంచి 58,134కి చేరింది. సాంకేతిక రంగాల్లో అవకాశాలు, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు దీనికి దోహదపడుతున్నాయి.

అధ్యాపకులు, మౌలిక సదుపాయాల్లో పురోగతి

ఉన్నత విద్యలో అధ్యాపకుల సంఖ్య 14.73 లక్షల నుంచి 17.32 లక్షలకు పెరిగింది. మహిళా అధ్యాపకుల సంఖ్య కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. విద్యాసంస్థల్లో గ్రంథాలయాలు, ప్రయోగశాలలు, ఆట స్థలాలు, కంప్యూటర్ కేంద్రాలు వంటి మౌలిక సదుపాయాలు విస్తరించాయి.

మొత్తంగా గత పదేళ్లలో భారత ఉన్నత విద్యా రంగం ప్రాప్యత, సామాజిక సమ్మిళితత్వం, మహిళల భాగస్వామ్యం, STEM విద్య, పరిశోధన, మౌలిక సదుపాయాల పరంగా గణనీయమైన పురోగతి సాధించింది. అయితే 2035 నాటికి GERను 50 శాతానికి పెంచడం, విద్యా నాణ్యతను మెరుగుపరచడం, ప్రాంతీయ అసమానతలను తగ్గించడం వంటి లక్ష్యాలు ఇంకా ముందున్నాయి.