సహజీవనం చేసే వయోజనులకు ప్రాణరక్షణ హక్కు ఉంది: అలహాబాద్ హైకోర్టు

DNational 19 Dec: సహజీవనం చేయాలని నిర్ణయించుకున్న వయోజనులకు వారి జీవితం మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు పూర్తి స్థాయి రాజ్యాంగ పరిరక్షణ పొందే హక్కు ఉందని అలహాబాద్ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. 12 రిట్ పిటిషన్ల సమూహంపై విచారణ చేపట్టిన జస్టిస్ వివేక్ కుమార్ సింగ్, అధికారిక వివాహం లేకపోయినంత మాత్రాన రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం వ్యక్తికి కలిగిన ప్రాథమిక హక్కులు తగ్గిపోవని నొక్కి చెప్పారు.

సహజీవనం చేయాలనే తమ నిర్ణయం కారణంగా కుటుంబ సభ్యుల నుంచి తీవ్ర బెదిరింపులు ఎదుర్కొంటున్నామని పేర్కొంటూ 12 జంటలు దాఖలు చేసిన పిటిషన్లపై కోర్టు విచారణ జరిపింది. ఈ జంటలలో చాలామంది సహాయం కోసం స్థానిక పోలీసు అధికారులను ఆశ్రయించినప్పటికీ, ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోకపోవడంతో న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాల్సి వచ్చింది.

వ్యక్తిగత స్వయంప్రతిపత్తి మరియు రాష్ట్ర బాధ్యతకు సంబంధించి ధర్మాసనం అనేక కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది:

చట్టబద్ధత వర్సెస్ నైతికత: సమాజం సహజీవన సంబంధాలను నైతికత లేదా సంప్రదాయం దృష్టితో చూసినప్పటికీ, చట్టం వాటిని నిషేధించదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. “సామాజిక లేదా వ్యక్తిగత నైతికతతో చట్టబద్ధతకు ఎలాంటి సంబంధం ఉండదు” అని కోర్టు పేర్కొంది.

ప్రాథమిక హక్కుల పవిత్రత: ఒక పౌరుడు వివాహితుడైనా లేదా అవివాహితుడైనా, జీవించే హక్కును “అత్యంత ఉన్నత స్థాయిలో” పరిగణించాలని జస్టిస్ సింగ్ వ్యాఖ్యానించారు.

వయోజనుల స్వయంప్రతిపత్తి: ఒక వ్యక్తి మేజర్ వయస్సుకు చేరుకున్న తర్వాత, ఎక్కడ, ఎవరితో నివసించాలన్న నిర్ణయం తీసుకునే పూర్తి చట్టబద్ధ స్వేచ్ఛ అతనికి ఉంటుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. “మేజర్ అయిన వ్యక్తి తన భాగస్వామిని ఎంచుకున్న తర్వాత, అది కుటుంబ సభ్యుడైనా సరే, మరెవరికీ అభ్యంతరం చెప్పే లేదా ఆటంకం కలిగించే హక్కు లేదు” అని కోర్టు పేర్కొంది.

రాష్ట్ర బాధ్యత: ప్రతి పౌరుడి స్వేచ్ఛను పరిరక్షించడం రాష్ట్రం యొక్క కర్తవ్యం అని ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులకు కోర్టు గుర్తు చేసింది.

పిటిషనర్లు తమ తమ జిల్లాల్లోని పోలీస్ కమిషనర్ లేదా సీనియర్ సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ (ఎస్‌ఎస్‌పీ)ను సంప్రదించవచ్చని హైకోర్టు ఆదేశించింది. వారు వయోజనులేనని ధృవీకరించిన తర్వాత, అలాగే వారు స్వచ్ఛందంగా కలిసి నివసిస్తున్నారని నిర్ధారించుకున్న అనంతరం, పోలీసులు తక్షణమే రక్షణ కల్పించాలని కోర్టు సూచించింది.

అదేవిధంగా, ఒక జంట భార్యాభర్తలుగా గణనీయమైన కాలం పాటు కలిసి నివసిస్తే, వారు వివాహం చేసుకున్నట్లుగా చట్టం భావించే అవకాశముందని కోర్టు పేర్కొంది. ఇది ఇటువంటి సంబంధాలలో మహిళలు మరియు పిల్లల హక్కులను పరిరక్షించేందుకు ఉద్దేశించిన సూత్రమని వివరించింది.

సహజీవన సంబంధానికి సంబంధించిన ఒక ప్రత్యేక కేసులో, భాగస్వాములలో ఒకరు ఇప్పటికే చట్టబద్ధంగా మరొకరిని వివాహం చేసుకున్న సందర్భంలో, రక్షణను ఉపయోగించి వ్యక్తులను ద్వితీయ వివాహ ఆరోపణల నుండి రక్షించలేమని కోర్టు ఇటీవల స్పష్టం చేసింది. హక్కులు “సంపూర్ణమైనవి కావు” అని మరియు అవి చట్టబద్ధమైన జీవిత భాగస్వామి యొక్క చట్టబద్ధమైన హక్కులను ఉల్లంఘించకూడదని కోర్టు పేర్కొంది.