భారతదేశ–రష్యా శిఖరాగ్ర సమావేశం: వాణిజ్యం నుంచి రక్షణ వరకు — పుతిన్ రెండురోజుల పర్యటనలోని ప్రధానాంశాలు

DInternational 06 Dec: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తన రెండురోజుల భారత పర్యటనను ముగించారు. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీతో జరిగిన 23వ భారత–రష్యా వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం ఈ పర్యటనకు ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిచింది. ఉన్నతస్థాయి చర్చలు “ప్రత్యేక మరియు విశేష వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని” మరింత బలోపేతం చేశాయి. సంక్లిష్టమైన అంతర్జాతీయ భౌగోళిక–రాజకీయ పరిస్థుల్లో రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న దౌత్య సౌహార్దతను ప్రపంచానికి స్పష్టంగా తెలియజేసింది. ఈ పర్యటనలో ఆర్థిక, ఇంధన, రక్షణ రంగాల్లో కీలక ఒప్పందాలు కుదిరాయి.

ఇంధన దిగుమతుల కారణంగా ప్రస్తుతం రష్యాపై వాణిజ్యం అధికంగా నిలిచినపరిస్థితిలో, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని విస్తరించడం, సమతుల్యం చేయడం ఈ సమావేశం దృష్టి కేంద్రంగా నిలిచింది.

• 2030 నాటికి $100 బిలియన్ల వాణిజ్యం లక్ష్యం: వచ్చే దశాబ్దం చివరినాటికి వార్షిక వాణిజ్యాన్ని $100 బిలియన్లకు చేర్చాలని నిర్ణయించి, 2030 వరకు కొత్త ఆర్థిక సహకార కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించారు.
• జాతీయ కరెన్సీల్లో లావాదేవీలు: డాలర్‌పై ఆధారాన్ని తగ్గిస్తూ, జాతీయ కరెన్సీల్లో ద్వైపాక్షిక చెల్లింపుల వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. చెల్లింపు వ్యవస్థలు, CBDC ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల అనుసంధానంపై మరిన్ని చర్చలు జరగనున్నాయి.
• ఎరువుల రంగంలో పెట్టుబడులు: భారత వ్యవసాయ రంగానికి సరఫరా భద్రత కల్పించేందుకు, ఉరాల్‌కెమ్‌తో $1.2 బిలియన్ల విలువైన గ్రీన్‌ఫీల్డ్ యూరియా ప్లాంట్ ఏర్పాటుకు అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది.
• వాణిజ్య కారిడార్ల బలోపేతం: అంతర్జాతీయ ఉత్తర–దక్షిణ రవాణా కారిడార్ (INSTC), చెన్నై–వ్లాడివోస్టాక్ సముద్ర మార్గాన్ని బలోపేతం చేసి రవాణా కనెక్టివిటీ మెరుగుపరచాలని నిర్ణయించారు.
• EAEU–భారత్ FTA దిశగా: యూరేషియన్ ఆర్థిక సంఘంతో స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం (FTA) త్వరితగతిన పూర్తి చేసేందుకు చర్చలను వేగవంతం చేయాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించాయి.

భారతదేశ–రష్యా రక్షణ సంబంధాలు ఎల్లప్పుడూ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి వెన్నుతట్టి వచ్చాయి. ఈసారి ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ దిశగా ముఖ్యమైన అడుగులు వేశారు.

• ఉమ్మడి ఉత్పత్తికి ప్రాధాన్యత: రష్యా మూలం ఉన్న రక్షణ వ్యవస్థల స్పేర్ పార్ట్స్, భాగాలు, పరికరాల ఉమ్మడి తయారీని ప్రోత్సహించేందుకు నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
• S-400 వ్యవస్థలు: మిగిలి ఉన్న S-400 ట్రయంఫ్ క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థల సరఫరాను వేగవంతం చేయడం, రష్యన్ యుద్ధవిమానాల అప్‌గ్రేడుపై చర్చించారు.
• కొత్త ప్రతిపాదనలు: సుఖోయ్ Su-57 స్టెల్త్ ఫైటర్ జెట్‌ను భారతదేశంలో స్థానికంగా తయారుచేయడానికి రష్యా ప్రతిపాదించిన అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

ఇంధన భద్రత, అణుశక్తి సహకారం

చమురు, అణుశక్తి రంగాలు ఇరుదేశాల చర్చల్లో కీలకంగా నిలిచాయి.

• చమురు సరఫరా హామీ: పాశ్చాత్య ఒత్తిడిని పట్టించుకోకుండా, భారతదేశానికి నిరంతరాయంగా చమురు సరఫరా అందిస్తామని అధ్యక్షుడు పుతిన్ హామీ ఇచ్చారు.
• రెండవ అణు ప్రాజెక్ట్: కుడంకుళం అణు విద్యుత్ కేంద్రం విజయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని, మరో అణు రియాక్టర్ ప్రాజెక్ట్ కోసం భారతదేశంలో రెండవ ప్రదేశాన్ని గుర్తించడం అవసరమని ఇరు నాయకులు విశదీకరించారు.

ఒప్పందాలకు అతీతంగా, ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న మన్నికైన వ్యూహాత్మక సంబంధాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.

• ఒత్తిడికి లోనుకాని భాగస్వామ్యం: ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, పాశ్చాత్య ఆంక్షలు వంటి పరిస్థితుల్లో కూడా భారత–రష్యా సంబంధం “బాహ్య ఒత్తిడులకు తలొగ్గని”దని ఉమ్మడి ప్రకటనలో స్పష్టంచేశారు.
• ఉక్రెయిన్‌పై భారత్ వైఖరి: “ప్రారంభం నుంచే శాంతికి మద్దతు” ఇచ్చిన భారత్, దౌత్య మార్గం ద్వారా పరిష్కారం కావాలనే అభిప్రాయాన్ని మోదీ మరోసారి వెల్లడించారు.
• ప్రజల మధ్య అనుబంధం: రష్యన్ పౌరుల కోసం ఉచిత 30-రోజుల ఇ-టూరిస్టు వీసా, గ్రూప్ టూరిస్ట్ వీసా ప్రవేశపెట్టి పర్యాటకాన్ని పెంపొందించేందుకు భారత్ చర్యలు ప్రకటించింది.

ముగింపుగా

వలస, ఆరోగ్య, సముద్ర రంగం, విద్య, మీడియా వంటి అనేక విభాగాల్లో మొత్తం 16 ఒప్పందాలు కుదిరాయి. ఇవి భారత్–రష్యా వ్యూహాత్మక సంబంధాల విస్తృతతను, లోతును మరింత స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.