ట్రంప్ రాజ్యాంగ ధిక్కరణ: మూడో సారి అధ్యక్ష పదవికి పోటీ?

DNews: 28 Oct: అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మూడోసారి అధ్యక్ష పదవికి పోటీ చేయాలని బహిర్గతంగా చెబుతున్నారు, ఇది అమెరికా రాజ్యాంగం 22వ సవరణకు (22nd Amendment) వ్యతిరేకంగా ఉంది. 2025 అక్టోబర్ 27న గార్డియన్ ఇంటర్వ్యూలో “నేను మూడోసారి పోటీ చేయాలని కోరుకుంటాను” అని చెప్పారు. ట్రంప్ 2016, 2024 ఎన్నికల్లో విజయం సాధించినందున, 2028లో మూడోసారి పోటీ చేయడం రాజ్యాంగానికి విరుద్ధం.స్టీవ్ బానన్ వంటి మద్దతుదారులు “చట్టపరమైన లొసుగులు” ఉన్నాయని వాదిస్తారు, కానీ న్యాయ నిపుణులు దీనిని “అసాధ్యం” అని తోసిపుచ్చారు

ట్రంప్ మూడోసారి అధ్యక్ష పదవికి పోటీ చేసే అవకాశం మరియు రాజ్యాంగ పరమైన అడ్డంకులు:

1. రాజ్యాంగ నిబంధన: 22వ సవరణ (22nd Amendment)

• నియమం: అమెరికా రాజ్యాంగంలోని 22వ సవరణ ప్రకారం, ఏ వ్యక్తి కూడా రెండుసార్లకు మించి అధ్యక్ష పదవికి ఎన్నిక కాకూడదు (“No person shall be elected to the office of the President more than twice”).
• ఈ నిబంధనను 1951లో ప్రెసిడెంట్ ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్‌వెల్ట్ నాలుగు సార్లు ఎన్నికైన తరువాత తీసుకొచ్చారు.
• ట్రంప్‌కు అన్వయం: డొనాల్డ్ ట్రంప్ 2016 మరియు 2024లలో అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. కాబట్టి, 22వ సవరణ ప్రకారం, ఆయన 2028లో లేదా భవిష్యత్తులో మళ్లీ అధ్యక్ష పదవికి ఎన్నికయ్యేందుకు అనర్హులు (ineligible).

2. రాజ్యాంగ ధిక్కరణ/అనర్హత ఆరోపణలు

• 14వ సవరణ సెక్షన్ 3: గతంలో, 2021 జనవరి 6న క్యాపిటల్ భవనంపై జరిగిన దాడిలో ట్రంప్ పాత్ర కారణంగా, ఆయన అమెరికా రాజ్యాంగాన్ని ధిక్కరించారనే (insurrection) ఆరోపణలు వచ్చాయి. అందువల్ల, రాజ్యాంగంలోని 14వ సవరణ సెక్షన్ 3 కింద ఆయన 2024 ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి అనర్హులుగా ప్రకటించాలని కొన్ని రాష్ట్రాలు ప్రయత్నించాయి.
• సుప్రీంకోర్టు తీర్పు: అయితే, ఈ అంశం సుప్రీంకోర్టుకు చేరినప్పుడు, ప్రెసిడెంట్ అభ్యర్థులను రాష్ట్రాలు ఆ సెక్షన్ కింద అనర్హులుగా ప్రకటించలేవని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. దాంతో ట్రంప్ 2024 ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి మార్గం సుగమమైంది.
• ప్రస్తుత పరిస్థితి: ట్రంప్ ప్రస్తుతం రెండోసారి అధ్యక్ష పదవిలో ఉన్నారు (2025 జనవరిలో ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు). ఆయన 2028లో మూడోసారి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి 22వ సవరణ అడ్డుగా ఉంది.

3. మూడో పదవి కోసం “చట్టపరమైన మార్గాలు”

ట్రంప్ మద్దతుదారులు, ముఖ్యంగా స్టీవ్ బ్యానన్ వంటి కొందరు, 22వ సవరణను అధిగమించడానికి చట్టపరమైన మార్గాలు ఉన్నాయని వాదిస్తున్నారు, కానీ అవి రాజ్యాంగ నిపుణులచే తిరస్కరించబడ్డాయి:

1. ఉపరాష్ట్రపతిగా పోటీ చేసి, ఆపై పదవిని చేపట్టడం: ట్రంప్ 2028లో ఉపరాష్ట్రపతిగా పోటీ చేసి, ఎన్నికైన తరువాత, అధ్యక్షుడు రాజీనామా చేస్తే, ట్రంప్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టవచ్చనే ఊహాగానాలు వచ్చాయి.
   • అడ్డంకి: అయితే, రాజ్యాంగంలోని 12వ సవరణ ప్రకారం, అధ్యక్ష పదవికి అనర్హులైన వ్యక్తి ఉపరాష్ట్రపతి పదవికి కూడా అనర్హులు. న్యాయ నిపుణులు ఈ వాదనను బలంగా తిరస్కరించారు.
2. రాజ్యాంగ సవరణ: 22వ సవరణను రద్దు చేయడం లేదా సవరించడం ద్వారా ట్రంప్‌కు మార్గం సుగమం చేయవచ్చు.
   • సాధ్యం కాదు: దీనికి కాంగ్రెస్‌లో (సెనేట్ మరియు ప్రతినిధుల సభలో) {2}/{3} వంతు ఆమోదం, ఆపై {3}/{4}వంతు రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరం. ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల్లో ఇది దాదాపు అసాధ్యం.

ముగింపులో, అమెరికా రాజ్యాంగంలోని 22వ సవరణ కారణంగా డొనాల్డ్ ట్రంప్ మూడోసారి అధ్యక్ష పదవికి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి చట్టబద్ధంగా అనర్హులు.