DNews: 09 Oct: 2025 భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి “సూపర్కండక్టింగ్ ఎలక్ట్రికల్ సర్క్యూట్లలో మాక్రోస్కోపిక్ క్వాంటమ్ మెకానికల్ ఫెనామెనా ఆవిష్కరణ”కు ముగ్గురు భౌతిక శాస్త్రవేత్తలకు లభించింది.
విజేతలు మరియు వారిఆవిష్కరణలు:
- జాన్ క్లార్క్ (John Clarke): యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో జన్మించిన (1942), UC బెర్క్లీలో ప్రొఫెసర్. సూపర్కండక్టింగ్ క్వాంటమ్ ఇంటర్ఫెరోమీటర్ (SQUID) టెక్నాలజీ అభివృద్ధి చేశాడు, క్వాంటం భౌతిక శాస్త్రాన్ని మాక్రోస్కోపిక్ స్కేల్లో చూపించడానికి ఇది కీలకం.
- మిచెల్ హె. డెవోరెట్ (Michel H. Devoret): ఫ్రాన్స్లో జన్మించిన (1953), యేల్ యూనివర్సిటీలో ప్రొఫెసర్ మరియు Google Quantum AIలో చీఫ్ సైంటిస్ట్. క్వాంటమ్ సర్క్యూట్లలో మాక్రోస్కోపిక్ క్వాంటమ్ ఫెనామెనాను ఆవిష్కరించాడు, ఇది క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్కు పునాది వేసింది.
- జాన్ ఎమ్. మార్టినిస్ (John M. Martinis): అమెరికాలో జన్మించిన (1958), UC సాంతా బార్బరాలో ప్రొఫెసర్. సూపర్కండక్టింగ్ క్యూబిట్ల అభివృద్ధిలో పాత్ర పోషించాడు, Googleతో కలిసి క్వాంటమ్ సూప్రీమసీ సాధించాడు.
పరిశోధన ప్రధానాంశాలు
- క్వాంటమ్ టన్నెలింగ్ (Quantum Tunnelling):
సాధారణంగా ఒక కణం దాటలేని అడ్డంకిని, క్వాంటమ్ స్థాయిలో దాటగలగడం టన్నెలింగ్ అని పిలుస్తారు. ఈ శాస్త్రవేత్తలు ఈ సిద్దాంతాన్ని మాక్రోస్కోపిక్ సర్క్యూట్లలో ప్రదర్శించారు. - ఎనర్జీ క్వాంటైజేషన్ (Energy Quantisation):
ఎలక్ట్రిక్ సర్క్యూట్లు నిరంతర శక్తిని కాకుండా, నిర్దిష్ట “క్వాంటమ్ లెవెల్స్”లో శక్తిని నిల్వచేయగలవని వీరు నిరూపించారు. - సర్క్యూట్లలో క్వాంటమ్ స్థితులు (Quantum States in Circuits):
వీరి పరిశోధనలతో, చిన్న అణువులలో మాత్రమే కనిపించే క్వాంటమ్ లక్షణాలు పెద్ద సర్క్యూట్లలో కూడా కనిపిస్తాయని నిర్ధారణైంది.
ముఖ్య ప్రాముఖ్యత:
ఈ ఆవిష్కరణలు క్వాంటమ్ మెకానిక్స్ను పెద్ద స్కేల్లో (సూపర్కండక్టర్లలో) చూపించి, క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు, సెన్సార్లు, మెడికల్ ఇమేజింగ్ వంటి రంగాల్లో విప్లవం తీసుకువచ్చాయి. బహుమతి మొత్తం స్వీడిష్ క్రోనాలు 11 మిలియన్లు (సుమారు ₹9.5 కోట్లు), ముగ్గురికీ సమానంగా పంచబడుతుంది.