DNEWS:హైదరాబాద్: తెలంగాణలో గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిపై మరోసారి చర్చ మొదలైంది. గ్రామాల అభివృద్ధికి కీలకమైన గ్రామపంచాయతీలు ప్రస్తుతం నిధుల కొరత, తగ్గుతున్న ఆదాయ వనరులు, ప్రభుత్వ గ్రాంట్లపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. గ్రామాల్లో తాగునీటి సరఫరా, పారిశుద్ధ్యం, అంతర్గత రహదారులు, వీధిదీపాల నిర్వహణ వంటి కనీస అవసరాలను తీర్చేందుకు కూడా నిధుల లభ్యత కీలకంగా మారింది. తాజాగా రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) విడుదల చేసిన పంచాయతీరాజ్ సంస్థల ఆర్థిక నివేదికలో తెలంగాణ గ్రామపంచాయతీల ఆదాయ, వ్యయాలకు సంబంధించిన గణాంకాలు వెలుగులోకి రావడంతో ఈ అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

2022-23 ఆర్థిక సంవత్సరం నుంచి 2024-25 వరకు గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిని పరిశీలించిన నివేదిక ప్రకారం, ఒక్కో గ్రామపంచాయతీకి వచ్చే సగటు ఆదాయం గణనీయంగా తగ్గింది. అదే సమయంలో అభివృద్ధి పనుల కోసం చేసే ఖర్చు కూడా తగ్గినట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. దీంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో స్థానిక పాలన, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు ఎలా కొనసాగాలనే అంశంపై చర్చ జరుగుతోంది.

మూడేళ్లలో భారీగా తగ్గిన గ్రామపంచాయతీల ఆదాయం

RBI నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో ఒక్కో గ్రామపంచాయతీకి వచ్చిన సగటు ఆదాయం 2022-23లో రూ.16.72 లక్షలుగా ఉంది. 2023-24లో ఇది రూ.14.38 లక్షలకు తగ్గింది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మరింత తగ్గి కేవలం రూ.4.42 లక్షలకు చేరింది.

ఈ గణాంకాలను పరిశీలిస్తే మూడేళ్ల వ్యవధిలో గ్రామపంచాయతీల సగటు ఆదాయంలో భారీ క్షీణత కనిపిస్తోంది. 2024-25లో నమోదైన ఆదాయం గత రెండేళ్లతో పోలిస్తే చాలా తక్కువగా ఉంది.

గ్రామపంచాయతీలకు వచ్చే ఆదాయంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి లభించే గ్రాంట్లు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి. వీటితో పాటు ఇంటి పన్నులు, నీటి పన్నులు, వాణిజ్య లైసెన్స్ ఫీజులు, భవన అనుమతుల రుసుములు, ఇతర స్థానిక వసూళ్లు కూడా ఆదాయ వనరులుగా ఉంటాయి.

అయితే ప్రభుత్వ గ్రాంట్లు తగ్గడంతో పాటు స్థానికంగా సమకూరే ఆదాయం కూడా తగ్గడం పంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిపై ప్రభావం చూపుతున్నట్లు నివేదిక గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.

ప్రభుత్వ గ్రాంట్లలోనూ తగ్గుదల

గ్రామపంచాయతీలకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి అందే నిధులు గ్రామీణ అభివృద్ధికి అత్యంత కీలకం. ఆర్థిక సంఘాల ద్వారా విడుదలయ్యే గ్రాంట్లు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అందించే నిధులతో గ్రామాల్లో అనేక అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు చేపడతారు.

RBI నివేదిక ప్రకారం ఒక్కో గ్రామపంచాయతీకి సగటు గ్రాంట్లు 2022-23లో రూ.14.34 లక్షలుగా ఉండగా, 2023-24లో రూ.12.41 లక్షలకు తగ్గాయి. 2024-25లో ఇవి రూ.2.80 లక్షలకు పడిపోయాయి.

ఈ తగ్గుదల గ్రామపంచాయతీలకు అందుబాటులో ఉండే ఆర్థిక వనరులపై ప్రభావం చూపింది. ప్రభుత్వ నిధులు సమయానికి విడుదల కాకపోవడం, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో జాప్యం వంటి అంశాలు కూడా ఈ పరిస్థితికి కారణాలుగా RBI నివేదిక పేర్కొంది.

అయితే 2024-25కు సంబంధించిన గణాంకాల్లో తాత్కాలిక సమాచారం కూడా ఉన్నందున, ఈ తగ్గుదలను పూర్తిగా శాశ్వత ధోరణిగా భావించకూడదు.

స్థానిక ఆదాయ వనరులు తగ్గడం మరో సమస్య

గ్రామపంచాయతీలకు ప్రభుత్వ గ్రాంట్లతో పాటు సొంత ఆదాయ వనరులు కూడా ఉంటాయి. ఇంటి పన్నులు, నీటి వినియోగ రుసుములు, మార్కెట్ ఫీజులు, వ్యాపార లైసెన్సులు, భవన నిర్మాణ అనుమతుల రుసుములు, ఇతర సేవల ద్వారా పంచాయతీలు ఆదాయం సమకూర్చుకుంటాయి.

కానీ ఈ ఆదాయ వనరుల నుంచి వచ్చే మొత్తాలు చాలా గ్రామాల్లో పరిమితంగానే ఉంటున్నాయి.

RBI గణాంకాల ప్రకారం తెలంగాణలో ఒక్కో గ్రామపంచాయతీకి సగటు సొంత ఆదాయం 2022-23లో రూ.2.36 లక్షలుగా ఉండగా, 2023-24లో రూ.1.96 లక్షలకు, 2024-25లో రూ.1.62 లక్షలకు తగ్గింది.

దీంతో గ్రామపంచాయతీలు ప్రభుత్వ నిధులపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. సొంత ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి పన్నుల వసూళ్లను మెరుగుపరచడం, పంచాయతీ ఆస్తులను సమర్థంగా వినియోగించడం, స్థానిక ఆదాయ మార్గాలను గుర్తించడం అవసరమనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

అభివృద్ధి పనులకు నిధుల కొరత

గ్రామపంచాయతీల ప్రధాన బాధ్యత గ్రామాల్లో కనీస మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించడం. ప్రతి గ్రామంలో తాగునీటి సరఫరా, డ్రైనేజీ వ్యవస్థ, పారిశుద్ధ్యం, వీధిదీపాలు, అంతర్గత రహదారుల నిర్వహణ వంటి పనులను పంచాయతీలు పర్యవేక్షించాలి.

అయితే నిధుల కొరత ఏర్పడితే ఈ పనుల నిర్వహణలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా గ్రామాల్లో చెత్త సేకరణ, మురుగు కాల్వల శుభ్రత, వీధిదీపాల మరమ్మతులు, తాగునీటి పైపులైన్ల నిర్వహణ వంటి పనులకు నిరంతరంగా ఖర్చు చేయాల్సి ఉంటుంది.

కొన్ని ప్రాంతాల్లో విద్యుత్ బిల్లుల బకాయిలు, పారిశుద్ధ్య సిబ్బంది వేతనాలు, ట్రాక్టర్ల నిర్వహణ ఖర్చులు కూడా పంచాయతీలకు భారంగా మారుతున్నాయి. కరీంనగర్, జగిత్యాల జిల్లాల్లో విద్యుత్ బకాయిల కారణంగా గ్రామపంచాయతీలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులపై కూడా వార్తలు వెలువడ్డాయి.

తగ్గిన ఖర్చులు.. నిలిచిపోతున్న అభివృద్ధి కార్యక్రమాలపై ఆందోళన

గ్రామపంచాయతీల ఆదాయం తగ్గడంతో పాటు వాటి ఖర్చు చేసే సామర్థ్యం కూడా తగ్గినట్లు RBI నివేదిక వెల్లడించింది. 2022-23లో ఒక్కో గ్రామపంచాయతీ సగటు వ్యయం రూ.16.59 లక్షలుగా ఉండగా, 2023-24లో రూ.15.43 లక్షలకు తగ్గింది. 2024-25లో ఇది రూ.6.24 లక్షలకు పడిపోయింది.

అంటే మూడేళ్లలో గ్రామపంచాయతీల సగటు వ్యయం సుమారు 62 శాతం తగ్గింది. ఆదాయం తగ్గినప్పుడు ఖర్చులను నియంత్రించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అయితే గ్రామాల్లో ప్రాథమిక సదుపాయాల నిర్వహణకు అవసరమైన ఖర్చులను పూర్తిగా తగ్గించడం సాధ్యం కాదు.

గ్రామాల్లో కొత్త రహదారుల నిర్మాణం, పాత రోడ్ల మరమ్మతులు, డ్రైనేజీ పనులు, పారిశుద్ధ్య నిర్వహణ, తాగునీటి సరఫరా వంటి కార్యక్రమాలకు నిధులు అవసరం. నిధులు అందుబాటులో లేకపోతే ఈ పనుల అమలులో జాప్యం జరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ఖర్చులు తగ్గిన గణాంకాలు మాత్రమే చూసి అన్ని గ్రామాల్లో అభివృద్ధి పనులు నిలిచిపోయాయని చెప్పలేం. ప్రతి గ్రామపంచాయతీ పరిస్థితి, నిధుల లభ్యత, చేపట్టిన పనుల వివరాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిపై RBI నివేదిక ఏం చెబుతోంది?

తెలంగాణలో మొత్తం 12,994 గ్రామపంచాయతీలు ఉండగా, RBI అధ్యయనంలో 11,025 గ్రామపంచాయతీలకు సంబంధించిన సమాచారం పరిశీలనకు వచ్చింది. అంటే రాష్ట్రంలోని మొత్తం గ్రామపంచాయతీల్లో సుమారు 84.8 శాతం ఈ అధ్యయనంలో భాగమయ్యాయి.

జాతీయ స్థాయిలో 2022-23 నుంచి 2024-25 మధ్య ఒక్కో గ్రామపంచాయతీకి సగటు వార్షిక ఆదాయం సుమారు రూ.21.3 లక్షలుగా, సగటు వ్యయం రూ.21.5 లక్షలుగా నమోదైంది.

తెలంగాణలో మాత్రం ఈ మూడేళ్లలోనూ సగటు ఆదాయం, వ్యయం జాతీయ సగటు కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. ఈ గణాంకాలు రాష్ట్ర గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచాల్సిన అవసరాన్ని తెలియజేస్తున్నాయి.

అంతేకాకుండా తెలంగాణ గ్రామపంచాయతీలు గతంలో మిగులు బడ్జెట్ స్థితిలో ఉండగా, తర్వాత లోటు పరిస్థితికి చేరినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. 2024-25కు సంబంధించిన గణాంకాలు తాత్కాలికమైనవని కూడా నివేదిక స్పష్టం చేసింది.

గ్రామపంచాయతీలకు ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించే చర్యలు

గ్రామపంచాయతీలు తమ సొంత ఆదాయాన్ని సమర్థంగా వినియోగించుకునేలా తెలంగాణ ప్రభుత్వం కొన్ని మార్పులు చేపట్టింది. తెలంగాణ పంచాయతీరాజ్ (నాలుగో సవరణ) చట్టం-2026 అమలులోకి రావడంతో గ్రామపంచాయతీలు తమ సొంత ఆదాయాన్ని నేరుగా బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేసుకునేందుకు అవకాశం కల్పించారు.

గతంలో ఈ ఆదాయాన్ని ప్రభుత్వ ట్రెజరీ ద్వారా జమ చేసే విధానం ఉండేది. దీనివల్ల గ్రామాల అవసరాలకు అనుగుణంగా నిధులను వెంటనే వినియోగించడంలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యేవని పంచాయతీ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి.

2026 అక్టోబర్ 9 నుంచి ఈ సవరణ అమల్లోకి వచ్చినట్లు ప్రభుత్వం నవంబర్ 7న ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఈ మార్పుతో గ్రామపంచాయతీలు తమ ఆదాయాన్ని స్థానిక అభివృద్ధి పనులకు మరింత వేగంగా ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. Te

విద్యుత్ బకాయిలు.. మరో ఆర్థిక భారం

గ్రామపంచాయతీలకు ఎదురవుతున్న సమస్యల్లో విద్యుత్ బిల్లుల బకాయిలు కూడా ముఖ్యమైనవి. గ్రామాల్లో వీధిదీపాలు, నీటి సరఫరా మోటార్లు, ఇతర సదుపాయాల నిర్వహణకు విద్యుత్ అవసరం.

తెలంగాణలో గ్రామపంచాయతీల విద్యుత్ బకాయిలు సుమారు రూ.1,700 కోట్లకు చేరినట్లు 2026 జూలైలో వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి. ఈ బకాయిలను చెల్లించేందుకు అభివృద్ధి నిధులను వినియోగించే ప్రతిపాదనపై సర్పంచులు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం.

అభివృద్ధి పనుల కోసం కేటాయించిన నిధులను విద్యుత్ బిల్లుల చెల్లింపులకు మళ్లిస్తే గ్రామాల్లో రోడ్లు, డ్రైనేజీ, తాగునీరు, పారిశుద్ధ్య పనులపై ప్రభావం పడుతుందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి.

అందువల్ల విద్యుత్ బకాయిల సమస్యకు ప్రత్యేక పరిష్కారం చూపడంతో పాటు గ్రామపంచాయతీలకు క్రమం తప్పకుండా నిధులు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి ఎలాంటి చర్యలు అవసరం?

గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచాలంటే ప్రభుత్వ గ్రాంట్లపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా సొంత ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడం ముఖ్యం. ఇందుకోసం కొన్ని కీలక చర్యలు చేపట్టవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

  • గ్రామాల్లో ఇంటి పన్నుల వసూళ్లను పారదర్శకంగా నిర్వహించాలి.
  • నీటి పన్నులు, ఇతర సేవా రుసుములను క్రమం తప్పకుండా వసూలు చేయాలి.
  • గ్రామపంచాయతీకి చెందిన దుకాణాలు, మార్కెట్లు, ఇతర ఆస్తులను సమర్థంగా వినియోగించాలి.
  • పన్నుల చెల్లింపుల కోసం డిజిటల్ విధానాలను ప్రోత్సహించాలి.
  • ప్రతి గ్రామానికి వార్షిక ఆదాయ, వ్యయ ప్రణాళిక రూపొందించాలి.
  • ప్రభుత్వ గ్రాంట్లు, స్థానిక ఆదాయాల వినియోగంపై ప్రజలకు వివరాలు వెల్లడించాలి.
  • గ్రామసభల్లో అభివృద్ధి పనులకు ప్రాధాన్యత క్రమాన్ని నిర్ణయించాలి.

ఇలాంటి చర్యల ద్వారా గ్రామపంచాయతీలకు కొంతమేర ఆర్థిక స్వావలంబన లభించే అవకాశం ఉంటుంది.

గ్రామసభల పాత్ర కీలకం

గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచడంలో గ్రామసభల పాత్ర కూడా ఎంతో ముఖ్యమైనది. గ్రామంలో ఏ పనులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి, అందుబాటులో ఉన్న నిధులను ఎలా ఖర్చు చేయాలి, స్థానిక ఆదాయాన్ని ఏ విధంగా పెంచుకోవాలి అనే అంశాలపై ప్రజలతో చర్చించాలి.

గ్రామపంచాయతీల ఆదాయ, వ్యయాల వివరాలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచడం ద్వారా పారదర్శకత పెరుగుతుంది. గ్రామస్తులు కూడా తమ ఇంటి పన్నులు, నీటి పన్నులు, ఇతర రుసుములను సకాలంలో చెల్లించడం ద్వారా స్థానిక సంస్థలకు సహకరించవచ్చు.

అదేవిధంగా సర్పంచులు, పంచాయతీ కార్యదర్శులు, సంబంధిత అధికారులు సమన్వయంతో పనిచేస్తే నిధుల వినియోగం మరింత సమర్థంగా జరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

ప్రభుత్వం ముందున్న సవాలు

తెలంగాణలో 12,994 గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచడం ప్రభుత్వానికి కీలకమైన సవాలుగా మారింది. కేంద్రం నుంచి వచ్చే గ్రాంట్లు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసే నిధులు సకాలంలో అందేలా చూడటంతో పాటు గ్రామపంచాయతీల సొంత ఆదాయాన్ని పెంచుకునే అవకాశాలను మెరుగుపరచాల్సి ఉంది.

ముఖ్యంగా చిన్న గ్రామపంచాయతీలకు ఆదాయ వనరులు పరిమితంగా ఉంటాయి. అలాంటి గ్రామాలకు జనాభా, అవసరాలు, భౌగోళిక పరిస్థితులను దృష్టిలో పెట్టుకుని తగిన ఆర్థిక సహాయం అందించాలి.

గ్రామాల్లో కనీస మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుపడితే ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు కూడా పెరుగుతాయి. అందుకే గ్రామపంచాయతీలకు నిధులు కేటాయించడం మాత్రమే కాకుండా, వాటిని సమయానికి విడుదల చేయడం, సక్రమంగా వినియోగించేలా పర్యవేక్షించడం అవసరం.

గ్రామాల అభివృద్ధికి ఆర్థిక బలోపేతమే కీలకం

మొత్తంగా తెలంగాణ గ్రామపంచాయతీల ఆదాయం, వ్యయం తగ్గుతున్నట్లు RBI నివేదిక వెల్లడించిన గణాంకాలు గ్రామీణ పాలనలో ఆర్థిక వనరుల ప్రాధాన్యతను మరోసారి గుర్తుచేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ గ్రాంట్లపై అధిక ఆధారపడటం, స్థానిక ఆదాయ వసూళ్లు తగ్గడం, విద్యుత్ బకాయిలు, అభివృద్ధి పనులకు నిధుల కొరత వంటి సమస్యలకు సమగ్ర పరిష్కారం అవసరం.

గ్రామపంచాయతీలకు ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించే చర్యలు క్షేత్రస్థాయిలో ఎంతవరకు ఫలితాలు ఇస్తాయనేది రానున్న రోజుల్లో కీలకం కానుంది. నిధుల విడుదలలో పారదర్శకత, స్థానిక ఆదాయ వనరుల పెంపు, సమర్థవంతమైన పాలన ద్వారా గ్రామపంచాయతీలను ఆర్థికంగా బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.

గ్రామం అభివృద్ధి చెందితేనే రాష్ట్రం అభివృద్ధి చెందుతుంది. అందుకు గ్రామపంచాయతీలు ఆర్థికంగా బలంగా ఉండటం అత్యంత అవసరం

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *