ప్రస్తుత ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో ఒత్తిడి (Stress) అనేది చాలామందిని వేధిస్తున్న ప్రధాన సమస్యగా మారింది. ఉద్యోగ బాధ్యతలు, కుటుంబ సమస్యలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఇలా అనేక కారణాలు మానసిక ఒత్తిడికి దారితీస్తున్నాయి. వీటికి తోడు స్మార్ట్‌ఫోన్‌, సోషల్ మీడియా వినియోగం కూడా మన ప్రశాంతతను దెబ్బతీస్తోంది. ఉదయం నిద్రలేచినప్పటి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు ఫోన్‌తోనే ఎక్కువ సమయం గడపడం అలవాటుగా మారింది.
ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్‌ మొదటి బుధవారం నిర్వహించే ‘నేషనల్ స్ట్రెస్ అవేర్‌నెస్ డే’ సందర్భంగా ఒత్తిడిని గుర్తించడం, దాని ప్రభావాలను అర్థం చేసుకోవడం, నియంత్రణకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవడంపై అవగాహన కల్పిస్తారు. ఈ నేపథ్యంలో నేటి డిజిటల్ ప్రపంచంలో మానసిక ప్రశాంతతను కాపాడుకోవడానికి ‘డిజిటల్ డిటాక్స్‌’ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
డిజిటల్ స్ట్రెస్.. ఒత్తిడికి మరో కారణం!
ఆఫీసు పనులు, కుటుంబ బాధ్యతలతో వచ్చే ఒత్తిడికి అదనంగా డిజిటల్ పరికరాల వినియోగం కూడా మానసిక అలసటకు కారణమవుతోంది. ఉదయం లేవగానే ఫోన్‌ చూడటం, సోషల్ మీడియాలో ఇతరుల జీవితాలను మనతో పోల్చుకోవడం, నిరంతరం వచ్చే నోటిఫికేషన్లను చెక్ చేయడం వంటి అలవాట్లు మనకు తెలియకుండానే ఒత్తిడిని పెంచుతాయి.
సోషల్ మీడియాలో ఏదైనా ముఖ్యమైన విషయాన్ని మిస్ అవుతామనే భయం (FOMO – Fear Of Missing Out) కూడా చాలామందిని తరచూ ఫోన్‌ చూసేలా చేస్తుంది. ఫలితంగా ఏకాగ్రత తగ్గడం, నిద్రకు ఆటంకం కలగడం, మానసిక అలసట వంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి.
డిజిటల్ డిటాక్స్‌ అంటే ఏమిటి?
డిజిటల్ ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి ఉపయోగపడే మార్గాల్లో డిజిటల్ డిటాక్స్‌ ఒకటి. అంటే రోజులో కొంత సమయం పాటు స్మార్ట్‌ఫోన్‌, ల్యాప్‌టాప్‌, సోషల్ మీడియా వంటి డిజిటల్ పరికరాలకు దూరంగా ఉండటం. ఇలా చేయడం వల్ల మన దృష్టిని ఇతర పనులపై మళ్లించుకోవడంతో పాటు కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులతో నాణ్యమైన సమయాన్ని గడపవచ్చు.
డిజిటల్ డిటాక్స్‌ను ఎలా ప్రారంభించాలి?
1. ఉదయం, రాత్రి ఫోన్‌కు దూరంగా ఉండండి: నిద్రలేచిన వెంటనే ఫోన్‌ చూసే అలవాటును తగ్గించండి. అలాగే నిద్రపోయే ముందు కనీసం కొంత సమయం స్క్రీన్‌లకు దూరంగా ఉండటం మంచిది.
2. అనవసర నోటిఫికేషన్లు ఆఫ్ చేయండి: సోషల్ మీడియా, ఇతర యాప్‌ల నుంచి వచ్చే అవసరం లేని నోటిఫికేషన్లను నిలిపివేయండి. దీనివల్ల పదేపదే ఫోన్‌ చెక్ చేయాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
3. నో-స్క్రీన్ ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేసుకోండి: భోజనం చేసే సమయంలో, పడకగదిలో ఫోన్‌ వినియోగాన్ని తగ్గించండి. కుటుంబ సభ్యులతో మాట్లాడేటప్పుడు ఫోన్‌ను పక్కన పెట్టే అలవాటు చేసుకోండి.
4. ప్రకృతితో సమయం గడపండి: సాయంత్రం వేళ పార్కుల్లో నడవడం, పచ్చని చెట్ల మధ్య సమయం గడపడం, వ్యాయామం చేయడం వంటి అలవాట్లు మానసిక ప్రశాంతతకు తోడ్పడతాయి.
5. సోషల్ మీడియా వినియోగానికి పరిమితి పెట్టండి: రోజులో సోషల్ మీడియా కోసం ప్రత్యేక సమయాన్ని కేటాయించండి. అవసరం లేని స్క్రోలింగ్‌ను తగ్గించి, ఉపయోగకరమైన విషయాలకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వండి.
మానసిక ప్రశాంతత మన చేతుల్లోనే!
జీవితంలో ఒత్తిడిని పూర్తిగా నివారించడం సాధ్యం కాకపోయినా, దాన్ని సమర్థంగా ఎదుర్కోవడం మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది. నేషనల్ స్ట్రెస్ అవేర్‌నెస్ డే సందర్భంగా మన డిజిటల్ అలవాట్లను ఒకసారి సమీక్షించుకోవాలి. ఫోన్‌కు ఛార్జింగ్ ఇవ్వడం ఎంత ముఖ్యమో.. మన మనసుకు విశ్రాంతి ఇవ్వడం కూడా అంతే అవసరం.
రోజులో కొంత సమయం డిజిటల్ ప్రపంచానికి దూరంగా ఉంటూ వ్యాయామం, పుస్తక పఠనం, ధ్యానం, కుటుంబ సభ్యులతో సంభాషణ వంటి అలవాట్లకు సమయం కేటాయించండి. ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉంటే నిపుణుల సహాయం తీసుకోవడానికి కూడా వెనుకాడకండి. సాంకేతికతను మన అవసరాలకు ఉపయోగించుకోవాలే తప్ప, దానికి బానిసలుగా మారకూడదనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.