సెంట్రల్‌ విస్టా ప్రాజెక్టు కోసం ఖదీమీ మసీదు తొలగింపు? ఢిల్లీ హైకోర్టుకు కేంద్రం కీలక అఫిడవిట్‌!

న్యూఢిల్లీ: ఢిల్లీలోని కృషి భవన్‌ ప్రాంగణంలో ఉన్న వందేళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగిన ఖదీమీ మసీదును తొలగించాల్సిందేనని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఢిల్లీ హైకోర్టుకు తెలిపింది. సెంట్రల్‌ విస్టా పునర్వికాస ప్రాజెక్టులో భాగంగా కొత్త కామన్‌ సెంట్రల్‌ సెక్రటేరియట్‌ భవనాలు 4, 5 నిర్మించాల్సి ఉందని, మసీదు ఉన్న ప్రాంతం కూడా ఆ ప్రాజెక్టు పరిధిలోకి వస్తుందని పేర్కొంది. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల ప్రాంగణంలో శాశ్వత మతపరమైన నిర్మాణం ఉండటం ప్రభుత్వ ఆస్తుల లౌకిక స్వభావానికి విరుద్ధమని అఫిడవిట్‌లో వాదించింది. ఈ వ్యవహారంపై తదుపరి విచారణను నవంబర్‌ 23కు కోర్టు వాయిదా వేసింది.

ప్రభుత్వ భూమిలో మతపరమైన నిర్మాణం ఉండకూడదు: కేంద్రం

కేంద్ర పట్టణాభివృద్ధి, గృహనిర్మాణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ల్యాండ్‌ అండ్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ ఆఫీస్‌ (L&DO) తరఫున ప్రభుత్వం హైకోర్టులో నివేదిక దాఖలు చేసింది. కృషి భవన్‌, సెంట్రల్‌ సెక్రటేరియట్‌ ప్రాంగణాలు ప్రభుత్వ పరిపాలన, ప్రజాసేవ కార్యకలాపాల కోసమే కేటాయించిన ప్రాంతాలని పేర్కొంది.

ప్రభుత్వ కార్యాలయాల సముదాయంలో శాశ్వత మతపరమైన నిర్మాణాన్ని కొనసాగించడం అనుమతించదగినది కాదని కేంద్రం వాదించింది. కేంద్ర పరిపాలనా ప్రాంతంలోని ప్రభుత్వ భూమిని శాశ్వతంగా మతపరమైన అవసరాలకు కేటాయించలేమని తెలిపింది.

కృషి భవన్‌, శాస్త్రి భవన్‌ల స్థానంలో కామన్‌ సెంట్రల్‌ సెక్రటేరియట్‌ భవనాలు 4, 5 నిర్మించేందుకు సెంట్రల్‌ విస్టా మాస్టర్‌ ప్లాన్‌ రూపొందించినట్లు వివరించింది. ఈ ప్రాజెక్టు అమలుకు మసీదు ఉన్న ప్రాంతాన్ని ఖాళీ చేయాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది.

1940 ఒప్పందాన్ని ప్రస్తావించిన కేంద్రం

మసీదు నిర్వహణ కమిటీకి ఆ స్థలంపై యాజమాన్య హక్కులు లేవని కేంద్రం పేర్కొంది. 1940 నవంబర్‌ 8న కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం మసీదుగా ఉపయోగించుకునేందుకు మాత్రమే అప్పట్లో అనుమతి ఇచ్చారని తెలిపింది. ఆ ఒప్పందం వల్ల స్థలంపై యాజమాన్య హక్కులు లేదా శాశ్వత హక్కులు సంక్రమించవని వాదించింది.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 25 కల్పించే మత స్వేచ్ఛ హక్కు ఆధారంగా ప్రభుత్వ భూమిపై ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశంలోనే ప్రార్థనలు చేసుకునే హక్కును కోరలేరని కేంద్రం తన నివేదికలో పేర్కొంది.

రెండు కిలోమీటర్ల పరిధిలో మరో మసీదు ఉందన్న కేంద్రం

కృషి భవన్‌కు సుమారు రెండు కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఇండియా గేట్‌ సమీపంలోని షాహీ మసీదు జబ్తా గంజ్‌ అందుబాటులో ఉందని కేంద్రం తెలిపింది. ప్రార్థనలు చేసుకోవాలనుకునే వారికి ఆ మసీదు సమీప ప్రార్థనా స్థలంగా ఉపయోగపడుతుందని తన వాదనలో పేర్కొంది.

మసీదును కూల్చొద్దు.. ప్రత్యామ్నాయ ప్రార్థనా స్థలం కల్పించండి

ఖదీమీ మసీదు సంరక్షణ కమిటీ ఈ తొలగింపు ప్రతిపాదనను సవాలు చేస్తూ ఢిల్లీ హైకోర్టును ఆశ్రయించింది. సెంట్రల్‌ విస్టా ప్రాజెక్టును అడ్డుకోవడం తమ ఉద్దేశం కాదని, కొత్త భవనాల్లో ప్రార్థనల కోసం తగిన స్థలం కల్పించాలని కోరుతున్నామని కమిటీ తరఫు న్యాయవాదులు గతంలో కోర్టుకు తెలిపారు.

మసీదు వందేళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగి ఉందని, కృషి భవన్‌, సమీప ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పనిచేసే ఉద్యోగులు దశాబ్దాలుగా ఇక్కడ ప్రార్థనలు చేస్తున్నారని కమిటీ వాదిస్తోంది. ఢిల్లీ వక్ఫ్‌ బోర్డు 1970లో ఈ ఆస్తిని వక్ఫ్‌ ఆస్తిగా గుర్తించిన విషయాన్ని కూడా ప్రస్తావించింది.

ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో ప్రార్థనా స్థలాలపై నిబంధనలు ఏమిటి?

నవంబర్‌ 2న ఈ పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా జస్టిస్‌ అనీష్‌ దయాల్‌ కీలక ప్రశ్న లేవనెత్తారు. ప్రభుత్వ ప్రాంగణాల్లో ఏ మతానికి చెందిన వారికైనా ప్రార్థనా స్థలం కల్పించకూడదని చెప్పే నిబంధనలు ఏమైనా ఉన్నాయా అని కేంద్రం తరఫు న్యాయవాదిని ప్రశ్నించారు.

ఈ ప్రశ్నను అదనపు సొలిసిటర్‌ జనరల్‌ దృష్టికి తీసుకెళ్లాలని ప్రభుత్వ న్యాయవాదికి సూచించారు. అయితే ఇది విచారణ సందర్భంగా న్యాయమూర్తి చేసిన మౌఖిక ప్రశ్న మాత్రమే. మసీదు తొలగింపుపై లేదా ప్రత్యామ్నాయ ప్రార్థనా స్థలం కల్పించడంపై కోర్టు ఇంకా తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదు.

నవంబర్‌ 23న తదుపరి విచారణ

కేంద్రం దాఖలు చేసిన అఫిడవిట్‌పై మసీదు కమిటీ తన స్పందనను తెలియజేయడానికి హైకోర్టు తదుపరి విచారణను నవంబర్‌ 23కు నిర్ణయించింది. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల భూముల వినియోగం, మత స్వేచ్ఛ, ప్రత్యామ్నాయ ప్రార్థనా స్థలాల కల్పన, సెంట్రల్‌ విస్టా నిర్మాణాల అవసరాలు వంటి అంశాలపై ఈ కేసులో వాదనలు కొనసాగనున్నాయి.